Türkoloji

TİKA - TOBB ETÜ Türkoloji Yaz Staj Programı Kapanış Töreni (21.07.2006).

Türkoloji , bir bilim dalıdır. Türkolojinin Türkçe karşılığı Türklükbilimidir. Bu bilim ile uğraşan kişilere Türkolog denir. Türkler ve özellikle Türk dil ve lehçeleriyle uğraşan bilim koluna verilen ad. Türkçe dilin, edebiyat, tarih, din ve Türk toplumların manevi, maddi kültürünü sistematik şekilde toplar ve araştırır. Geçmiş ve günümüz Türkçesi ve Türk toplumları ana konusunu oluşturur.

Tarihçe

Kökenler: Şarkiyat ve Türkoloji

Türkoloji Batı'nın "Doğu"yu öğrenme/değerlendirme çabası olan oryantalizm/şarkiyatçılık bağlamında bir sistematik kazanmıştır. İlk Türkoloji Kürsüsü 1795’te Paris’te "Ecole des Languages Orientales Vivantes"da kurulmuştur. Bunu şarkiyat ve Türkoloji ile ilgili enstitüler takip etmiştir. Moskova’da (1814) Paris’te (1821) Londra’da (1906) ve bu kuruluşların yayınladığı çok sayıda bilimsel eserler dergi ve bültenler mevcuttur.^{[kaynak belirtilmeli]}

Osmanlı Döneminde Türkoloji Çalışmaları

Türkiye’de Türkoloji çalışmaları Şemseddin Sami’nin, Ahmet Vefik Paşa’nın hatta Ali Suavi’nin münferit yazılarıyla başlamıştır. II.Meşrutiyet sonrasında esas olarak batı kaynaklarını aktarmak temelinde sürmüştür.

Cumhuriyet Döneminde Türkoloji Çalışmaları

Osmanlının yüzyıllarca ihmal ettiği, önemini farkettiğinde ise çok geç kaldığı için batı merkezli çalışmaları tartışmasız kabullendiği bu bilim dalı ve köhne Osmanlı medrese yapısı bağımsız Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasıyla kökten tasfiye edilmiştir. Bunun yerine üretken ve ulusal bilimsel çalışmalar başlatılmıştır. Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu bizzat Atatürk’ün isteği ve katkılarıyla kurulmuş, İstanbul Üniversitesi’ne bağlı olarak Türkiyat Enstitüsü oluşturulmuştur. Türkçenin ve Türk kültürünün envanterini kaydetmek için, dönemin çok kısıtlı kaynaklarına rağmen, özverili araştırmacıların insanüstü denilebilecek çabalarıyla, Derleme Sözlüğü, Tarama Sözlüğü, Türkçe Sözlük, Yazım Kılavuzu ve benzeri eserler bilimsel alana kazandırılmıştır. Bu eserler henüz "bütün"ü tümüyle temsil edemeseler de, günümüzdeki bilimsel çalışmaların en önemli ve çoğu durumda tek kaynağı durumundadır.

İlgili Bağlantılar

• Bakü Türkiyat Kongresi

Dış bağlantılar

• İstanbul Kültür Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
• Dünya Türkologları Buluşma Sitesi
• Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Merkezi
• Wikipedia Turkology maddesi
• International Turkology and Turkish History Research Symposium
• Turkic History Sitemap
• Türklük Araştırmaları Merkezleri Bağlantı Adresleri