Halkların Demokratik Partisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(HDP sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Halkların Demokratik Partisi
Kısaltma HDP[1]
Eş Genel Başkanlar Figen Yüksekdağ
Selahattin Demirtaş
Onursal Genel Başkan Ertuğrul Kürkçü
Sözcü Ayhan Bilgen
Slogan(ları) "İnadına Barış, İnadına HDP"
Kuruluş tarihi 15 Ekim 2012 (3 yıl önce) (2012-10-15)
Birleşme Barış ve Demokrasi Partisi[2][3][4]
Devrimci Sosyalist İşçi Partisi
Ezilenlerin Sosyalist Partisi
Sosyalist Demokrasi Partisi
Sosyalist Yeniden Kuruluş Partisi
Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi
Merkez Adakale sok. No: 23/3 Kızılay, Ankara, Türkiye
Üyelik  (2015) artış 30.295 [5]
İdeoloji

Siyasi çoğulculuk[6]
Sosyalizm
Radikal demokrasi[7] Demokratik sosyalizm Feminizm

Doğrudan demokrasi
Siyasi pozisyon Sol[8][9]
Ulusal üyelik Halkların Demokratik Kongresi (HDK)
Uluslararası üyelik Yok
Avrupa üyelik Avrupa Sosyalistler Partisi
(ortak üye)
Resmî renkleri          Mor, yeşil
TBMM
59 / 550
Büyükşehir Belediye Başkanlığı
1 / 30
Belediye Başkanlığı
0 / 1.351
Belediye Meclisleri
9 / 20.498
İl Genel Meclisleri
1 / 1.251
İnternet sitesi
hdp.org.tr

Halkların Demokratik Partisi (HDP), Türkiye'de faaliyet gösteren bir siyasî parti. Halkların Demokratik Kongresi'nin 27 Ekim 2013'te yapılan kongreyle partileşmesi sonucu kuruldu. Parti liderliği eş başkanlık sistemi üzerinden yürütülmektedir. 22 Haziran 2014'ten beri Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ bu görevi yürütmektedirler.

Halkların Demokratik Partisi, Haziran 2015 Türkiye genel seçimleri sonrasında kurulan 63. Türkiye Hükûmeti'nde iki bakanlıkla temsil edilmiş, Kocaeli Milletvekili Ali Haydar Konca Avrupa Birliği Bakanı ve İzmir Milletvekili Müslüm Doğan ise Kalkınma Bakanı olarak görev yaptı. Bu bakanlar 23 Eylül 2015 günü bakanlıktan istifa etti. Parti, son genel seçimler olan Kasım 2015 Türkiye genel seçimlerinde %10,75 oy alarak 59 milletvekiliyle Türkiye Büyük Millet Meclisine girdi.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

2011 Genel Seçimleri’ne, Devrimci Sosyalist İşçi Partisi, Emek Partisi, Ezilenlerin Sosyalist Partisi, Sosyalist Demokrasi Partisi, Sosyalist Yeniden Kuruluş Partisi, Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi, Barış ve Demokrasi Partisi, sendikalar, feminist gruplar, LGBT gruplar Emek, Demokrasi ve Özgürlük Bloğu olarak bağımsız adaylarla katıldılar.[10]

27 Ekim 2013'te yapılan kongreyle Halkların Demokratik Kongresi'nin partileşmesi ile Halkların Demokratik Partisi adını aldı. Ertuğrul Kürkçü ve Sebahat Tuncel eşbaşkan seçildi. 22 Haziran 2014'te yapılan kongrede eşbaşkanlığı Figen Yüksekdağ ile Selahattin Demirtaş devraldı.[11]

HDP, çeşitli ezilen grupların birleştirdiği bir yapı olarak kendini ifade ederken, yaptıkları son kongrede tüzük değişikliğine giderek bu birleşimi "Belirli bir ideolojik yaklaşıma sahip bir kitle partisi olarak kendisini yeniden örgütleme" şekline dönüştürdüğünü açıklamıştır. Bu açıklamadan sonra HDK ve HDP'nin kurucu bileşenlerinden biri olan Emek Partisi, bir açıklama yaparak bağlayıcı tüzük hükümlerinin HDP ruhu ile bağdaşmadığını söylemiş ve HDP'den ayrıldığını açıklamıştır. Buna karşın gerek ortak çalışmalarda gerek HDK bünyesinde siyasal mücadelesini sürdüreceğini belirtmiştir.[12] Emek Partisi, 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimleri'nde ise Selahattin Demirtaş'ı destekleme kararı aldı.[13]

Parti, 2014 Kobani eylemlerinde "Sokağa çıkın." çağrısı yapmış ve hükûmet tarafından Kobani eylemlerinin meydana gelmesinden sorumlu tutulmuştur.[14][15]

2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimleri'nde partinin adayı olan Genel Başkan Selahattin Demirtaş 3,958,048 oy alarak  %9.76 oy oranına ulaşmıştır.

HDP Haziran 2015 Türkiye genel seçimleri'ne parti olarak katılmaya karar verdi ve Demirtaş bu kararı şöyle açıkladı: "HDP, 2015 seçimlerine parti olarak girecek. Bu tartışmalar geride kaldı. Bizim açımızdan kesinleşti, seçime parti olarak gideceğiz. Bağımsız adaylarla seçime gitmek haksızlık olurdu. Şu anda bile HDP'nin yüzde 9,5 oyu var. Türkiye, HDP'yi yeni yeni tanımaya başlayacak. Köşk seçimi öncesi 2015 seçimine parti olarak girmeye karar vermiştik."[16]

Ülkede uygulanan %10 seçim barajı nedeniyle HDP'nin parti olarak seçime katılması çeşitli tartışmalara konu oldu.[17]

Halkların Demokratik Partisi 2015 genel seçimlerinde %13,12 oy alarak 80 milletvekiliyle TBMM'ye girdi.

Partinin Haziran 2015 Türkiye genel seçimleri sonrasında kurulan 63. Türkiye Hükûmeti'nde milletvekili sayısına göre üç bakanlıkla temsil edileceği duyuruldu.[18] Levent Tüzel kendisine yapılan bakanlık teklifini parti kararına rağmen kabul etmedi, partiden başka bir isme bakanlık teklifi götürülmediği için HDP seçim hükümetinde iki bakanlıkla temsil edilmiş, Kocaeli Milletvekili Ali Haydar Konca Avrupa Birliği Bakanı, İzmir Milletvekili Müslüm Doğan ise Kalkınma Bakanı olarak görev yapmıştır.[19] Bu bakanlar 23 Eylül 2015 günü bakanlıktan istifa etmişlerdir.[20]

HDP ve DBP yerel yetkilileri Şırnak ve Hakkari'de devleti tanımadıklarını söyleyip özerklik ilan etmiştir.[21] HDP eşbaşkanı Selahattin Demirtaş, Suruç ve Ankara garı saldırılarında ve Türkiye-PKK çatışmalarının olduğu Cizre ve Yüksekova gibi yerlerde devletin katliam yaptığını iddia etmiştr.[22][23]

Parti kongreleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Parti, çeşitli şehirlerde birçok kongre toplamış, bunun dışında iki olağanüstü kongre ile başkanlarını belirlemiştir.

1. Olağanüstü Kongre, 2013[değiştir | kaynağı değiştir]

Partinin 1. olağanüstü kongresi 27 Ekim 2013'te Ankara'da Ahmet Taner Kışlalı Spor Salonu'nda 'Bu daha başlangıç' sloganıyla düzenlendi. Kongrede hapisteki PKK lideri Abdullah Öcalan'ın müzakerenin önemini vurgulayan bir mesajı okundu: "HDP, ortak demokrasi mücadelemizde önemli bir tarihsel sapağa işaret etmektedir. 71 devrimciliği devlete isyan devrimciliğidir. 40 yıllık isyandan sonra artık devletle müzakere önemlidir. Zira devrimci mücadeleler ancak nitelikli bir müzakere süreciyle kalıcı bir insanlık kazanımına dönüşebilir." Parti Meclisi için 80 kişilik tek liste sunuldu, eş genel başkanlık için İstanbul Milletvekili Sebahat Tuncel ve Mersin Milletvekili Ertuğrul Kürkçü dışında aday gösterilmedi.[24]

2. Olağanüstü Kongre, 2014[değiştir | kaynağı değiştir]

HDP'nin 2. Kongresi 22 Haziran 2014'te Ankara Ahmet Taner Kışlalı Spor Salonu'nda gerçekleştirildi. Tek listenin olduğu seçimde Figen Yüksekdağ ile Selahattin Demirtaş eşbaşkanlık için aday gösterildi. Kongreye sendika, baro ve STK temsilcileri katıldı. Güney Kürdistan Parlamento Başkan Yardımcısı Cafer İbrahim, Güney Kürdistan Hükümet Temsilcisi Kemal Kerküki, Rojava Halk Meclisi Eşbaşkanı Abdulselam Ahmet, Partiya Neteweyî Kurdistan Temsilcisi Xidir Bilbas, Rusya Sovyetler Birliği Komünist Parti Genel Sekreteri Sergey Skvortsov, İsveç Sosyal Demokrat Partisi'nden Yılmaz Kerimo'nun da aralarında olduğu çok sayıda uluslararası davetli de kongrede yer aldı. Ertuğrul Kürkçü yaptığı konuşmada "Bu hayalin peşine düşmek cesaret isterdi. HDP bundan 4 yıl önce, umuda yelken açan bir avuç insanın zihninde doğdu." dedi.[25]

Parti Tüzüğü[değiştir | kaynağı değiştir]

Parti kendisini parti tüzüğünde şu şekilde tanımlamıştır: "Parti, tüm ezilenlerin ve sömürülenlerin; dışlanan ve yok sayılan bütün halkların ve inanç topluluklarının, kadınların, işçilerin, emekçilerin, köylülerin, gençlerin, işsizlerin, emeklilerin, engellilerin, LGBT bireylerin, göçmenlerin, yaşam alanları tahrip edilenlerin; aydın, yazar, sanatçı ve bilim insanları ile bütün bu kesimlerle birlikte mücadele yürüten güçlerin her türden baskı, sömürü ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak ve insan onuruna yaraşır bir yaşam kurmak üzere bir araya geldiği, demokratik halk iktidarını hedefleyen bir siyasi partidir." Yeni yaşam çağrısında partinin ilkeleri anlatılmıştır.[1]

Çözüm süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

Demokratik sosyalist ve sol bir parti olarak HDP, siyasette önceliğini Türkiye-PKK çatışması'nın barış ile sonlandırılması için yürütülen çözüm süreci'ne vermektedir.[26] HDP, 1984 yılından beri süren Türkiye-PKK çatışması'nın barış ile sonlandırılması için yürütülen çözüm süreci'nin bir parçasıdır. PKK lideri Abdullah Öcalan ile İmralı'da sürdürülen görüşmelere HDP adına Pervin Buldan, Sırrı Süreyya Önder ve İdris Baluken, Haziran 2015 Türkiye genel seçimleri süreci başlayana kadar katılmıştır.[27]

PKK bağlantısı iddiaları[değiştir | kaynağı değiştir]

HDP'nin PKK ve çatı yapılanması KCK ile bağlantısı olduğu yönünde çok sayıda iddia vardır.[28][29][30][31] Ancak HDP eşbaşkanı Selahattin Demirtaş, yaptığı çeşitli açıklamalarda iddiaları yalanlamış, partisinin PKK ile organik bağlantısı olmadığını belirtmiştir.[32][33][34]

Buna karşın HDP milletvekilleri ve çeşitli yetkililerin konuşmaları ve faaliyetleri HDP'nin PKK'nın siyasi kanadı olduğu şeklinde geniş bir kamuoyu oluşturmuştur. HDP eşbaşkanı Selahattin Demirtaş PKK'nın kurucusu Abdullah Öcalan için “Öcalan’ın daha heykelini dikeceğiz” demiştir.[35][36][37] HDP Hakkari Milletvekili Abdullah Zeydan "PKK'nın öyle bir gücü var ki sizi tükürüğüyle boğar" demiştir.[38] 7 Haziran 2015 sonrası başlayan çatışmalarda bazı HDP yetkilileri çatışmalarda ölen PKK'lıların cenazesine katılmıştır.[39]

PKK'nın önde gelen yöneticilerinden Cemil Bayık "Mücadelemize destek olun HDP'ye oy verin" demiştir.[40][41] Çok sayıda HDP yetkilisi Türkiye Anayasası'na göre "terör örgütüne üye olmak", "terör örgütü propagandası yapmak" ya da "terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek" suçlamaları sebebiyle Türkiye mahkemeleri tarafından tutuklanmış ya da hapis cezasına çarptırılmıştır.[42][43][44][45]

Eş Başkanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

# Adı Görev Başlangıcı Görev Bitişi
1 Fatma Gök - Yavuz Önen 15 Ekim 2012 27 Ekim 2013
2 Sebahat Tuncel - Ertuğrul Kürkçü 27 Ekim 2013 22 Haziran 2014
3 Figen Yüksekdağ - Selahattin Demirtaş 22 Haziran 2014 Görevde

Seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçim Harita Eş-Başkan Oy Sandalye Meclis Meclis sırası Oy oranı sırası
#  % ± Y # ±
2015 Haziran Hdp2015secim.png Selahattin Demirtaş
Figen Yüksekdağ
6.058.489  %13,12
80 / 550
Muhalefet 4. 4.
2015 Kasım Hdp2015Kasım.png Selahattin Demirtaş
Figen Yüksekdağ
5.148.085  %10,76 azalış 2,36
59 / 550
azalış 21 Muhalefet 3. 4.

Yerel seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

İl Genel Meclisleri ve Belediye Başkanlıkları
Seçim Eş-Başkan Oy Oran Belediye
2014 Sebahat Tuncel
Ertuğrul Kürkçü
35.538  %0,38 0

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Halkların Demokratik Partisi Tüzüğü". hdp.org. 24 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150624195437/http://www.hdp.org.tr:80/parti/parti-tuzugu/10. Erişim tarihi: 26 Haziran 2015. 
  2. ^ http://www.aljazeera.com.tr/haber-analiz/neden-hdp-oldular
  3. ^ http://www.cnnturk.com/haber/turkiye/bdp-ve-hdpnin-birlesmesi-karari-alindi
  4. ^ http://www.cumhuriyet.com.tr/m/haber/siyaset/62415/iki_partiden_birlesme_karari.html
  5. ^ "Halkların Demokratik Partisi". 28 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160528172208/http://www.yargitaycb.gov.tr/sayfa/faaliyette-olan-siyasi-partiler/1144. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2016. 
  6. ^ "Selahattin Demirtaş: Türkiye'deki en büyük tehlike bölücülük". Radikal. 25 Temmuz 2014. http://www.radikal.com.tr/politika/selahattin_demirtas_turkiyedeki_en_buyuk_tehlike_boluculuk-1203933. Erişim tarihi: 27 Haziran 2015. 
  7. ^ Bursalı, Orhan (26 Nisan 2015). "HDP’nin ‘Radikal Demokrasi’si Üzerine". Radikal. http://www.radikal.com.tr/politika/selahattin_demirtas_turkiyedeki_en_buyuk_tehlike_boluculuk-1203933. Erişim tarihi: 7 Şubat 2016. 
  8. ^ "legal sol kazandı". aksiyon.com.tr. 23 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151223052425/http://www.aksiyon.com.tr/secim/legal-sol-kazandi_551289. Erişim tarihi: 16 Haziran 2015. 
  9. ^ ""Hdp trenindeki şaşkın yolcular"". Akşam- Kayahan Uygur. http://www.aksam.com.tr/yazarlar/hdp-trenindeki-saskin-yolcular-c2/haber-400824. Erişim tarihi: 25 Nisan 2015. 
  10. ^ HDK Bileşeni Kurumlar
  11. ^ "Eş Genel Başkanlar". hdp.org. 24 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150624160616/http://www.hdp.org.tr:80/parti/parti-yonetimi/es-genel-baskanlar/15. Erişim tarihi: 27 Haziran 2015. 
  12. ^ http://emep.org/emek-baris-demokrasi-blogundan-hdk-hdp-orgutlenmesine/
  13. ^ http://emep.org/halki-temsil-edecek-cumhurbaskani-adayimiz-selahattin-demirtas/
  14. ^ http://www.sozcu.com.tr/2014/gundem/hdpden-sokaga-cikin-cagrisi-616555/
  15. ^ http://www.aksam.com.tr/siyaset/hdpden-sokaga-cikin-cagrisi/haber-417129
  16. ^ Demirtaş: HDP seçimlere parti olarak girecek
  17. ^ 'AKP, HDP'yi seçimlere bağımsız girmeye zorluyor'
  18. ^ HDP'den bakanlık teklifi yorumu: Kabul edeceğiz, partimizin kararı
  19. ^ HDP'li Ali Haydar Konca Avrupa Birliği Bakanı oldu
  20. ^ "HDP'li bakanlar Müslüm Doğan ve Ali Haydar Konca istifa etti... İşte gerekçesi...". Hürriyet. 3 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151003115512/http://www.hurriyet.com.tr/gundem/30140567.asp. Erişim tarihi: 24 Eylül 2015. 
  21. ^ http://www.dunyabulteni.net/haberler/337828/hdp-ve-dbp-yuksekovada-da-ozerklik-ilan-etti
  22. ^ http://www.evrensel.net/haber/262445/demirtas-mafyalasmis-katillesmis-bir-devlet-anlayisiyla-karsi-karsiyayiz
  23. ^ http://www.bbc.com/turkce/haberler/2016/02/160209_demirtas_cizre
  24. ^ Öcalan: Devletle müzakere önemlidir
  25. ^ HDP'den İkinci Kongre
  26. ^ Kardaş, Şaban (28 Ocak 2015). "Çözüm sürecini nasıl bir gelecek bekliyor?". Al Jazeera Turk. http://www.aljazeera.com.tr/gorus/cozum-surecini-nasil-bir-gelecek-bekliyor. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2015. 
  27. ^ Genişletilmiş HDP heyeti İmralı'da
  28. ^ Güçlü, İbrahim (26 Haziran 2015). "HDP, PKK, güdüm ve vesayet". Al Jazeera Turk. http://www.aljazeera.com.tr/gorus/hdp-pkk-gudum-ve-vesayet. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2015. 
  29. ^ "Akdoğan: HDP PKK'nın uzantısı". Haberturk.com. 24 Mayıs 2015. http://www.haberturk.com/gundem/haber/1082407-akdogan-hdp-pkknin-uzantisi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2015. 
  30. ^ Yılmaz, Önder (14 Haziran 2015). "Koalisyon olmazsa 15 Kasım’da seçim". Milliyet. http://www.milliyet.com.tr/koalisyon-olmazsa-15-kasim-da-secim/siyaset/detay/2073628/default.htm. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2015. 
  31. ^ http://www.sabah.com.tr/gundem/2015/09/08/hdp-pkk-isbirligi-tescillendi
  32. ^ "Selahattin Demirtaş'tan flaş PKK açıklaması". Vatan. 14 Nisan 2015. http://www.gazetevatan.com/selahattin-demirtas-tan-flas-pkk-aciklamasi-779534-gundem/. Erişim tarihi: 5 Eylül 2015. 
  33. ^ "Selahattin Demirtaş Habertürk'e açıkladı: PKK ile organik bağımız yok". Habertürk. 12 Nisan 2015. http://www.haberturk.com/gundem/haber/1069160-selahattin-demirtas-haberturke-acikladi-pkk-ile-organik-bagimiz-yok. Erişim tarihi: 5 Eylül 2015. 
  34. ^ "Demirtaş: PKK Türkiye açısından bir tehdit olmaktan çıkarılmalıdır". BBC. 29 Temmuz 2015. http://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/07/150729_selingirit_demirtas_rop. Erişim tarihi: 5 Eylül 2015. 
  35. ^ http://www.ntv.com.tr/turkiye/demirtas-ocalanin-heykelini-dikecegiz,aHxdKXZrqEOHtIuTDsGFsw
  36. ^ http://www.milliyet.com.tr/demirtas-ocalan-in-heykelini-dikecegiz/siyaset/siyasetdetay/13.11.2012/1626371/default.htm
  37. ^ http://www.radikal.com.tr/politika/demirtas-ocalanin-heykelini-dikecegiz-1107711/
  38. ^ http://www.milliyet.com.tr/hdp-li-vekil-abdullah-zeydan-pkk/siyaset/detay/2093162/default.htm
  39. ^ http://www.sabah.com.tr/gundem/2015/09/02/hdpli-vekil-tuba-hezer-pkkli-teroristin-tabutunu-tasidi
  40. ^ http://www.ensonhaber.com/pkk-yoneticisi-cemil-bayik-hdpye-oy-istedi-2015-10-10.html
  41. ^ http://www.ajanshaber.com/bayik-pkk-acikca-hdpye-oy-istedi-video/225381
  42. ^ http://www.aksam.com.tr/guncel/hdp-il-es-baskanlari-dahil-10-tutuklama/haber-499423
  43. ^ http://www.hurriyet.com.tr/hdp-izmir-es-baskanlari-tutuklandi-40067377
  44. ^ http://www.milliyet.com.tr/hdp-li-baskana-15-yil-hapis-/siyaset/detay/2173786/default.htm
  45. ^ http://www.sabah.com.tr/gundem/2016/03/09/nusaybin-belediye-baskani-sara-kaya-tutuklandi