Tunceli

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 39°06′22″K 39°32′53″D / 39.10611°K 39.54806°D / 39.10611; 39.54806

Tunceli
—  Şehir  —
Tunceli
Tunceli Belediyesi'nden Şehir Merkezi (2005)
Tunceli Belediyesi'nden Şehir Merkezi (2005)
Tunceli'nın Turkey'da bulunduğu yer
Tunceli
Tunceli

Türkiye'de bulunduğu yer

Koordinatlar: 39°06′22″K 39°32′53″D / 39.10611°K 39.54806°D / 39.10611; 39.54806
Ülke Türkiye
Bölge Doğu Anadolu
Bölüm Yukarı Fırat
İl Tunceli
Yönetim
 - Vali Osman Kaymak
 - Belediye Başkan Vekili Olgun Öner (Kayyum)
Rakım 914 m (2.999 ft)
Zaman dilimi DAZD (+2)
Alan kodu 0 (428)
İnternet sitesi: www.tunceli.bel.tr

Tunceli, Türkiye'nin Tunceli ilinin merkez ilçesi.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

1935 yılında kurulan ve Tunceli Kanunu'ndaki özel statüsü nedeniyle Elâzığ'dan yönetilen Tunceli ilinin merkezi olarak 30 aralık 1946 tarihli ve 4993 sayılı kanunla Kalan (Mamekiye) kasabası olarak belirlenmiştir.

Siyaset[değiştir | kaynağı değiştir]

Tunceli Belediye unvanını 1945 yılında kazanmıştır. 2004 Yılına kadar Belediye CHP tarafından yönetilmiştir. 2014 Yerel Seçimlerinde Belediye Başkanlığı'nı BDP'li Mehmet Ali Bul seçimi kazanmıştır. 2015 Genel Seçimleri sonucunda T.B.M.M. 26. Dönemde HDP'li Alican Önlü ile CHP 'li Gürsel Erol temsil etmektedir. 17.11.2016 tarihinde Belediye Başkanı Mehmet Ali Bul İçişleri Bakanlığı tarafından görevinden el çektirildi. 18.11.2016 Tarihinde İçişleri Bakanlığı tarafından Tunceli Belediye Başkan Vekilliği görevine Tunceli Vali Yardımcısı Olgun Öner atandı.

Belediye başkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Hüseyin Aytaç (CHP) (1963-1968)
  2. Süleyman Kırmızıtaş (CHP) (1968-1977)
  3. Veli Aytaç (CHP) (1977-1980)
  4. Hasan Korkmaz (SODEP) (1984-1989)
  5. Mehmet Kocademir (Bağımsız) (1989-1994)
  6. Mazlum Arslan (SHP) (1994-1999)
  7. Hasan Korkmaz (CHP) (1999-2004)
  8. Songül Erol Abdil (BDP) (2004-2009)
  9. Edibe Şahin (BDP) (2009-2014)
  10. Mehmet Ali Bul (DBP) (2014-18.11.2016)
  11. Olgun Öner (Kayyum-Vali Yardımcısı) (18.11.2016-görevde)

Kültür ve sanat[değiştir | kaynağı değiştir]

Yunan tarihi ve coğrafyacılarının Dersim bölgesine Daranis ve Derksene adını verdikleri söylenir. Bölgede konuşulan diller Türkçe, Zazaca ve Kürtçe'dir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[1] 20.561 5.825 14.736
1970[2] 24.939 9.366 15.573
1975[3] 29.091 11.637 17.454
1980[4] 29.857 12.859 16.998
1985[5] 35.955 18.471 17.484
1990[6] 37.655 24.513 13.142
2000[7] 30.323 25.041 5.282
2007[8] 31.147 27.091 4.056
2008[9] 33.316 28.586 4.730
2009[10] 35.909 31.599 4.310
2010[11] 30.702 26.410 4.292
2011[12] 37.123 32.815 4.308
2014[13] 38.015 33.270 4.745
2015[14] 38.878 34.461 4.417

Kültür ve sanat[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Munzur Festivali
  • Çemişgezek Dut Festivali
  • Pülümür Bal Festivali
  • Hozat Munzur Festivali

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Munzur Üniversitesi
  • Tunceli Namık Kemal Endüstri ve Meslek Lisesi (Teknik ve Mesleki Lise)
  • Tunceli Özel Munzur Eğitim Kurumları
  • Tunceli Anadolu Lisesi
  • Tunceli Türk Telekom Fen Lisesi
  • Tunceli Özel Kalan Eğitim Kurumları
  • Tunceli Atatürk Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi
  • Tunceli Atatürk Lisesi (Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi)
  • Tunceli Atatürk Anadolu Lisesi
  • Tunceli Dersim Anadolu Lisesi
  • Tunceli Spor Lisesi
  • Tunceli Hürriyet Ortaokulu
  • Tunceli Cumhuriyet Ortaokulu
  • Tunceli Sarı Saltuk İlkokulu
  • Tunceli Vali Mehmet Ali Türkel Ortaokulu
  • Tunceli Özel Nehir Eğitim Kurumları
  • Tunceli Özel ABC-FEN Bilimleri Eğitim Kurumları
  • Tunceli Zübeyde Hanım Anaokulu
  • Tunceli Halide Edip Adıvar Kız Meslek ve Teknik Lisesi
  • Tunceli Elif Güntaş İlkokulu

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Tunceli İli Bakanlar Kurulu tarafından 1945 Yılında ''Şehir'' statüsüne kavuşturulmuş ve Valilik tarafından yönetilmesi kararlaştırılmıştır. Vali, Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu'nun şehirdeki en etkili ve yetkili temsilcisidir. Tunceli'nin nüfusu ve küçük bir şehir olması dolayısıyla 3 Vali Yardımcısı ile idaresi mümkündür.

Tunceli İl Yönetim Protokol Listesi

  • Tunceli Valisi: Osman Kaymak
  • Tunceli Belediye Başkan Vekili: Olgun Öner
  • Munzur Üniversitesi Rektörü: Prof.Dr. Ubeyde İpek
  • Tunceli Vali Yardımcısı: Olgun Öner
  • Tunceli Vali Yardımcısı: Hasan Çiçek
  • Tunceli Belediyesi Eş Başkan Yardımcısı: Hüseyin Tunç
  • Tunceli Belediyesi Eş Başkan Yardımcısı: İbrahim Kasun
  • Tunceli İl Emniyet Müdürü: Fahrettin Şen

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Tunceli sıcaklık (1975-2006) ve yağış (1971-2000) ortalama verileri
Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Yıl
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) 2.5 4.4 10.4 17.6 23.3 29.3 34.6 34.7 30.1 22.1 12.9 5.1 19.0
Ortalama sıcaklık (°C) -1.6 -0.2 5.3 12.0 17.0 22.5 27.3 26.8 21.6 14.5 6.9 1.1 12.8
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) -5.3 -4.3 0.5 6.3 10.1 14.5 19.0 18.5 13.4 8.1 2.1 -2.1 6.8
Ortalama yağış (mm) 100.7 95.4 99.4 100.6 70.5 20.2 2.9 2.9 14.4 67.1 96.6 122.0 792.7
kaynak: www.meteor.gov.tr

Tunceli iklimi sert karasal iklimine sahiptir. Dağların konumundan dolayı kışları çok soğuk ve kar yağışlı geçer. 6 veya 7 ay kar altında kalabilir. Yazın ise 35-40 dereceye yaklaşan kuru sıcaklar olabilir. Tunceli' de yaşayan yabani hayvanlar kırmızı benekli alabalık, boz ayı, kurt, yaban domuzu, geyik, karaca, dağ keçisi, su samuru, vaşak, tilki, vahşi kedi, tavşan, kartal,agaçkakan, yarasa, atmaca, şahin, leylek, ala karga, sakallı akbaba ve 1950-60li yıllarda hazar kaplanı, anadolu parsı ve çizgili sırtlanda görülmüştür.Ters lalesiyle ünlüdür. Tunceli'nin en önemli dağları Munzur dağları,Buyer baba dağı, sülbüs dağı, bağır dağı, zel dağıdır.En önemli bölgeler ise Zage, Ali boğazı, Munzur vadisi, Kutudere, Pülümür vadisi bolgeleridir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmUoRir. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  2. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bto82xbh. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btr9uz9D. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btv2UOyQ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btx9ttyO. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyqgCOY. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu12dnKV. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu37ki3L. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCI6t1D. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuELPOgM. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuG0w9No. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuHETVCD. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDcvPzo. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  14. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]