İçeriğe atla

Heptan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Heptan
Ball-and-stick model of the heptane molecule
Adlandırmalar
Heptan[1]
Septan[2]
Tanımlayıcılar
3D model (JSmol)
1730763
ChEBI
ChEMBL
ChemSpider
ECHA InfoCard 100.005.058 Bunu Vikiveri'de düzenleyin
EC Numarası
  • 205-563-8
49760
MeSH n-heptane
RTECS numarası
  • MI7700000
UNII
UN numarası 1206
  • InChI=1S/C7H16/c1-3-5-7-6-4-2/h3-7H2,1-2H3 
    Key: IMNFDUFMRHMDMM-UHFFFAOYSA-N 
  • CCCCCCC
Özellikler
Kimyasal formül C7H16
Molekül kütlesi 100,20 g mol−1
Görünüm renksiz sıvı
Koku benzin benzeri
Yoğunluk 0.6795 g cm−3[3]
Erime noktası [dönüştürme: geçersiz sayı]
Kaynama noktası 9.838[3] °C (17.740 °F; 10.111 K)
Çözünürlük (su içinde) 0.0003% (20 °C)[4]
log P 4.274
Buhar basıncı 5.33 kPa (at 20.0 °C)
12 nmol Pa−1 kg−1
−85.24·10−6 cm3/mol
Kırınım dizimi (nD) 1.3855[3]
Akmazlık 0.389 mPa·s[5]
Dipol momenti 0.0 D
Termokimya
224.64 J K−1 mol−1
Standart molar entropi (S298)
328.57 J K−1 mol−1
Standart formasyon entalpisi fH298)
−225.2 – −223.6 kJ mol−1
Standart yanma entalpisi cH298)
−4.825 – −4.809 MJ mol−1
Tehlikeler
GHS etiketleme sistemi:
Piktogramlar GHS02: Alevlenir GHS07: Zararlı GHS08: Sağlığa zararlı GHS09: Çevreye zararlı
İşaret sözcüğü DANGER
Tehlike ifadeleri H225, H304, H315, H336, H410
Önlem ifadeleri P210, P261, P273, P301+P310, P331
NFPA 704
(yangın karosu)
NFPA 704 four-colored diamondSağlık 1: Maruziyet tahrişe neden olabilir, ancak yalnızca hafif kalıcı hasar oluşturur. Örnek: TerebentinYanıcılık 3: Hemen hemen tüm ortam sıcaklık koşullarında tutuşabilen sıvılar ve katılar. Alevlenme noktası 23 ila 38 °C arasındadır (73 ila 100 °F). Örnek: BenzinKararsızlık 0: Genellikle yangın maruziyeti koşullarında dahi normalde kararlıdır ve su ile reaksiyona girmez. Örnek: Sıvı azotÖzel tehlikeler (beyaz): kod yok
1
3
0
Parlama noktası [dönüştürme: geçersiz sayı]
2.230 °C (4.050 °F; 2.500 K)
Patlama sınırları 1.05–6.7%
Öldürücü doz veya konsantrasyon (LD, LC):
17,986 ppm (fare, 2 saat)[6]
16,000 ppm (insan)
15,000 ppm (fare, 30 dk)[6]
NIOSH ABD maruz kalma limitleri:
PEL (izin verilen) TWA 500 ppm (2000 mg/m3)[4]
REL (tavsiye edilen) TWA 85 ppm (350 mg/m3) C 440 ppm (1800 mg/m3) [15-minute][4]
IDLH (anında tehlike) 750 ppm[4]
Benzeyen bileşikler
Benzeyen alkanlar
Aksi belirtilmediği sürece madde verileri, Standart sıcaklık ve basınç koşullarında belirtilir (25 °C [77 °F], 100 kPa).
Bilgi kutusu kaynakları

n-Heptan (C7H16), alkanlar sınıfından doymuş bir hidrokarbondur. Oda sıcaklığında sıvı hâldedir. Çözücü olarak sanayi ve laboratuvarlarda kullanılır. Yanıcıdır.

Heptan ve birçok izomeri laboratuvarlarda apolar çözücüler olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Sıvı olduğundan taşınması ve depolanması kolaydır.

Heptan ayrıca pul koleksiyoncuları tarafından yapışkan sökücü olarak da kullanılır.

Sulu brom, sulu iyottan heptan içerisine ekstraksiyon sonrasındaki görünümüyle ayırt edilebilir. Suda hem brom hem de iyot kahverengi görünür. Bununla birlikte, iyot heptan içinde çözündüğünde mora dönerken, brom çözeltisi kahverengi kalır.

Sağlık etkileri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Heptan buharlarına akut maruziyet, baş dönmesine, uyuşukluğa, koordinasyon bozukluğuna, iştah kaybına, mide bulantısına, dermatite, kimyasal pnömoniye, bilinç kaybına veya olası periferik nöropatiye neden olabilir.[7]

Bir CDC çalışmasında, heptana uzun süre maruziyetin bazı çalışanlarda rehavete ve sarhoşluğa, yakındaki kişilerde ise maruziyetten sonra 30 dakika süren sersemliğe neden olabileceği bulunmuştur.[8]

Heptanın dokuz tane izomeri vardır.

  1. ^ "n-heptane – Compound Summary". PubChem Compound. Identification and Related Records: National Center for Biotechnology Information. 16 Eylül 2004. 23 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2012. 
  2. ^ Hofmann, August Wilhelm Von (1 Ocak 1867). "I. On the action of trichloride of phosphorus on the salts of the aromatic monamines". Proceedings of the Royal Society of London. 15: 54-62. doi:10.1098/rspl.1866.0018. 
  3. ^ a b c d Haynes, William M., (Ed.) (2011). CRC Handbook of Chemistry and Physics (92. bas.). Boca Raton, FL: CRC Press. s. 3.290. ISBN 1-4398-5511-0. 
  4. ^ a b c d NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards. "#0312". National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH). 
  5. ^ Dymond, J. H.; Oye, H. A. (1994). "Viscosity of Selected Liquid n-Alkanes". Journal of Physical and Chemical Reference Data. 23 (1): 41-53. Bibcode:1994JPCRD..23...41D. doi:10.1063/1.555943. ISSN 0047-2689. 
  6. ^ a b "n-Heptane". Immediately Dangerous to Life or Health Concentrations (IDLH). Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü (NIOSH). 
  7. ^ Patty, FA; Yant, WP (1929). "Odor intensity and symptoms produced by commercial propane, butane, pentane, hexane, and heptane vapor". Report of Investigations. US Department of Commerce, U.S. Bureau of Mines. No. 2979 (December): 1-10. 28 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2024. 
  8. ^ "CDC - Immediately Dangerous to Life or Health Concentrations (IDLH): n-Heptane - NIOSH Publications and Products". www.cdc.gov (İngilizce). 2 Kasım 2018. 25 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2021.