Kazakça
Vikipedi, özgür ansiklopedi
| Kazakça Qazaq tili, Qazaqşa (Қазақ Тілі, Қазақша) |
|
| Konuşulduğu ülkeler | Kazakistan, Türkiye, Moğolistan, Özbekistan, Kırgızistan, Afganistan, Çin, Rusya, Türkmenistan ve AB ülkelerinde |
|---|---|
| Konuşan kişi sayısı | 12 Milyon. |
| Sıralama | İlk 100'ün içinde |
| Dil grubu sınıflandırması | Altay Dil Ailesi
|
| Resmî Durum | |
| Resmî dil olduğu ülkeler | Kazakistan, Çin Halk Cumhuriyeti |
| Dili düzenleyen kurum | Dili düzenleyen resmî kurum yok |
| Dil kodları | |
| ISO 639-1 | kk |
| ISO 639-2 | kaz |
| SIL | kaz |
| Not: Bu sayfa Unicode ile kodlanmış IPA fonetik sembolleri kullanıyor olabilir. | |
| Vikipedi'nin Kazakça sürümü | |
| Ayrıca bakınız: Dil – Dil aileleri | |
Kazakça veya Kazak Türkçesi[1], Kıpçak öbeğine ait, Kazakistan'da konuşulan Türkî dildir. Kırgız Türkçesine yakındır.
Dünya'da yaklaşık 16 milyon kişi tarafından, Kazakistan'da da 10 milyon kişi tarafından konuşulmaktadır. Moğolistan'ın batı bölgesindeki Bayan Ölke (diğer adı Bayan Ölgey) eyaletinde yaşayan Kazak Türkleri Kazakistan'ın kullandığı alfabeyi kullanarak Kazak Türkçesi yazmaktadırlar. Bayan Ölgey'de oturanların çoğu %88.7 oranla Kazak Türkleridir. Bu bakımdan eyalet nüfusunun %98'i kadarını Türk halkları oluşturmaktadır. İldeki önemli bir nüfus Kazak Türkçesi konuşmaktadır.
Özellikleri: Türkçe asıllı kelimelerde; baştaki y'ler j'ye (yok → joq, yıl → jıl, yay → jay), ç'ler ş'ye (ağaç → ağaş, aç → aş), ş'ler s'ye (aş → as, boş → bos, baş → bas) dönüşmüştür. Eklerde de aynı değişme olur: Qazaqşa (Kazakça)… Yabancı asıllı kelimelerde bu değişmeler görülmez: şükir (şükür). Kazakça bir kelime birleşik ya da alıntı bir kelime değilse ikinci heceden sonra yuvarlak ünlü barındırmaz ve bu uyumu bâzı alıntı kelimelere uydurmuştur.
J harfiyle yazılan kelimeler bâzı ağızlarda c olarak söylenmektedir: Jasaymız (yapıyoruz, yapacağız)- Casaymız
Ayrıca konuşma dilinde ilk hecede ö ya da ü gelirse ikinci ve üçüncü hecelerde de gelebilir. Bu yazıda olmaz.
Örnek: Körgende (yazılış) - Körgöndö (okunuş) "gördüğünde"
Kazakçada üç farklı şimdiki zaman vardır. Jalpı osu şak (genel şimdiki zaman), nak osı şak (kesin şimdiki zaman), negaybıl osı şak (belirsiz şimdiki zaman).
Konu başlıkları |
[değiştir] Yazı Sistemi
Kazakçanın eski şekilleri 24 harfli Orhun yazısıyla yazılmıştır. Günümüzdeyse Kazakça bâzı ilâve harfler kullanılarak Latin alfabesi, Kiril alfabesi ve Arap alfabesi'yle yazılabilmektedir.
[değiştir] Dilbilgisi
[değiştir] Zamirler
| Tekil | Çoğul | ||
|---|---|---|---|
| Kazakça | Türkçe | Kazakça | Türkçe
|
| Мен (Men) | Ben | Біз (Biz) | Biz |
| Сен (Sen) | Sen (tekil samîmî) | Сендер (Sender) | Siz (çoğul samîmî) |
| Сіз (Siz) | Siz (tekil resmî) | Сіздер (Sizder) | Sizler (çoğul resmî) |
| Ол (Ol) | O | Олар (Olar) | Onlar |
[değiştir] İlgili Maddeler
[değiştir] Kaynakça
[değiştir] Dış bağlantılar
- Kazakça-Türkçe, Türkçe-Kazakça Sözlük
- Kazak Edebiyatı
- РУССКО-КАЗАХСКИЙ СЛОВАРЬ ҚАЗАҚША-ОРЫСША СӨЗДIК
- Qazaq translit Kazak Kiril yazısını QazaAqparat Latin yazısına çevirmek için
- VikiSözlük Kazakça Kelimeler Kategorisi
- Türk Lehçeleri Sözlüğü
- Kazakistan Devlet Dil Portalı
|
|
|
|---|---|
| Ogur | Bulgar · Çuvaşça · Hun dili · Hazarca · Avarca |
| Uygur | Eski Türkçe · Ainice² · Çağatayca · İli Turki · Lop · Uygurca · Özbekçe |
| Kıpçak | Altayca · Baraba dili · Başkurtça · Kırım Tatarcası¹ · Kumanca · Karaçay-Balkarca · Karayca · Karakalpakça · Kazakça · Kıpçakça · Kırımçakça · Kumukça · Kırgızca · Nogayca · Eski Tatarca · Tatarca · Urumca¹ |
| Oğuz | Afşarca · Azerice · Kırım Tatarcası¹ · Gagavuzca · Balkan Gagavuzcası · Horasanca · Osmanlıca · Peçenekçe³ · Kaşgayca · Salarca · Türkiye Türkçesi · Türkmence · Urumca¹ |
| Argu | Halaçça |
| Sibirya | Çulımca · Dolganca · Fuyü Gırgıs dili · Hakasça · Şorca · Tofaca · Tuvaca · Batı Yugurca · Yakutça |
| Notlar: ¹İki tane öbekte bulunan diller, ²Karma diller, ³Tartışmalı İtalik yazılanlar ölü dillerdir. |
|
Türk dilleri ile ilgili bu madde bir taslaktır. Maddenin içeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.
