Karakalpakça

Karakalpakça
Қарақалпақ тили veya latin Qaraqalpaq tili
Ana dili olanlar	Özbekistan
Konuşan sayısı	412 000  (tarih gerekli)
Dil aileleri	Varsayılan Karakalpakça
Dil kodları
ISO 639-2	kaa
ISO 639-3	[[ISO639-3:kaa|kaa]]

Karakalpakça Türk Lehçelerinin Kıpçak grubuna ait bir lehçe. Bazı araştırmacılar tarafından Kazakça'nın bir ağzı olarak görülür. Çünkü Kazakça'ya oldukça benzemektedir. Alfabe, Kazak Kiriline çok benzemektedir. Özbekistan'ın kuzeyinde Karakalpaklar tarafından konuşulur. Karakalpakça'yı bir Kazak ağzı olarak gören Türkologlar Karakalpakça'ya Güney Kazakçası da derler.

Karakalpakça için Özbek-Latin alfabesi de kullanılır.

Alfabe

Kiril	Latin	IPA		Kiril	Latin	IPA		Kiril	Latin	IPA
Аа	Aa	a		Ққ	Qq	q		Фф	Ff	f
Әә	A'a'	æ		Лл	Ll	l		Хх	Xx	x
Бб	Bb	b		Мм	Mm	m		Ҳҳ	Hh	h
Вв	Vv	v		Нн	Nn	n		Цц*	ts	ʦ
Гг	Gg	g		Ңң	N'n'	ŋ		Чч*	ch	ʧ
Ғғ	G'g'	ɣ		Оо	Oo	o		Шш	SHsh	ʃ
Дд	Dd	d		Өө	O'o'	œ		Щщ*	sh	ʃ
Ее	Ee	e		Пп	Pp	p		Ъъ*
Ёё*	yo	jo		Рр	Rr	r		Ыы	Iı	ɯ
Жж	Jj	ʒ		Сс	Ss	s		Ьь*
Зз	Zz	z		Тт	Tt	t		Ээ	Ee	e
Ии	İi	i		Уу	Uu	u		Юю*	yu	ju
Йй	Yy	j		Үү	U'u'	y		Яя	ya	ja
Кк	Kk	k		Ўў	Ww	w

Kazak Alfabesiyle farkları

Kazak alfabesinde bulunan "Ii" harfi Karakalpak Kirilinde görünmemektedir. Ayrıca Karakalpaklar'ın Özbek latinine geçme eğilimleri vardır. Karakalpakça'da "Ii" yerine "Ии" vardır.

Özellikler

• y>j (c) olayı bu lehçede de görülebilir. жазыўшы (jazıwşı)- yazar, yazıcı
• Eski Türkçe'deki "ğ"'lerin y'ye dönüştüğü söylenebilir. Mesela eski Türkçe mastar eki olan "-ığ" Karakalpakça'da "-ıw" şeklindedir.
• Özbekçe'den Arapça-Farsça kelimeler almıştır.
• Çoğul eklerinde Kazakçadaki gibi -lar, -ler'in dışında -dar, -der, -tar, -ter şekilleri yoktur. Yani Karakalpakçada bu ek sadece -lar, -ler şeklindedir. Örneğin Kazakça'da "kendilerinin" anlamındaki "өздерінің (özderiniñ)" Karakalpakça'da "өзлериниң (özleriniñ)" şeklindedir.
• Bazı değişmeler Kazakçadan farklı olarak olmamıştır. Mesela Kazakça'da "söylesetin" "konuşacak" anlamdadır. Mesela "söylesetin adam", "konuşacak, söyleşecek adam". Bu kelimedeki -tin kısmı Eski Türkçe'deki -tuğın şeklindeki ekten gelir. Karakalpakçadaysa bu ek değişmemiştir ve tek şekillidir: "söylesetuğın"
• Karakalpakça'da ş>s değişmesi de vardır: söyleş->söyles- gibi...
• Karakalpakça'da ç>ş değişmesi de görülür: qança>qanşa...

Ayrıca Vikipedi'nin Karakalpakça sürümüde bulunmaktadır.

1 - bir 2 - ici 3 - uc 4 - dord 5 - bess 6 - alty 7 - yedi 8 - sekiz 9 - doguz 10 - on 20 - yigrima 30 - ottuz 40 - kirk 50 - ellu 60 - altmus 70 - yedmus 80 - seksen 90 - dogsan 100 - yuz 1000 - min

Dış bağlantılar

• Karakalpak vikipedi