Mehmet Fuad Köprülü

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mehmet Fuad Köprülü
Türkiye Dışişleri Bakanı
Görev süresi
22 Mayıs 1950 – 15 Nisan 1955
Başbakan Adnan Menderes
Yerine geldiği Necmettin Sadak
Yerine gelen Adnan Menderes (vekaleten)
Görev süresi
9 Aralık 1955 – 20 Haziran 1956
Başbakan Adnan Menderes
Yerine geldiği Adnan Menderes (vekaleten)
Yerine gelen Fatin Rüştü Zorlu
Türkiye Başbakan Yardımcısı
Görev süresi
29 Temmuz 1955 – 9 Aralık 1955
Başbakan Adnan Menderes
Yerine geldiği Fatin Rüştü Zorlu
Yerine gelen Ahmet Tevfik İleri
Türkiye Büyük Millet Meclisi
5., 6., 7., 8., 9. ve 10. dönem milletvekili
Seçim Bölgesi 1935 – Kars
1939 – Kars
1943 – Kars
1946 – İstanbul
1950 – İstanbul
1954 – İstanbul
Kişi bilgileri
Doğum 4 Aralık 1890
İstanbul, Osmanlı Devleti
Ölüm 28 Haziran 1966 (75 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Partisi Cumhuriyet Halk Partisi
(1935-1945)
Demokrat Parti (1946-1955)
Hürriyet Partisi (1955-1958)
Mesleği Siyasetçi, Ord. Prof. Dr. Tarihçi

Mehmet Fuad Köprülü (4 Aralık 1890 - 28 Haziran 1966), Türk ordinaryüs profesör tarihçi, Türkolog, Dışişleri Bakanlığı yapmış siyasetçi ve edebiyat araştırmacısıdır.

Fuad Köprülü 4 Aralık 1890’da İstanbul’da doğdu. Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa’nın soyundan gelmektedir. Edebiyat ve tarih alanında ilerlemek için hukuk öğrenimini yarıda bıraktı.

1909’da Fecr-i Ati topluluğuna katıldı. Şiirlerini 1913’e kadar Mehasin ve Servet-i Fünun dergilerinde yayımladı. Bu yıllarda “Milli Edebiyat” ve “Yeni Lisan” akımlarına karşıydı. 1910’dan sonra İstanbul’un çeşitli okullarında Türkçe ve edebiyat okuttu, liselerin edebiyat programını düzenledi. Ziya Gökalp çevresine girdikten sonra Milli Edebiyat akımını benimsedi; Türk tarihinin ilk dönemlerine kadar indi, ilk Türk topluluklarının tarih ve edebiyatlarını inceledi. 1913’te, Halit Ziya Uşaklıgil’den boşalan İstanbul Darülfünunu Türk edebiyatı tarihi müderrisliğine getirildi. Aynı yıl Bilgi dergisinde Türk edebiyatının hangi yöntemle incelenmesi gerektiğini tartışan “Türk Edebiyatı Tarihinde Usul” adlı yazısı çıktı.

İlk büyük yapıtı ''Türk Edebiyatı’nda İlk Mutasavvıflar’'ı yayımlandı. 1923’te Edebiyat Fakültesi dekanı oldu, ''Türkiye Tarihi'' adlı kitabını çıkardı. 1925’te Türkiyat Mecmuası’nı çıkarmaya başladı, ünü giderek dünyaya yayıldı, birçok uluslararası kongreye Türkiye temsilcisi olarak katıldı. 1928’de Türk Tarih Encümeni Başkanlığına seçildi. 1931’de Türk Hukuk Tarihi Mecmuası’nı çıkarmaya başladı; 1932-1934 arasında Divan Edebiyatı Antolojisi’ni çıkardı. 1933’te ordinaryüs profesör oldu, İstanbul Üniversitesi’nde birkaç kez dekanlık yaptı. 1934’te siyasete atılarak Kars milletvekili oldu. 1936-1941 arasında Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’yle Siyasal Bilgiler Okulu’nda ders verdi. 1935’te, Paris’te Türk Tetkikleri Merkezi’nde verdiği konferansların toplamı olan Les Origines de L’Empire Otoman (Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuruluşu) adlı kitabı yayımlandı ve büyük yankı uyandırdı. Heidelberg, Atina ve Sorbonne üniversitelerince onursal doktorluk sanı verilen, bilim kuruluşlarınca onur üyeliğine seçilen Köprülü 1941’den sonra İslam Ansiklopedisi’nin yayımına katıldı. V.(Ara Seçim), VI., VII. Dönem Kars, VIII., IX., X. Dönem İstanbul milletvekilliğine, hem de İstanbul ve Ankara üniversitelerindeki görevlerine devam etti.

Celâl Bayar, Adnan Menderes ve Refik Koraltan ile Demokrat Parti'yi kurdu. Demokrat Parti 14 Mayıs 1950 seçimlerini kazanıp iktidara gelince, dışişleri bakanı oldu. 1956’ya kadar sürdürdüğü bu görevi sırasında Türkiye’nin NATO’ya girişinde etkin rol oynadı. 5 Temmuz 1957'de "kurduğu partiyi tanıyamadığını" söyleyerek Demokrat Partiden resmen istifa etti ve aynı yıl Hürriyet Partisi ne girdi. Asıl yararlı çalışmalarını Türk Edebiyatı ve Türk Halk Edebiyatı araştırmaları oluşturur. Çok verimli bir araştırmacı olan Köprülü, ardında 1500'ü aşkın kitap ve makale bırakmıştır.

Mehmet Fuad Köprülü, 28 Haziran 1966’da İstanbul’da, direğe çarparak, kaldırıldığı Baltalimanı Hastanesi'nde öldü. Çemberlitaş’taki Köprülü Türbesi’nde babasının yanına gömüldü.

Başlıca eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Türk Tarihinin Ana Hatları (1931)
  • Erzurumlu Emrah (1929)
  • Edebiyat Araştırmaları (1966)
  • Ali Şir Nevayi (1941)
  • Bizans Müesseselerinin Osmanlı Müesseselerine Tesri (1981, ölümünden sonra)
  • Demokrasi Yolunda (1964)
  • Les Origines de L'Empire Ottoman (Paris, 1935)
  • Fuzuli Hayatı ve Eserleri (1924)
  • Türk Tarih-i Dinisi (1925)
  • Malümat-i Edebiyye (1915)
  • Türk Dilinin Sarf ve Nahvi (1917)
  • Mektep Şiirleri (3 Cilt)
  • Yeni Osmanlı Tarih-i Edebiyatı (1916)
  • Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar (1919-1966)
  • Nasrettin Hoca (1918-1981)
  • Türk Edebiyatı Tarihi (1920)
  • Türkiye Tarihi (1923)
  • Bugünkü Edebiyat (1924) (Makale)
  • Hayat-ı Fikriye (Makale) (1909)
  • Azeri Edebiyatına Ait Tetkikler (1926)
  • Milli Edebiyat Cereyanının İlk Mübeşşirleri ve Divan-ı Türk-i Basit (1928)
  • Türk Saz Şairleri Antolojisi (1930-1940, üç cilt)
  • Türk Dili ve Edebiyatı Hakkında Araştırmalar (1934)
  • Anadolu'da Türk Dili ve Edebiyatı'nın Tekamülüne Bir Bakış (1934)
  • Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu (1959)
  • Edebiyat Araştırmaları Külliyatı (1966)
  • İslam ve Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları ve Vakıf Müessesesi (1983, ölümünden sonra)
  • Divan Edebiyatı Antolojisi
  • Türk Saz Sâirleri Antolojisi
  • Türk Edebiyatı Târihi I-II
Siyasi görevi
Önce gelen:
Necmettin Sadak
Adnan Menderes (vekaleten)
Türkiye Dışişleri Bakanı
22 Mayıs 1950 - 15 Nisan 1955
9 Aralık 1955 - 20 Haziran 1956
Sonra gelen:
Adnan Menderes (vekaleten)
Fatin Rüştü Zorlu
Önce gelen:
Fatin Rüştü Zorlu
Türkiye Başbakan Yardımcısı
29 Temmuz 1955 - 9 Aralık 1955
Sonra gelen:
Ahmet Tevfik İleri