Seyşeller

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Seyşeller
Repiblik Sesel
République des Seychelles
Republic of Seychelles
Seyşeller Cumhuriyeti
Slogan
Finis Coronat Opus
Millî marş
Koste Seselwa
(Türkçe:Birleşin, Seyşelliler)
Seyşeller haritadaki konumu
Seyşeller konumu
Başkent
ve
Victoria
Resmî diller Fransızca, İngilizce, Seyşeller Kreyolu
Hükûmet Cumhuriyet
• Başkan
Wavel Ramkalawan
Tarihçe  
• Bağımsızlık
29 Haziran 1976
Yüzölçümü
• Toplam
459 km2 (177 sq mi) (198.)
• Su (%)
-
Nüfus
• 2020 tahminî
98.462 (200.)
• Yoğunluk
214,5/km2 (555,6/sq mi) (67.)
GSYİH (SAGP) 2018 tahminî
• Toplam
2.919 milyar $ [1]
• Kişi başına
30,486 $ [1]
GSYİH (nominal) 2019 tahminî
• Toplam
1.564 milyar $ [1]
• Kişi başına
16.332 $ [1]
Gini (2013) 46.8[2]
yüksek
İGE (2018) artış 0.801[3]
çok yüksek · 62.
Para birimi Seyşeller rupisi (SCR)
Zaman dilimi UTC+4 (SCT)
Telefon kodu 248
İnternet alan adı .sc

Seyşeller (Seyşeller Kreyolu: Sesel; İngilizce: Seychelles; Fransızca: Seychelles) ya da resmî adıyla Seyşeller Cumhuriyeti, Afrika kıtasına bağlı ada ülkesidir. Seyşeller, Hint Okyanusu'ndaki 115'ten fazla ada üzerinde kurulu bir ülke olup, Afrika ana kıtasının doğusunda, Madagaskar'ın ise kuzeydoğusunda yer almaktadır. Ülkenin başkenti Victoria'dır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Adaların, 1505 yılında Portekizliler tarafından bulunduğu sanılmaktadır. 1768'de Fransızlar tarafından işgâl edildi. 1794'te Büyük Britanya Krallığı yönetimi altına girdi. 1810'da bir İngiliz kolonisiydi. 1814'te Paris Antlaşması'yla tam olarak Birleşik Krallık'a verildi. 1903'te Birleşik Krallık'a bağlı bir koloni hâline geldi. 1976 yılında bağımsızlığını elde etti. Bir yıl sonra askerî bir darbe yapıldı ve France-Albert René yönetimi ele geçirdi. 1979'da ilan edilen yeni anayasa ile tek partili bir devlet oldu. France Albert René 1989 seçimlerini de kazanarak üçüncü defa başkan oldu. 1977'deki darbeden sonraki ilk çok partili seçim 23-26 Temmuz 1992'de yapıldı. Seçimin amacı anayasa taslağını hazırlamakla vazifeli 23 kişilik bir komisyonun üyelerini tespit etmekti. Anayasa teklifi 15 Kasım 1992'de halk oylamasına sunuldu ise de %60 barajını aşamadığı için kabul edilmedi.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Mevkii itibarıyla Hint Okyanusu'nda ve Madagaskarın 1200 km kadar kuzeydoğusunda ve Zanzibar'ın yaklaşık 1600 km doğusundadır. Yüzölçümü yaklaşık 493 km2dir. Bu yüzölçümüne 92 ada ve adacık, mercan ve granit ada ve kayalıkları dâhildir. Bu adaların en büyüğü 142 km2lik Mahé Adası'dır. Diğer önemli adalar; Praslin, La Digue, Silhouette, Destroches ve Aldabradır. Adalar, granit ve genellikle volkanik türde olup, dağlık bir arâziye sâhiptir. En yüksek nokta Mahé Adasındaki Morne Seychellors Tepesi olup, yaklaşık 900 metredir.

İklim ve doğa[değiştir | kaynağı değiştir]

Takımadalar ekvatora çok yakın olmasına rağmen, iklim, güneydoğu alizeler sebebiyle ılımandır. Hazirandan kasım ayına kadar bu ılık iklim devam eder. Mahé Adasında sıcaklık aşağı yukarı 24 °C ilâ 29 °C arasında değişir. Başşehir Victoria ve çevresine düşen yıllık yağış miktarı yaklaşık 2300 mm kadardır. Bu rakam yüksek bölgelere gelince artar ve hemen hemen 3550 mmye kadar ulaşır.

Ülkede genellikle kaplumbağa, guano ve kıyılarda da köpekbalığı bulunur.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülkenin nüfûsu yaklaşık 71.000'dir. Nüfus yoğunluğu 157'dir. Yıllık nüfus artışı %2 dolayındadır. Nüfûsun %60'tan fazlası gençtir ve şehirlerde yaşayanlar aşağı yukarı %37 civarındadır.

Nüfusun etnik yapısını kreyol adlı halk meydana getirir. Creoller, Fransız asıllı olup Louisiana'da ve İspanyol asıllı olup Karyaip Adalarında doğmuş ve buralarda yaşamış kimseler demektir. Bunlar esas îtibâriyle Fransız, İspanyol, Asyalı ve Afrikalı insanların birbirleriyle kaynaşması netîcesi meydana gelen melez insanlardır. Halkın çoğu Katoliktir. Ayrıca bir miktar Müslüman, Protestan ve Hindu da mevcuttur.

İngilizce ve Fransızca resmî dillerdir. Bunun yanı sıra Fransızca ile yerel dillerin etkileşimi ile oluşmuş bir kreyol dil olan Seyşeller Kreyolu da yaygındır. Ülkede okuma-yazma oranı %60 civarındadır.

Yönetim ve siyaset[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülkede 1993 senesine kadar tek partili yönetim sistemine dayalı bir cumhuriyet yer almaktaydı. 1979 anayasasına göre ülke, tek parti diktatörlüğünde sosyalist bir devletti. Devlet başkanı 1977'de bir darbe ile işbaşına gelen başkan France Albert René idi. Rene, 1993 yılında çok partili sisteme izin verdi. 2004 yılında Rene'nin yerine makama başkan yardımcısı James Michel gelmiştir. 2019'dan beri Şeyseller'in başkanı Danny Faure'dir

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke ekonomisi esas olarak tarım ve turizme dayanır. Ayrıca tüketim malları ihracatı da önemli bir gelir kaynağıdır. Ülkede yetişen başlıca tarım ürünleri; muz, tatlı patates, manyok ve bunun ürünü nişasta, kokonat ve vanilyadır.

Ülkenin en önemli endüstrisi gıda endüstrisidir. Ayrıca deniz ürünleri önemli bir gelir kaynağıdır. İşçi gücünün %19'u tarımda, %20'si mâdencilik ve inşaatçılıkta, %14'ü kamu sektöründe ve sosyal hizmetlerde, %11'i de lokanta ve hotel işletmeciliğinde istihdam edilir.

İthâlat ve ihrâcatını daha çok Birleşik Krallık, Fransa, Güney Afrika, Yemen ve Pakistan ile yapar. Başlıca ihraç ürünleri şunlardır: Kurutulmuş hindistancevizi içi, tarçın, sabun ve parfüm yağı, vanilya ve balık. Diğer önemli gelir getiren kaynaklar ise guano, kaplumbağa kabuğu, köpekbalığı yüzgeci ve balık ürünleridir.

Ulaşım sistemi yeterli olup ülkenin en gelişmiş şehri ve limanı başkenti Victoria'dır.

  1. ^ a b c d "Seychelles". International Monetary Fund. 10 October 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 June 2017. 
  2. ^ "GINI index". World Bank. 21 January 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 January 2018. 
  3. ^ "2019 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2019. 9 Aralık 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2019. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]