Ali Hamaney

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Ayetullah
Ali Hüseyin Hamaney
سید علی حسینی خامنه‌ای
Əli Xameneyi
2. İran Dini Lideri
Görevde
Makama geliş
4 Haziran 1989
Cumhurbaşkanı Haşimi Rafsancani
Muhammed Hatemi
Mahmud Ahmedinejad
Hasan Ruhani
Başbakan Mir Hüseyin Musavi
Yerine geldiği Ruhullah Humeyni
4. İran Cumhurbaşkanı
Görev süresi
13 Ekim 1981 - 3 Ağustos 1989
Başbakan Muhammed Rıza Mehdevi Kani (Geçici)
Mir Hüseyin Musavi
Dini Lider Ruhullah Humeyni
Yerine geldiği Muhammed Ali Recai
Yerine gelen Haşimi Rafsancani
Kişisel bilgiler
Doğum 17 Temmuz 1939 (1939-07-17) (77 yaşında)
Meşhed, İran Şahlığı
Partisi Militan Ruhban Derneği
(1977–)
Diğer siyasi
bağlantıları
İslami Cumhuriyet Partisi
(1979–1987)
Eşi Hüceste Hamaney (1964–)
Dini Şii İslam
İmzası

Ali Hamaney ya da Ayetullah Ali Hamaneyi (Farsça: آيت‌الله سيد على خامنه‌اى ; d. 17 Temmuz 1939; Meşhed), İran İslam Cumhuriyeti'nin dini lideri. Baba (Ayetullah Seyyid Cevad Hüseyni Hamaney) tarafı Azerbaycan Türkü[1] ve anne (Seyyid Haşim Necefabadi'nin kızı) tarafı Yezd'li[1][2] dir.

Gençliği ve eğitimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Dini bilimleri öğrenmeye Meşhed şehrinde başladı. Daha sonra 2 yıl Necef'te, 6 yıl Kum'da okudu. Meşhed'de Ayetullah Milani'nin fıkhın harici derslerine katıldı. Daha sonralar yeniden Kum'a döndü. Burada Ayetullah Humeyni'nin fıkıh ve usul derslerine, Ayetullah Burucerdi ve Allame Tabatabai'nin felsefe derslerine katıldı. Ayetullah Burucerdi ve Ayetullah Şahrudi'nin yanında içtihada ulaştı.

Siyasi eylemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

1963 yılında Ayetullah Ruhullah Humeyni önderliğindeki İslami Hareket'e katıldı. 1977 yılında İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi tarafından sürgüne gönderilmek istense de mensubu olduğu İslami Hareket'in büyümesi üzerine sürgüne gönderilmedi ve Meşhed şehrine geri döndü.

İran İslam Devrimi'nin gerçekleşmesi ve Ayetullah Humeyni'nin sürgünden dönmesi üzerine İslam İnkılabı Yüksek Şurası üyeliğine atandı. Bu görev üzerine Meşhed'den Tahran'a geldi.

1979 yılında İran Savunma Bakan Yardımcısı oldu. Aynı yıl Tahran vekili olarak İslami Şûra Meclisi'ne seçildi. 1980 yılında Humeyni tarafından İran Yüksek Savunma Şurası üyeliğine atandı.

İran-Irak Savaşı'nda görev aldı. 27 Haziran 1981 tarihinde Ebuzer Camisi'ne yapılan bombalı saldırıda ağır yaralandı.

İran Cumhurbaşkanı Muhammed Ali Recai'nin bombalı saldırı sonucunda ölmesi üzerine Ekim 1981'de yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday oldu ve Humeyni'nin de onayıyla 16 milyon oy alarak 3. İran Cumhurbaşkanı seçildi. 1985 yılında ikinci kez cumhurbaşkanlığına seçildi.

Ayetullah Humeyni tarafından 1986 yılında kurulan Düzenin Yararını Teşhis Konseyi'nin Başkanlığı'na getirildi.

Dini lider seçilmesi ve tepkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

3 Haziran 1989 tarihinde Ayetullah Humeyni'nin vefat etmesi üzerine, 4 Haziran 1989 tarihinde Uzmanlar Meclisi ve Haşimi Rafsancani'nin tavsiyesi ile Dini Lider seçildi. Seçilmesine hocalarından olan eniştesi Şeyh Ali Tehrani ve Ayetullah Ali Montazeri karşı çıktı.[3]

Ekonomik durumu ile ilgili iddialar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ali Hamaney'in çeşitli şirketler aracılığı ile 95 milyar dolar değerinde bir serveti yönettiği iddia edilmektedir. Lakin onun bu serveti kendisi için sarf etmediği, devleti ve İslam yolunda harcadığı iddia edilmektedir. Bu para da büyük ihtimalle taklit merci olduğundan dolayıdır. Kendisi İran'ın Meşhed şehrinde küçük bir evde yaşamaktadır.[4]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyasi görevi
Önce gelen:
Ayetullah Humeyni
İran Dini Lideri
1989–
Sonra gelen:
Görevde
Önce gelen:
Yeni makam
Düzenin Yararını Teşhis Konseyi Başkanı
1988–1989
Sonra gelen:
Haşimi Rafsancani
Önce gelen:
Muhammed Ali Recai
İran Cumhurbaşkanı
1981–1989
Sonra gelen:
Haşimi Rafsancani
Önce gelen:
Mustafa Şamran
İran Savunma Bakanı
1980
Sonra gelen:
Cevad Fakuri
Parti siyasi görevi
Önce gelen:
Muhammed Cevad Bahonar
İslami Cumhuriyet Partisi Başkanı
1981–1987
Sonra gelen:
Parti kapatıldı