Meksika

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Meksika Birleşik Devletleri
Estados Unidos Mexicanos
Meksika
Bayrak Arma
Marşı: "Himno Nacional Mexicano"
(Türkçe: "Meksika Ulusal Marşı")

Başkent
ve
Meksiko
19°03′K 99°22′B / 19.05°K 99.367°B / 19.05; -99.367
Resmî diller Federal seviyede yok
Tanınan diller
Millî dil İspanyolca[b]
Hükûmet Federal başkanlık
anayasal cumhuriyet[2]
 •  Devlet Başkanı Enrique Peña Nieto
 •  Senato Başkanı Roberto Gil Zuarth
 •  Vekiller Meclisi Başkanı Jesús Zambrano Grijalva
Yasama organı Birlik Kongresi
 •  Üst Meclis Senato
 •  Alt Meclis Vekiller Meclisi
Bağımsızlık (İspanya'dan)
 •  İlan 16 Eylül 1810 
 •  Tamamlanma 27 Eylül 1821 
 •  İlk anayasa 4 Ekim 1824 
 •  Tanınma 28 Aralık 1836 
 •  İkinci anayasa 5 Şubat 1857 
 •  Mevcut anayasa 5 Şubat 1917 
Yüzölçümü
 •  Toplam 1.972.550 km2 (15.)
761.606 mil2
 •  Su (%) 2.5
Nüfus
 •  2015 tahmini 119.530.753[3] (10.)
 •  2010 sayımı 112.336.538
 •  Yoğunluk 61/km2 (142.)
157/mil2
GSYH (SAGP) 2015 tahmini
 •  Toplam $2,224 trilyon[4] (11.)
 •  Kişi başına $18.857[4] (66.)
GSYİH (düşük) 2015 tahmini
 •  Toplam $1,283 trilyon[4] (15.)
 •  Kişi başına $10.174[4] (65.)
Gini (2014) 48.2[5]
yüksek
İGE (2014) artış 0.756[6]
yüksek · 74.
Para birimi Meksika pesosu (MXN)
Zaman dilimi Çeşitli (UTC-8 ile -6 arası)
 •  Yaz (SU) çeşitli (UTC-7 ile -5 arası)
Trafik akışı sağ
Telefon kodu +52
Internet TLD .mx
1. Yerli Halkların Dil Haklarıyla İlgili Genel Kanun'un 4. maddesi.[7]
2.   İspanyolca, Meksika federal hükûmetinin de facto resmî dilidir.

Meksika (İspanyolca: México, söyleyiş: [ˈme.xi.ko] ( dinle)), resmî adıyla Meksika Birleşik Devletleri (İspanyolca: Estados Unidos Mexicanos, Bu ses hakkında dinle ),[8][9][10] Kuzey Amerika'nın güney yarısında yer alan federal cumhuriyet. Kuzeyde Amerika Birleşik Devletleri; güney ve batıda Atlas Okyanusu; güneydoğuda Guatemala, Belize ve Karayip Denizi; doğuda ise Meksika Körfezi ile komşudur. 1.972.550 m2 yüzölçümü ile Amerika kıtasındaki altıncı, dünyada ise 13. en büyük bağımsız ülke konumundadır. 2010 sayımına göre 112.336.538, 2015 tahmine göre 119.530.753 kişilik nüfusa sahip olan Meksika, nüfus bakımından 11. büyük ülkesidir. Federal seviyede resmî bir dil olmasa da ülkede en çok konuşulan dil ve hükûmetin de facto dili İspanyolcadır. Ülke, 31 eyalet ile aynı zamanda ülkenin başkenti ve nüfus bakımından en büyük şehri olan federal bölge statüsündeki Meksiko olmak üzere 32 birinci seviye idari bölümden meydana gelir. Guadalajara, Monterrey, Puebla, Toluca, Tijuana ve León, ülkedeki diğer metropoliten alanlardır.

Kolomb öncesi Meksika; Olmek, Toltek, Teotihuacan, Zapotek, Maya ve Aztek başta olmak üzere çeşitli gelişmiş Mezoamerikan uygarlıklara ev sahipliği yapmaktaydı. 1519'da İspanyol İmparatorluğu'nun, Yeni İspanya adıyla hüküm sürmeye başladığı Tenochtitlan'daki merkezinden başlayarak bölgeyi fethetme ve kolonileştirme faaliyetleri 1521'de tamamlandı. Üç yüz yıl kadar İspanyol kolonisi olan bölge, 1821'de koloninin zaferiyle sonuçlanan Meksika Bağımsızlık Savaşı sonrasında Meksika adıyla bağımsızlığını ilan etti. Bağımsızlık sonrası dönem ekonomik ve siyasi istikrarsızlıklarla geçti. 1846-48 yılları arasındaki Meksika-Amerika Savaşı sonrasında, ülke topraklarının üçte birine denk gelen kuzeydeki bölgelerden çekilmek ve buraları Amerika Birleşik Devletleri'ne bırakmak zorunda kaldı. Ülke, 19. yüzyıl boyunca Birinci Fransa-Meksika Savaşı, Meksika'ya Fransız müdahalesi, Reform Savaşı, iki farklı dönemde imparatorluk ve bir diktatörlük gördü. 1910'da gerçekleştirilen Meksika Devrimi ile diktatörlük rejimine son verildiği ve günümüzde de yürürlükte olan 1917 Anayasası oluşturularak ülke yönetimi günümüzdeki hâlini aldı.

Meksika, ülkelerin nominal gayri safi yurt içi hasıla sıralamasında 15., satın alma gücü paritesi sıralamasında ise 11. sırada yer alır. Ülke ekonomisi en çok, başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere, üyesi olduğu Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA)'nın diğer üyeleriyle ilişkilidir.[11][12] 1994'te katıldığı Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD)nün, Latin Amerika'dan ilk üyesi olan Meksika; aynı zamanda Birleşmiş Milletler, Dünya Ticaret Örgütü, G8+5, G20, Uzlaşma için Birlik üyesi olup, 2014'ten beri Frankofon'da gözlemci konumundadır. Dünya Bankası tarafından üst-orta seviyede gelire sahip olarak sınıflandırılmakta olup,[13] çoğu analizciye göre yeni sanayileşen ülkeler arasında gösterilir.[14][15][16][17] Ülke, bölgesel güç ve orta güç olarak kabul edilir.[18][19][20][21] UNESCO'nun Dünya Mirası olarak tanımladığı bölgeler, ülkeyi Amerika kıtasında birinci, dünyada ise yedinci sıraya koymaktadır.[22][23] 2015 verilerine göre yıllık 32,1 milyon turist ile dünyanın en çok ziyaret edilen dokuzuncu ülkesi olmuştur.[24][25]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Meksika tarihi
Tanrı Quetzalcoatl adanmış bir piramit
Cortes'in, Tenochtitlan'yi fethi sırasında izlediği güzergah

İspanyol işgali öncesi dönem[değiştir | kaynağı değiştir]

Orta Meksika'da, Olmekler ve daha sonra gelişen Aztekler, özellikle Yucatan Yarımadasında ise Mayalar, Meksika'nın önemli İspanyol işgali öncesi uygarlıklarıdır.

İspanyol işgali[değiştir | kaynağı değiştir]

1519 yılında, Meksika'nın yerli uygarlıkları İspanya tarafından işgal edildi. İki sene sonra 1521'de Aztek başkenti olan Tenochtitlan işgal edildi. Francisco Hernández de Córdoba, 1517 senesinde Güney Meksika kıyılarını araştırdı, onu 1518'de Juan de Grijalva izledi.

Erken dönem Conquistador'larının en önemlisi, 1519 yılında yerli bir kıyı yerleşimi olan "Puerto de la Villa Rica de la Vera Cruz"dan ülkeye giren Hernán Cortés'di. Burası günümüzün Veracruz şehridir.

Yaygın kanının aksine İspanya, Cortes'in 1521 yılında Tenochtitlan şehrini ele geçirmesiyle Meksika'yı işgal etmiş olmadı.Tenochtitlan kuşatmasından sonra işgalin tamamlanması için diğer bir iki yüz senenin geçmesi gerekti. Bu süre zarfında yerli halk tarafından İspanya'ya karşı isyanlar, saldırılar ve savaşlar sürmeye devam etti.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Meksika'da nüfusun %60'ı melez, %10'u beyaz, geri kalanlar ise yerli halktır. Resmi dil İspanyolca'dır ayrca bunun dışında Meksika'da halen 68 farklı yerli dili konuşulmaktadır ve Meksika dünya üzerinde anadili olarak İspanyolca konuşan insan sayısının en yüksek olduğu ülkedir. Ülkedeki inançlar ; Katolikler %89, Protestan %6, diğer %5 şeklinde özetlenebilir. Toplam nüfus içinde okuma yazma oranı %92,2 dir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Meksika'nın topografik haritası
Köppen iklim sınıflandırmasına göre Meksika haritası

Meksika, 14° ve 33° kuzey enlemleri ile 86° ve 119° batı boylamları arasında, Kuzey Amerika'nın güneyinde yer alır. Ülke topraklarının neredeyse tamamı Kuzey Amerika levhasında bulunurken, Baja California Yarımadası'nda bulunan görece küçük kısımları Pasifik ve Cocos levhaları üzerindedir. Jeofiziksel olarak, bazı coğrafyacılar, Tehuantepec Kıstağı'nın doğusundaki, ülkenin toplam yüzölçümünün yaklaşık %12'sine gelen kısmı Orta Amerika'ya dahil kabul etmektedir.[26] Jeopolitik olarak ise Meksika, tamamıyla Kuzey Amerika'da kabul edilmektedir.[27]

Toplam 1.972.550 km2'lik yüzölçümüyle Meksika, toplam yüzölçümü bakımından dünyanın en büyük 14. ülkesi konumundadır. Ülke topraklarında birbirine en uzak iki nokta arasındaki mesafe 3.219 km'den fazladır. Kuzeyde, Amerika Birleşik Devletleri ile 3.141 km uzunluğunda sınırı bulunur. Ciudad Juárez'den Meksika Körfezi'nin doğusuna olan kısımdaki sınırı Rio Grande belirler. Ciudad Juárez'in batısı ile Büyük Okyanus arasında kalan sınır ise çeşitli doğan ya da yapay işaretlerle belirlenmiştir. Meksika, güneyde ise Guatemala ile 871 km, Belize ile 251 km uzunluğunda sınır paylaşmaktadır.

Ülkenin kuzey-güney doğrultusunda, Sierra Madre Oriental ve Sierra Madre Occidental olmak üzere iki ana sıradağ uzanır. Ülkenin merkez kısmında, doğudan batıya doğru uzanan Trans Meksika Yanardağ Kemeri yer alır. Ülkedeki dördüncü ana sıradağ ise, Michoacán-Oaxaca arasında yer alan Sierra Madre del Sur'dur.[28] Ülkenin orta ve kuzey bölümlerinin çoğu yüksek takımlı olup, en yüksek noktalar Trans Meksika Yanardağ Kuşağı üzerinde yer alan Pico de Orizaba (5.700 m), Popocatépetl (5.462 m), Iztaccihuatl (5286 m) ve Nevado de Toluca (4.577 m)'dır. Üç ana şehir yerleşmesi; Toluca, Büyük Meksiko ve Puebla da bu dört yükselti arasında bulunan vadilerde yer almaktadır.[28]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Meksika iklimi

Ülkeden geçen Yengeç Dönencesi, ülkeyi iklim açısından sıcak ve tropik bölgeler olarak ikiye ayırır. 24. enlemin kuzeyinde kalan bölümler, kış aylarında diğer bölgelere oranla daha soğuk olur. 24. enlemin güneyindeki bölümlerdeki sıcaklık ise yıl içerisinde genel olarak sabitken yalnızca rakıma bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Bu bölümde yer alan ve 1.000 m'den az rakıma sahip bölgelerde (her iki kıyı bölgesinin güney kısımları ile Yucatán Yarımadası), yıl içerisindeki ortalama sıcaklık 24-28 °C (75,2-82,4 °F) arasında değişkenlik gösterir. Yıl içerisindeki yaz ile kış mevsimleri arasındaki ortalama sıcaklık farkı en fazla 5 °C (9 °F) kadar değişim göstermektedir. Ülkenin her iki kıyı şeridin de (Campeche Körfezi'nin güney kıyıları ile Baja'nın kuzeyi hariç), yaz ve sonbahar aylarında kasırgalar etkili olur. 24. enlemin kuzeyinde bulunan düşük rakımlı bölgeler, yaz aylarında görece daha sıcak ve nemli havaya sahip olup, kış aylarında yine güneydeki bölgelere göre daha soğuk olduğundan yıllık sıcaklık ortalaması 20-24 °C (68,0-75,2 °F) arasında değişkenlik göstermektedir. Meksika'daki en büyük şehirlerin çoğu Meksika Vadisi'nde veya çevresindeki vadilerde, 2,000 m (6,562 ft)'den düşük rakımda yer aldığından yıllık ortalama sıcaklıkları 16-18 °C (60,8-64,4 °F) arasında değişiklik gösterir ve yıl boyunca gece sıcaklıkları, gündüz vaktine göre oldukça düşüktür.Başta kuzey bölümleri olmak üzere Meksika'nın çoğu bölgesi kurak bir iklim yapısına sahiptir.

Copper Kanyonu

Yönetim birimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Meksika 1 federal bölge ile 31 eyaletten oluşmaktadır.

Division politica mexico.svg
     
Uydudan Meksika

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Indigenismo akımını benimsemiş dansçılar
Plaza de Toros, boğa güreşleri için yapılmış bir arena

Tarihsel, etkin, toplumsal ve ekonomik etkenlerden kaynaklanan bölgesel farklılaşmalara karşın, yerel halk sanatlarının yanı sıra Avrupa kaynaklı klasik sanatlara dayanan özgün bir Meksika kültüründen bahsedilebilir. 1930'larda güçlenen Indigenismo akımı Yerli kültür mirasına ilgiyi canlandırmıştır.

Daha çok kırsal kesimde yaygın olan ve hem günlük kullanıma, hem de süslemeye dönük işlevler taşıyan geleneksel halk sanatları ülke çapında çok tutulur. En ilginç örnekler arasında Oaxaca Vadisine özgü kil çömleklerle Tomala köyünde üretilen kuş ve hayvan figürleri sayılabilir. Renkli süslemeler taşıyan pamuk giysilere, pamuk ya da yünden yapılan omuz atkılarına (rebozo) ve serape'lere, renkli sepetlere ve değişik desenli kilimlere ülkenin hemen her yanında rastlanır. Halk müziği Meksika tarihi boyunca en önemli sanat biçimlerinden biri olmuştur. Eski charro'lar (sığır çobanı) gibi giyinen şarkıcılar, günümüzde de şenliklerde ve özel günlerde gitar ve davul eşliğinde şarkı söyler.

Meksika Devrimi'ne ilişkin temalar uzun bir dönem Meksika edebiyatına damga vuran başlıca öğe olmuştur.Köylülerin sorunları ve acıları günümüzde de Juan Rulfo gibi yazarların yapıtlarına konu olmakla birlikte, Meksika edebiyatında evrensel temalara yöneliş belirgin bir ağırlık kazanmıştır. Bu yeni kuşak edebiyatçılar arasında uluslararası düzeyde ün kazanmış Samuel Ramos, Octavio Paz, Carlos Fuentes, Gustavo Sainz ve Juan José Arreola gibi adlar öne çıkar. Oyun yazarı Rodolfo Usigli'nin yapıtlarında da benzer bir yönelim görülür. Meksika tiyatrosuna katkıda bulunmuş öteki çağdaş yazarlar arasında Luisa Josefina Hernández ve Emilio Carballido sayılabilir. Müzikte evrenselleşme çığırına öncülük eden Carlos Chávez'i başka bazı genç besteciler de izlemiştir.

Duvar resmi Meksika'nın dünya çapında adını duyurduğu sanat dallarının başında gelir. Diego Rivera, José Clemente Orozco ve David Alfaro Siqueiros gibi ressamlar Meksika tarihi ve kültürünü kalabalık, canlı, figüratif kompozisyonlarla yansıtan yapıtlarıyla tanınmıştır.

Önde gelen kültür kurumlarından Ulusal Güzel Sanatlar Enstitüsü güzel sanatları yaymaya ve bu alandaki incelemeleri desteklemeye yönelik etkinlikler yürütür. Meksika Senfoni Orkestrası ve çeşitli bale toplulukları da devletten önemli çapta destek görür. Yerli Enstitüsü geleneksel el sanatlarını korumak ve geliştirmekle görevlidir.

Boğa Güreşi Meksika'da bugün de çok sevilen bir eğlencedir.En yaygın spor olan futbolun yanı sıra beyzbol da büyük ilgi toplar. Meksika hafif sıklette birçok dünya şampiyonu boksör yetiştirmiştir.

Basın dünyasında özel sektör egemendir; ülkenin iki büyük televizyon kanalı olan Televisa ve TV Azteca ile Excelsior, Novedades ve El Universal gazeteleri en etkili medya organlarıdır.

Diğer bilgiler[değiştir | kaynağı değiştir]

ABD ve Kanada'yla beraber NAFTA'yı oluşturan ülke, hızlı nüfus artış oranı, yüksek işsizlik gibi tipik bir gelişmekte olan ülke görünümündedir. ABD'de yaklaşık on beş milyon Meksika asıllı insan yaşamaktadır.

Yılbaşlarını 12 üzüm yiyerek kutlarlar. Tam saat 12 olduğunda kilise çanı 12 kere çalar her çalışında bir üzüm yenir ve her üzüm yenildiğinde bir dilek tutulur. Eğer böyle yapılırsa dileklerin yerine geleceğine inanılır.

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Catálogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas" (İspanyolca). Inali.gob.mx. 1 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160801051532/http://www.inali.gob.mx/clin-inali/. 
  2. ^ "Meksika Birleşik Devletleri Anayasası, 2. bölüm, 40. madde" (İngilizce) (PDF). SCJN. 11 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20110511194922/http://www.scjn.gob.mx/SiteCollectionDocuments/PortalSCJN/RecJur/BibliotecaDigitalSCJN/PublicacionesSupremaCorte/Political_constitucion_of_the_united_Mexican_states_2008.pdf. 
  3. ^ "Principales resultados de la Encuesta Intercensal 2015 Estados Unidos Mexicanos" (İspanyolca) (PDF). INEGI. ss. 1, 77. 10 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20151210212235/http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/eic2015_resultados.pdf. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 "Mexico" (İngilizce). International Monetary Fund. 28 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161228193305/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=46&pr.y=1&sy=2014&ey=2014&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=273&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=. 
  5. ^ "Gini Index" (İngilizce6). World Bank. 9 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161109222225/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MX. 
  6. ^ "Table 2: Trends in the Human Development Index, 1990–2014" (İngilizce). Birleşmiş Milletler Gelişim Programı. 1 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170101130119/http://hdr.undp.org/en/composite/trends. 
  7. ^ "Yerli Halkların Dil Haklarıyla İlgili Genel Kanun" (İspanyolca) (PDF). INALI. 13 Mart 2003. 3 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160803160009/http://www.inali.gob.mx/pdf/LGDLPI.pdf. 
  8. ^ Romo, Rafael (November 23, 2012). "After nearly 200 years, Mexico may make the name official". CNN. http://www.cnn.com/2012/11/22/world/americas/mexico-name-change/index.html?hpt=hp_t3. 
  9. ^ "About Mexico". Embajada de Mexico en Estados Unidos (Mexican Embassy in the United States). December 3, 2012. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160304195954/http://embamex.sre.gob.mx/eua/index.php/en/about-mexico. Erişim tarihi: July 17, 2013. 
  10. ^ "Official name of the country". Presidency of Mexico. March 31, 2005. 27 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160927013645/http://www.presidencia.gob.mx/index.php?DNA=91. Erişim tarihi: May 30, 2010. 
  11. ^ "Mexico (05/09)". US Department of State. June 25, 2012. 20 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170120234312/https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/35749.htm. Erişim tarihi: July 17, 2013. 
  12. ^ "CRS Report for Congress" (PDF). Congressional Research Service. November 4, 2008. 24 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160624061618/http://www.fas.org/sgp/crs/row/RL34733.pdf. Erişim tarihi: July 17, 2013. 
  13. ^ "Country and Lending Groups". World Bank. 13 Haziran 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20140613030645/http://data.worldbank.org/about/country-classifications/country-and-lending-groups. Erişim tarihi: March 5, 2011. "Uppermiddle Income defined as a per capita income between $3,976 – $12,275" 
  14. ^ Paweł Bożyk (2006). "Newly Industrialized Countries". Globalization and the Transformation of Foreign Economic Policy. Ashgate Publishing. s. 164. ISBN 0-7546-4638-6. 
  15. ^ Mauro F. Guillén (2003). "Multinationals, Ideology, and Organized Labor". The Limits of Convergence. Princeton University Press. s. 126 (table 5.1). ISBN 0-691-11633-4. 
  16. ^ David Waugh (2000). "Manufacturing industries (chapter 19), World development (chapter 22)". Geography, An Integrated Approach (3rd bas.). Nelson Thornes. ss. 563, 576–579, 633, and 640. ISBN 0-17-444706-X. 
  17. ^ N. Gregory Mankiw (2007). Principles of Economics (4th bas.). Mason, Ohio: Thomson/South-Western. ISBN 0-324-22472-9. 
  18. ^ James Scott; Matthias vom Hau; David Hulme. "Beyond the BICs: Strategies of influence". The University of Manchester. 6 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160806011211/https://www.escholar.manchester.ac.uk/api/datastream?publicationPid=uk-ac-man-scw:105725&datastreamId=SUPPLEMENTARY-1.DOC&ei=fMKFT7SMKIye8gS71NHACA&usg=AFQjCNHKPFxJk5bu6Qs5R2SKSUs8IwidWw&sig2=_lt4YNVT-1ECYQBh61EWgA. Erişim tarihi: April 11, 2012. 
  19. ^ "How to compare regional powers: analytical concepts and research topics". British International Studies Association. November 30, 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20121130192145/http://www.giga-hamburg.de/dl/download.php?d=/content/staff/nolte/publications/how_to_compare_nolte.pdf. Erişim tarihi: April 11, 2012. 
  20. ^ "Ministry of Foreign Affairs of Japan" (PDF). 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160303175701/http://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2006/05.pdf. Erişim tarihi: May 7, 2012. 
  21. ^ "Oxford Analytica". Wayback.archive.org. April 24, 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20070424211219/http://www.oxanstore.com/displayfree.php?NewsItemID=130098. Erişim tarihi: July 17, 2013. 
  22. ^ "UNESCO World Heritage Centre — World Heritage List". UNESCO. 20 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170120063321/http://whc.unesco.org/en/list/. Erişim tarihi: May 25, 2012. 
  23. ^ "Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters". whc.unesco.org. 5 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170105132020/http://whc.unesco.org/en/events/295/. Erişim tarihi: May 30, 2010. 
  24. ^ Geo-Mexico. "Mexico welcomed a record 32.1 million tourists in 2015". 7 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161007092323/http://geo-mexico.com/?p=13712&cpage=1. 
  25. ^ "Mexico set a record in 2015 with 32.1 million international tourists arriving by air". The Yucatan Times. 7 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161007091917/http://www.theyucatantimes.com/2016/02/mexico-set-a-record-in-2015-with-32-1-million-international-tourists-arriving-by-air/. 
  26. ^ "Nord-Amèrica, in Gran Enciclopèdia Catalana". Grec.cat. http://www.grec.cat/. Erişim tarihi: July 17, 2013. 
  27. ^ Parsons, Alan; Jonathan Schaffer (May 2004). Geopolitics of oil and natural gas. Economic Perspectives. U.S. Department of State. 
  28. 28,0 28,1 "Mexico Topography". Nationsencyclopedia.com. October 16, 2007. 24 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161024104506/http://www.nationsencyclopedia.com/Americas/Mexico-TOPOGRAPHY.html. Erişim tarihi: May 30, 2010. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]