Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Туркестанская Автономная Советская Социалистическая Республика
Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Rusya SFSC Özerk Cumhuriyeti

1918-1924
 

 

 

Flag of Türkistan ÖSSC

Bayrak

Location of Türkistan ÖSSC
1922 yılında Sovyet Orta Asya Haritası, Türkistan ÖSSC (kahverengi) yeri ve sınırları.
Merkez Taşkent
Historical era Savaş arası dönem
 - Kuruluş 30 Nisan 1918
 - Kaldırılış 27 Ekim 1924

Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti veya Türkistan ÖSSC, (Özbekçe: Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Rusça: Туркестанская Автономная Советская Социалистическая Республика) Rusya SFSC içinde 30 Nisan 1918'de kurulan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti. Orta Asya'da ilk olarak kurulmuş Sovyet devleti, ayrıca "Türkistan" ismiyle kurulmuş SSCB'ye bağlı ilk büyük Türk devletidir. Başkenti Taşkent'dir.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

20 Nisan 1918 ile 1 Mayıs 1918 tarihleri arası düzenlenen 5. Bütün Sovyet Kongresi'nde "Türkistan Sovyet Cumhuriyeti'ne dair durumu" onaylanmış ve Rusya İmparatorluğu'na bağlı Türkistan Kray topraklarında 30 Nisan 1918 tarihinde Türkistan Sosyalist Federatif Cumhuriyeti adıyla Türkistan ÖSSC kurulmuştur. Merkez Seçim Komiserliği'ne Petr Alekseyviç Kobazev ve Andrey Fedroviç Solkin, Sovyet Halk Komiserliği'ne Födor İvanoviç Kolesov seçilmiştir. 4 Ekim 1918 ile 15 Ekim 1918 tarihleri arası düzenlenen 6. Olağnüstü Sovyet Kongresi, Türkistan ÖSSC anayasasını kabul etmiştir. O zamanlar 5 milyon insana eşit olunan nüfusu vardır. Türkistan Komünist Partisi ülke içinde önde gelen parti olmuştur. 1921 tarihinde Türkistan ÖSSC, Sovyetler Birliği'nin bir parçası haline gelmiştir.

Mir Seyyit Sultan Galiyev[1] (Mirsäyet Xäydär ulı Soltanğäliev), Büyük Turan veya Büyük Tataristan'ı kurmak için mücadele vermiştir. Fakat bu düşünce Rusların işine yaramamış, Ruslar Divide et impera yani Böl ve hükmet taktiğini kullanıp bu birliği bölmüşlerdir. Ülke, Rus İç Savaşı sonrasında 24 Ekim 1924 tarihinde yıkılmıştır. Türkistan ÖSSC, Harezm Sovyet Halk Cumhuriyeti ve Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti topraklarında Türkmenistan SSC, Özbekistan SSC ve onlara bağlı Tacikistan ÖSSC, Kara-Kırgız ÖB ve Karakalpakistan ÖB kurulmuştur.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Mir Seyyit Sultan Galiyev, önceleri Pantürkizm veya Türkçülük ve Müslüman reform hareketi (usul-ü dshedid) taraftarı bir Tatar siyasetçisidir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]