Bayburt

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 40°15′35″K 40°13′40″D / 40.25972°K 40.22778°D / 40.25972; 40.22778

Bayburt
—  İlçe  —
Bayburt Clock Tower (16034875507).jpg
Bayburt Kalesi'nin görünümü
Bayburt Kalesi'nin görünümü
Türkiye'deki Yeri
Türkiye'deki Yeri
Bayburt
Bayburt
Koordinatlar: 40°15′35″K 40°13′40″D / 40.25972°K 40.22778°D / 40.25972; 40.22778
Ülke Türkiye
İl Bayburt
Coğrafi bölge Karadeniz Bölgesi
Yönetim
 - Belediye başkanı Mete Memiş (AK Parti)
Nüfus (2016)[1]
 - Toplam 70,900
 - Kır 25,493
 - Şehir 45,407
Zaman dilimi UDAZD (+3)
İnternet sitesi: http://www.bayburt-bld.gov.tr/

Bayburt, Bayburt ilinin merkez ilçesidir.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski adı Ermenice'de Papert (Բաբերդ), Baberc (Բաբերձ) ya da Baybert (Բայբերդ) olan şehrin adı 1930 reformlarıyla "Bayburt" olarak kabul edilmiştir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Bayburt yüzölçümü ve nüfusu itibarıyla Türkiyenin en küçük illerinden biridir. Doğu Karadeniz sıradağlarının hemen güneyindeki Çoruh vadisinde yer alır. Kuzeyde Trabzon ve Rize ile doğuda Erzurum güneyde Erzincan ve batıda Gümüşhane illeri ile komşudur. İl, 3652 km kare yüzölçümüne sahipdir.

Bayburt'un engebeli arazisinin jeolojik yapısı oldukça karışıktır. Kuzeyde ve doğuda Soğanlı dağlarının güney kesimlerindeki küçük alanlarda bol fosil bulunmaktadır. İlin yer altı zenginlikleri arasında gümüş, bakır, kurşun, çinko karışımı damarlar ile linyit rezervleri bulunmaktadır.

İlin toplam alanının %45i dağlardan oluşur. Bayburt'u Karadeniz'den ayıran sıradağlar batıdan doğuya sırayla Zülfe (2750 m) Kemer (2856 m) Soğanlı (2750 m), Haldizen (3000 m), Kırklar (3350 m) dağları. Güneyde sıralanan dağlar ise Çavuşkıran (2850 m), Kop (2600 m), Çoşan (2963 m), Sarıhan (2400 m), Otlukbeli (2520 m) ve Pulur (2300 m) dağlarıdır.

Bu iki dağ silsilesinin arasında Çoruh ırmağı akmaktadır. Çoruh'un ana kaynağı Mescit dağlarından gelmekte ve il sınırlarına Güneydoğudan girmektedir. Bu ana kol Masat vadisinde Maden bucağı yakınlarında Kop suyu ile birleşir. Irmak burada geniş bir alana yayılmış olup, Bayburt ovasının oluşumuna ve taşıdığı alüvyonlarla sulu tarıma olanak sağlar. Bayburt'tan geçmeden önce civarındaki birçok derenin de suyunu topladığından şehrin içinden oldukça coşkulu bir biçimde akar. Kale tepesi ile Duduzar tepesi arasında derin bir vadi oluşturduktan sonra Kale ardından yine düz bir biçimde devam eder. Düzeker ovasında ırmağın diğer önemli bir yan kolu olan Değirmencik suyunu alır. Daha sonra dirsek yaparak Çoruh ırmağı derin Çoruh vadisine girer. Doğuya doğru akışına devam ederek ili terk eder.

Dağlarla çevrelenen ve ortasında akan Çoruh ırmağının kollarıyla parçalanan Bayburt ovasına yaklaşık 900 km kare civarındadır ve dört önemli bölümden meydana gelir. Batıda yer alan Mormuş düzlüğü kuzeyde Aydıntepe ovası kuzeydoğuda Değirmencik kesiminde yer alan Düzeker ovası ve güneydoğu bölümünde Keçevi düzü 1500–1700 m. Arasında yüksekliklere sahip ovalardır.

İklimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Nuvola apps kweather.svg BAYBURT iklimi Weather-rain-thunderstorm.svg
Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıl
En yüksek sıcaklık rekoru,  °C 10,3 13,9 21,2 25,3 29,6 32,4° 36,2 37,1° 33,7° 28,8° 20,0 18,2° 37,1
Ortalama en yüksek sıcaklık, °C −1,1 0,3 5,6 12,9 18,2 22,6 27,0 27,4° 23,4° 16,6° 8,6 1,7° 13,6
Ortalama sıcaklık, °C −6,4 −5 0,2 7,0 11,8 15,5 19,1 18,9° 14,8° 9,2° 2,6 -3,2° 7,041666667
Ortalama en düşük sıcaklık, °C −10,8 −9,6 −4,3 1,7 5,6 8,2 11,1 10,9° 7,2° 3,4° −1,8 -7,2° 1,2
En düşük sıcaklık rekoru,  °C −31,3 −27,6 −28,3 −12,7 −4,4 -1,6° 0,2 2,4° -2,1° -10,6° −23,6 -29,0° −31,3
Ortalama yağış, mm 26,5 27,6 40,0 62,7 68,4 49,8 20,5 14,1° 21,0° 44,9° 33,8 29,0° 36,525

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Toplam Şehir Kır
1990 77.930 33.677 44.253
2000[2] 71.267 32.285 38.982
2007[3] 59.839 32.546 27.293
2008[4] 59.611 32.020 27.591
2009[5] 59.126 32.141 26.985
2010[6] 59.002 32.782 26.220
2011[7] 61.610 35.654 25.956
2012[8] 61.354 35.947 25.407
2013[9] 60.980 36.326 24.654
2014[10] 80.607 45.488 35.119
2015[11] 61.551 37.946 23.605
2016[12] Veri yok Veri yok Veri yok

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ekonomik hayat, tarihi gelişim içinde temel değiştirmemiştir. Ticaret ve sanayinin gelişmediği ilde tarım ve hayvancılık başlangıçtan beri ekonomiyi sürükleyici bir rol oynamıştır. Tarım ürünü olarak ilde hububat çeşitleri, yem bitkileri, şeker pancarı ve az da olsa meyve sebze üretimi yapılmakta, genelde ilin sebze ihtiyacı diğer illerden karşılanmaktadır. Arazinin büyük bir kısmı kıraç olup Çoruh vadisinde; Aydıntepe ve Sünür(Çayıryolu) ovalarında sulu tarım yapılmaktadır.

Hayvancılık ilin geçim kaynaklarından en önemlisidir. Arazi hayvancılık yapmaya çok elverişlidir. Mera hayvancılığı yapılmaktadır. Son yıllarda besi hayvancılığına doğru bir gelişme gözlenmektedir. Süt inekçiliği ıslah çalışmaları da devam etmektedir. İlin ilçe ve köylerinde arıcılık yapan aile sayısında büyük artış gözlenmekte, il sathında bal üretimi yapılmaktadır.

Bayburt ili çok eski transit ticaret yolu olan Trabzon-İran arasındaki "İpek ve baharat yolu"nun bir durağıdır. Ekonomisi tarım, hayvancılık ve ticaret ağırlıklıdır. Tarım dışında kalan ekonomik yapısı, üretim yolu ile satışa arz şeklinde değil, dışarıdan getirip satışa sunma şeklinde gelişmiştir.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDjeKwI. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  2. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btyxaulh. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3ESVsb. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCOiMiq. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuESDOI9. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuG6KNxv. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuHIgV5j. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZyXHzPl. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  9. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVWbqEX. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  10. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDjeKwI. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  11. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  12. ^ "2016 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 7 Mart 2017. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]