İçeriğe atla

Osmaniye

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Osmaniye
Şehir
Osmaniye'nin genel görünümü
Türkiye üzerinde Osmaniye
Osmaniye
Osmaniye
Türkiye içindeki konumu
Koordinatlar: 37°04′30″N 36°15′00″E / 37.075°K 36.25°D / 37.075; 36.25
ÜlkeTürkiye Türkiye
BölgeAkdeniz Bölgesi
İlOsmaniye
İdare
 • Belediye Başkanıİbrahim Çenet (MHP)
Yüzölçümü
 • Toplam859 km²
Rakım121 m
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu
80000
Alan kodu328
Plaka kodu80

Osmaniye, Türkiye'nin Osmaniye ilinin merkezi olan şehirdir. İl merkezinin deniz seviyesinden yüksekliği 121 metredir.[1] Merkez ilçenin yüzölçümü 859 km²dir.[2]

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]
Osmaniye'den bir görünüm

Çukurova ilk çağlardan itibaren çeşitli uygarlıklara (Hitit, Pers, Roma) beşiklik yapmıştır. Coğrafi ve stratejik konumu itibarıyla yerleşmeye müsait olan Osmaniye, Doğu Anadolu'nun giriş kapısı durumundadır. Orta Doğu ülkeleri ile bağlantı sağlayan yol üzerindedir. İpek ticaret yolunun da bu bölgeden geçmesi bölgenin önemini artırmıştır. Özellikle İlk Çağlarda geçimlerini korsanlıkla sağlayan kavimler Nur Dağları üzerine yerleşmişlerdir. İsos Limanına gelen ve Akdeniz de seyreden ticaret gemilerini soyan korsanlar Nur Dağlarında barınmışlardır.

Anadolu'ya Türk akınları Abbasi Halifesi Harun Reşit zamanında yapıldı. Türklerden Hassa Orduları kuran Harun Reşit, Anadolu seferlerini Abbasi Ordularıyla beraber Türk askerlerine yaptırmıştır. Bölgede, eski adıyla Haruniye, şimdiki adıyla Düziçi olan ilçede Harun Reşit Kalesi olarak anılan bir kale hâlâ varlığını sürdürmektedir. Anadolu'ya gelen Türkler bu bölgeleri iklim ve coğrafi şekil olarak ilk anayurtları Orta Asya'ya çok benzediğini gördüler. Anadolu'da yurt edinecekleri yerleri keşfetmeye başladılar.

1071 Malazgirt zaferiyle Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı. 1082 ve 1083 tarihlerinde Kutalmışoğlu Süleyman Şah'ın komutanlarından Afşin Bey komutasında Anadolu'da fetih hareketleri başladı. Çukurova'ya kadar gelen Türkmen aşiretlerinden Ulaşlı aşireti, Nur Dağlarının bulunduğu bölgeleri kendileri için yaşamaya en uygun bölge olduğunu görerek buraya yerleştiler.

Osmaniye'nin Haraz bölgesine yerleşen aşiretin geçim kaynağı hayvancılıktı. Yayla ile kışla arasında sürekli hareket eden aşiret Haraz'ı kışla, Nur Dağları'nı da yayla olarak kullanmaya başladı.

1517 yılında Toprakkale'nin doğusunda İpek Yolu'nun da içinden geçtiği yerde önemli bir ticaret merkezi ortaya çıktı. Fakuşağı, Dereobası, Karacalar ve Erzin'i de içerisine alan bu bölgeye Kınık adı verildi. Bu şehre Adana, Tarsus, Maraş ve Belen'den Bezirganlar ticaret mallarını getirerek İsneyn pazarında satıyorlardı. Pazar ve salı günü kurulduğu için adına isneyn denilmiştir. Kınık şehri, 5 mahalle, 12 köy ve 48 mezradan oluşmaktaydı. Ünlü seyyah Evliya Çelebi Seyahatnamesinde bu bölgeden Kınık Şehri olarak bahsetmektedir. Aslında Erzin ve Dörtyolu ve hatta Ceyhan ve Yumurtalık'ı da içine alan bölgenin adı Osmaniyedir.

Osmanlı Devletinin duraklama döneminde Anadolu'da çıkan Celali İsyanları, Nurlarda yaşayan Ulaşlı aşiretini de etkiledi. Osmanlı Devleti iç güvenliği ve siyasi istikrarı sağlamak amacıyla Derviş Paşayı Çukurova'da mecburi iskanı uygulamak üzere görevlendirdi. Derviş Paşa, Fırka-i Islahiye adı verilen askerlerle Osmaniye'nin Dereobası Köyünün yamacına 1865 yılında karargâhını kurdu. Ovada yaşayan Cerit, Akçakoyunlu, Tecirli aşiretlerini de ovada bulundukları bölgeye yerleştirdi.

1866 yılında Hacıosmanlı merkezli kurulan Osmaniye, Payas merkezli Üzeyir sancağına bağlandı. Üzeyir sancağı, Halep Eyaletine bağlıydı. Sancak merkezi, 1874 yılında Payas'tan Yarpuz'a (Cbel, Eski Osmaniye) taşındı ve Cebeli Bereket Sancağı adını aldı. Bu sancağa; Osmaniye, Payas, Erzin, İslahiye, Hassa, Bahçe, Ceyhan ve Yarpuz kazaları bağlandı.

1905 ve 1924 yılları arasında Cebeli Bereket Sancak olarak kaldı. 1908'de merkez Osmaniye'ye taşındı. 1924 tarihinden sonra sancaklar ile dönüştü. 1924'ten 1933 yılına kadar il olan Osmaniye, 1 Haziran 1933'te tekrar ilçeye dönüştürüldü. 26 Ekim 1996 tarihinde TBMM tarafından tekrar il olma hakkı tanındı.[3] Ancak Osmaniye'nin doğal sınırları oluşmadı. Erzin, Dörtyol ve hatta Yumurtalık doğal Osmaniye sınırlarına dahil iken; Kadirli ve yeni ilçe Sumbas ise Kozan Sancağı'nın sınırlarıydı. İllerin ilçeye dönüştürülüp sonra tekrar il olmaları sınırlarda karışıklığa neden olmuştur.

Gazi Mustafa Kemal Osmaniye kasaba merkezinde

16 Ocak 1925 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve eşi Latife Hanım ile birlikte, Hatay Meselesi için Dörtyol tren yolunda Toprakkale Tren İstasyonu'dayken Osmaniye'den (o dönemde adı Cebelibereket'ten) bir heyet şehre gelmesi için davet etti ve o gün şehre geldi ve halk "Yaşa!" sedaları ile karşıladı. Önce Halk Fırkası, Cebelibereket Vilayet merkezi ve Belediye ardından şehri kısa bir ziyaret ettikten sonra Adana'ya ayrıldı. Ayrılmadan önce Halk Fırkası'nda hatıra defterine "Osmaniye kasabasını ve buranın halkını ziyaret edebildiğimden çok memnun oldum. Halkın gösterdiği kalbî ve samimî tezahürattan fevkalâde mütehassısim. Bu güzel kalpli mert insanlar arasında daha ziyade kalmak saadeti içün ayrıca fırsat arayacağım." yazmıştı. [4]

Nüfus

[değiştir | kaynağı değiştir]
Yıl Toplam Şehir Kır
Cebelibereket merkez ilçesi
1927[5]18.2824.96813.314
Osmaniye ilçesi (Seyhan)
1935[6]24.1198.58415.535
1940[7]24.7788.98815.790
1945[8]29.05410.49818.556
1950[9]34.66113.00421.657
1955[10]47.67019.10828.562
Osmaniye ilçesi (Adana)
1960[11]59.55927.45132.108
1965[12]71.66034.02737.633
1970[13]82.68846.35536.333
1975[14]100.32061.58138.739
1980[15]127.95884.21243.746
1985[16]154.629103.82450.805
1990[17]174.875122.30752.568
Osmaniye merkez ilçesi
2000[18][a]207.862173.97733.885
2007[19]210.285180.47729.808
2008[20]219.411189.11230.299
2009[21]225.090194.33930.751
2010[22]229.744198.83630.908
2011[23]234.901204.05730.844
2012[24]239.910209.25530.655
2013[25]244.195213.04531.150
2014[26]249.136218.53130.605
2015[27]254.116223.98730.129
2016[27]259.614229.40630.208
2017[27]263.104233.24229.862
2018[27]264.373231.73932.634
2019[27]268.647237.47631.171
2020[27]274.420243.49030.930
Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi logosu.

Ekonomi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Metal, tekstil, kimya, gıda, plastik ve inşaat başta olmak üzere çeşitli sektörlerden 113 tesisin faaliyet gösterdiği, yaklaşık 10.000 kişinin istihdam edildiği bir Organize Sanayi Bölgesi bulunmaktadır.[28]

Belediye başkanları

[değiştir | kaynağı değiştir]
№Belediye BaşkanıGörev BaşlangıcıGörev BitişiParti
1Haydar Kılıçarslan19231925Cumhuriyet Halk Partisi
2Ferit Aslankurt19251929
3Dr. Ahmet Alkan19291942
4Abdurrazzak Güvenç19421946
(3)Dr. Ahmet Alkan19461950
5Dr. İhsan Göknal19501954Demokrat Parti
6Hasan Taşkan19541956
7İshak Zevki Ersoy19561960
8Ali Arguvanlı19601964Askerî
9Ahmet Şekip Ersoy19641968Adalet Partisi
10Yusuf Çenet19681971
11Hasan Çenet19711977Bağımsız
12Güner Dinçer19771980Cumhuriyet Halk Partisi
13Mustafa Efendioğlu19821982Askerî
14Bekir Akgül19821984
15İskender Türkmen19841985Sosyal Demokrasi Partisi
19891994Sosyaldemokrat Halkçı Parti
16İbrahim Karayiğit19891994Doğru Yol Partisi
17Musa Şahin19941996Refah Partisi
18Mehmet Gürbüz19961998
19Memili Kırıkkanat19992004Milliyetçi Hareket Partisi
20Davut Çuhadar28 Mart 200429 Mart 2009Adalet ve Kalkınma Partisi
21Kadir Kara29 Mart 20094 Nisan 2024Milliyetçi Hareket Partisi
22İbrahim Çenet4 Nisan 2024Görevde

Kaynak:[29]

Yerel medya

[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmaniye'de yayın yapan yerel medya kuruluşları

TV kanalları
  • Medyaport TV (İnternet Televizyonu)
  • Kanal 80 (Karasal)
  • Kanal 328 TV (İnternet Televizyonu)
Radyolar
  • Radyo 2000 FM Osmaniye (90.6)
  • Radyo Yakamoz (92.9)
  • Radyo 80 (94.8)
  • Radyo Meşale (96.3)
  • Gönül FM (97.3)
  • Radyo İhsan (101.3)
İlçelerdeki Yayınlar
  • Düziçi Mega FM (93.8)
  • Kadirli FM (99.7)
Gazeteler[30]
  • Osmaniye Başak Gazetesi
  • Osmaniye Medya Gazetesi
  • Aydın Osmaniye Gazetesi
  • Osmaniye Takip Gazetesi
  • Osmaniye Olay Gazetesi
  • Elde Demokrasi Gazetesi
  • Hasret Gazetesi
  • Kınık Gazetesi
  • Akdeniz Gazetesi
  • Yurt Gazetesi
  • Düziçi Sabır Gazetesi
  • Kadirli Sıla Gazetesi
  • Kadirli Postası Gazetesi

Notlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ Toprakkale ilçesinin kurulması ile kır nüfusu azalmıştır.

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "Coğrafya". osmaniye.ktb.gov.tr. Erişim tarihi: 23 Kasım 2025.
  2. ↑ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 3 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2025.
  3. ↑ "Osmaniye'nin Kısa Tarihçesi". osmaniyeozelidare.gov.tr. 27 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2024.
  4. ↑ "Arşivlenmiş kopya". 15 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2026.
  5. ↑ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
  6. ↑ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  7. ↑  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
  8. ↑  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  9. ↑  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  10. ↑  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  11. ↑  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
  12. ↑ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  13. ↑ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  14. ↑ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  15. ↑ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  16. ↑ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  17. ↑ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  18. ↑ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  19. ↑ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  20. ↑ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  21. ↑ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  22. ↑ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  23. ↑ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  24. ↑ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
  25. ↑ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
  26. ↑ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
  27. 1 2 3 4 5 6
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
    • "Merkez Nüfusu - Osmaniye". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
    • "Osmaniye Merkez Nüfusu". nufusune.com.
  28. ↑ "Osmaniye Organize Sanayi Bölgesi". T.C. Osmaniye Valiliği. 21 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2026.
  29. ↑ "Eski başkanlar". 18 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2024.
  30. ↑ "Kadirli Gazetesi - Yerel Gazeteler & Bölgesel Basın, Medya ve Haberler". yerel.gazeteler.tv. 2 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2024.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta Osmaniye ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Osmaniye&oldid=37786325" sayfasından alınmıştır