Van (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Van sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Bu madde Van il sınırları içindeki tüm bölgeyi kapsamaktadır. Başlığın diğer anlamları için Van (anlam ayrımı) sayfasına gidiniz.
Van
—  İl  —
İlin Türkiye'deki konumu
İlin Türkiye'deki konumu
Van haritası
Van haritası
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Doğu Anadolu
Yönetim
 - Vali Nezih Doğan
Yüz ölçümü
 - Toplam 19,069 km2 (7,4 mi2)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 1.070.113
 - Yoğunluk 51,38/km² (133,1/sq mi)
 - Kır -
 - Şehir 1.070.113
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 432
İl plaka kodu 65
İnternet sitesi: www.van.gov.tr
Van Havaalanı

Van, Türkiye Cumhuriyeti'nin Doğu Anadolu Bölgesinde yer alan bir ildir. Van ili nüfus bakımından bu bölgenin en büyük ilidir. Toplam nüfusu bir milyonun üzerindedir. Kuzeyden Ağrı, batıdan Bitlis, güneybatıdan Siirt, güneyden Hakkari illeriyle, doğudan da İran'la sınırlıdır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Van, yüzölçümü açısından ülkemizin en büyük illerinden biridir. Büyük bölümü yüksek, engebeli ve dağlık alanlardan oluşan Van'da yerleşmeye elverişli alanlar sınırlıdır. Van ilini etkisi altında tutan sert iklim, başlıca ekonomik uğraş olan tarımsal üretimin çeşitlenip gelişmesine olanak tanımaz.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Van'ın tarihi MÖ 7000 yıllarına kadar uzanır. Van Kalesinin 6 km güneyinde bulunan Tilki tepe ve Van Gölü'nün kuzeyindeki Ernis Mezarlıklarında yapılan kazılarda Kalkolitik, Bronz ve Demir devrine ait yerleşimler bulunmuştur. Van'ın medeni tarihi Urartularla başlar. Van, bugünkü Doğu Anadolu ve Ermenistan ile civarındaki toprakları kapsayan Urartu devletinin merkezi idi. İskit istilasının ardından zayıflayan Urartular, İran'dan gelen Medler tarafından yıkıldı. Daha sonra bölgeye Ahamenişlerler, Büyük İskender, Selevkoslar, Ermeniler[2], Partlar, Romalılar,Sasaniler ve Doğu Romalılar(Rumlar) hakim olmuştur. 644 yılında Müslüman Araplar bu bölgeyi fethetmiş, daha sonra bölge yine Rumlara geçmiştir. Yöre, uzun süre Abbasilere veya Rumlara bağlı yerel Ermeni beyleriyle yönetilmiştir. 11. yüzyıldan itibaren Türkmenlerin yerleşmeye başladığı Van Gölü havzası,önce Selçuklulara, sonra da İlhanlılara, Celayirîlere, Karakoyunlulara ve Akkoyunlulara yurt olmuştur. 16. yüzyılda Safevilerin Doğu Anadolu'dan uzaklaştırılmasından sonra Van'da Osmanlı egemenliği başlamıştır. Van'da 20. yüzyıla kadar Ermeni, Türk, Kürt, Arap nüfus yaşamıştır. Gelenekleri Osmanlı ve İran etkisinde gelişmiştir. Van farklı kültürlerin ve toplulukların bir arada yaşayabildiği güzide bir coğrafyadır.

Van kedisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Van kedisi

Van kedisi, iyi bir yüzücü olan, gözleri mavi veya kehribar rengi ya da biri mavi diğeri kehribar olabilen, nadide ve asil bir kedi ırkıdır. Van kedisinin göz rengi üç gruba ayrılır. Her iki gözü mavi (daima turkuaz mavisi), her iki gözü kehribar (Sarı renk ve tonları, çok nadiren kahverengi) ve tek-göz (Heterokromik; yani bir gözü mavi diğer gözü kehribar renkte olanlar) diye gruplandırılır.

İlçeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Van ilinin ilçeleri toplam 14'tür.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Van il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Değişim Sıra Oran Kır - Şehir Erkek - Kadın
1965[3] 266.840 48  %0.85 206.154  
  %77
%23  
 60.686 142.446  %53.4  %46.6 124.394
1970[4] 325.763 %22 Dark Green Arrow Up.svg 43  %0.91 237.536  
  %73
%27  
 88.227 171.232  %52.6  %47.4 154.531
1975[5] 386.314 %19 Dark Green Arrow Up.svg 42  %0.96 270.484  
  %70
%30  
 115.830 203.229  %52.6  %47.4 183.085
1980[6] 468.646 %21 Dark Green Arrow Up.svg 39  %1.05 311.794  
  %67
%33  
 156.852 244.802  %52.2  %47.8 223.844
1985[7] 547.216 %17 Dark Green Arrow Up.svg 35  %1.08 357.947  
  %65
%35  
 189.269 280.658  %51.3  %48.7 266.558
1990[8] 637.433 %16 Dark Green Arrow Up.svg 32  %1.13 378.466  
  %59
%41  
 258.967 324.624  %50.9  %49.1 312.809
2000[9] 877.524 %38 Dark Green Arrow Up.svg 23  %1.29 430.548  
  %49
%51  
 446.976 448.039  %51.1  %48.9 429.485
2007[10] 979.671 %12 Dark Green Arrow Up.svg 19  %1.39 467.993  
  %48
%52  
 511.678 500.068  %51  %49 479.603
2008[11] 1.004.369 %3 Dark Green Arrow Up.svg 19  %1.4 489.888  
  %49
%51  
 514.481 516.525  %51.4  %48.6 487.844
2009[12] 1.022.310 %2 Dark Green Arrow Up.svg 19  %1.41 494.785  
  %48
%52  
 527.525 523.864  %51.2  %48.8 498.446
2010[13] 1.035.418 %1 Dark Green Arrow Up.svg 19  %1.4 495.799  
  %48
%52  
 539.619 525.788  %50.8  %49.2 509.630
2011[14] 1.022.532 -%1 Dark Green Arrow Down.svg 19  %1.37 495.807  
  %48
%52  
 526.725 525.144  %51.4  %48.6 497.388
2012[15] 1.051.975 %3 Dark Green Arrow Up.svg 19  %1.39 503.258  
  %48
%52  
 548.717 538.121  %51.2  %48.9 513.854
2013[16] 1.070.113 %2 Dark Green Arrow Up.svg 19  %1.4 0  
  %0
%100  
 1.070.113 545.479  %51  %49 524.634

Değişim, bir önceki nüfus sayımına göre artış veya azalış yüzdesidir. Sıra, Van il nüfusunun Türkiye illeri arasındaki sıralamasıdır. Oran, Van il nüfusunun, Türkiye nüfusuna oranıdır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVTuMKb. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ http://www.eraren.org/index.php?Lisan=tr&Page=DergiIcerik&IcerikNo=259
  3. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmYRvVo. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtoCJm6B. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtrHLkrR. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btv4NFGH. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtxBurs0. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btytdl6V. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu15334S. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3BIDr4. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCKlLzv. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEPIvya. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuG2pdiz. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuHGLE4o. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZyVCnzM. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  16. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVTuMKb. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Koordinatlar: 38°29′57″N, 43°40′13″E