Hoy
| Hoy | |
| — Şehristan Merkezi — | |
| خوی | |
 |
|
  Hoy
|
|
| Koordinatlar: 38°33′01″N 44°57′08″E / 38.55028°N 44.95222°E | |
| Ülke |  İran İslam Cumhuriyeti |
|---|---|
| Eyalet | Batı Azerbaycan Eyaleti |
| Şehristan | Hoy şehristanı |
| Bahş | Hoy merkezî bahşı |
| Rakım | 1,107 m (4 ft) |
| Nüfus (2006) | |
| - Toplam | 478,708 |
| World Gazetteer | |
| Zaman dilimi | + 3:30 () |
| - Yaz (YSU) | + 4:30 () |
Hoy (Farsça: خوی, Azerice: Xoy), İran'ın Batı Azerbaycan Eyaleti'nde şehir.
Şehir, Urmiye Gölü'nün kuzeybatısında, Çaldıran Ovası'nın güneydoğusunda yeralır. Hoy şehri Kürtler ve Azerilerden oluşmaktadır. Nüfus bakımından Batı Azerbaycan'ın Urmiye'den sonra ikinci büyük kentidir.
Konu başlıkları |
Tarihi [değiştir]
Hoy şehrinin tarihi M.Ö. 3000-4000 yılllarına dek uzanır. Sümer kaynaklarında adı geçen Arrata isimli bölgenin bugünkü Urmiye ile Van şehirleri arasındaki bölge olduğunu tarihçiler belirtmiştir. Ve burada o yıllarda yerleşim olduğunu belgelemektedir. İlk önce Hoy şehri, Azerbaycan'da kurulan Manna Devleti sınırları içinde iken daha sonra Van ve çevresinde hüküm süren Urartuların hakimiyetine girdi. İslam dininin ve devletinin bu coğrafyayı da ele geçirmesiyle Müslümanların eline geçen şehir uzunca bir dönem beyliklerle yönetildi. Büyük Selçuklu hakimiyeti sırasında Alparslan'ın Rum ordusunun gelişini Hoy'da haber aldığı kaynaklarda geçmektedir. Hoy, Anadolu'nun alınmasında üs olarak kullanıldı. Şah İsmail ile Yavuz Sultan Selim arasındaki Çaldıran Savaşı Hoy yakınlarında yapıldı (1514). İran-Osmanlı savaşlarında birkaç kez Osmanlılar'ın eline geçti. Şehir, Osmanlı idaresinden sonra tekrar İran hakimiyetine geçmiştir. Hoy, değişik halk destanlarında ve hikâyelerinde geçer.
1.Dünya Savaşı'nda Ermeniler ile Osmanlılar arasında Hoy ve çevresinde şiddetli çarpışmalar yaşanmıştır. (Bknz. Kafkasya Cephesi)
Hoy isminin kaynağı [değiştir]
'Hoy' ismine tarihi kayıtlarda ilk olarak 844 tarihli İbn Hordatbeh'in Mesalik ve Memalik adlı eserinde rastlanır.[1]O yıllarda da Hoy olan kentin adı hiç değişmeden günümüze kadar gelmiştir.
Bu ismin kökeni hakkında ise değişik görüşler vardır. Arapça kaynaklara göre 'Hovayy' ismi geniş vadi anlamına gelen 'Havv' ismiyle ilintilidir ve şehrin isminin kaynağıdır. İranlı tarihçi Mehmet Emin Riyahi ise Hoy'un adını 2700 yıl önce bu bölge yakınlarında kurulan Urartu şehri 'Ulhu' ve ona bağlı 'Sardorihort' (Sardorixort) kalesinin adından alındığı ihtimalini ileri sürmektedir.[1] Hoy, Ermeni kaynaklarında 'Hir', Pehlevi dilinde tuz ve ter anlamında 'Hoy' ve 'Hey' ve Türkçe kaynaklarda ise 'Koyun' isminin zamanla değişerek Hoy şekline geldiği belirtilmiştir. Kentin Kaçar Hanedanı zamanındaki ünvanı ise hoşluk, güzellik, rahatlık ülkesi anlamında Dar'us Safa'dır.
Hoylu kişiler [değiştir]
- Ahi Evren (Nasirüddin Ebü’l-Hakâyik Mahmud El-Hoyî), Anadolu'da Ahilik teşkilatını kurmuştur. Kızılbaş inancının ileri gelenlerinden bir çoğu da Hoy doğumlu olup Anadolu'da yetişmiştir. Hoy ve Horasan Erenleri denen bu pirlerin başında Pir Sultan Abdal ve Abdal Musa gelir. Nitekim Pir Sultan Abdal "Benim aslım Horasan'dan, Hoy'dandır" demiştir.
- Şems-i Tebrizi, Ünlü mutasavvıfın ömrünün bir kısmını Hoy'da geçirdiği ve burada öldüğü söylenir.[2].
- Ünlü Azerbaycan şairesi Hayran Hanım Dünbülü de 19. yüzyılda Hoy şehrinde doğmuştur. Ünlü Azerbaycan aydını Mirza Celil Mehmetkuluzade'nin de ailesi Hoy kökenliydi.
- Kuzey Azerbaycanda 1918-1920 yılları arasında kurulan cumhuriyetin başbakanı da Fethali Han Dünbülü (Hoyski) olmuştu. Azerbaycan Cumhuriyeti yıkıldıktan sonra Ruslar tarafından idam edildi.
- Hoy'un diğer ünlü kişilerinden çağdaş dönemde ünlü din alimi Ayetullah Ebulkasım Hoyi, klasik şair Muhammed Han Ağasi, ünlü tarihçi Muhammed Emin Riyahi, Abbas Zeryab Hoyi, İran ordusu komutanlarından Orgeneral Kerim Verehram ve yaşayanlardan ünlü oyuncu Behruz Vusuki, Perviz Yekani, Alirıza Zihak,Alirıza hatamizadeh, Toğrul Atabay, Behruz Nasiri, Şehriyar Gelevani, Hamid Şehanaki, Hamid Arğış, Mesud Haray, Davud Turan gibi ünlü yazar, araştırmacı ve şairlerden söz edilebilir.
Kaynaklar [değiştir]
- ^ a b http://www.sosyalarastirmalar.com/cilt3/sayi10pdf/mukaddem_aliriza.pdf
- ^ http://www.edubilim.com/forum/semsi_tebrizi_hayati_biyografisi_yasayisi_olumu-t13766.0.html
Resimler [değiştir]
-
-
-
-
-
-
-
Hoy Köprüsü
-
Mahzelan Kilisesi
-
Şems-i Tebrizi türbesi
-
Şems-i Tebrizi türbesi
 |
Wikimedia Commons'ta Hoy ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur. |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
