Münir Özkul

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Münir Özkul
Doğum 15 Ağustos 1925 (1925-08-15) (90 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Uyruk Türk
Evlilik(ler)i Suna Selen
Umman Özkul (e. 1986)
Çocukları Güner Özkul
Meslek(ler) Sinema ve tiyatro oyuncusu
Etkin yıllar 1940-2003
Altın Portakal Ödülleri
En İyi Erkek Karakter Oyuncusu
1972 − Sev Kardeşim
SİYAD Ödülleri
2004 − Onur Ödülü

Münir Özkul (d. 15 Ağustos 1925, İstanbul), Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu.

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul Erkek Lisesi mezunudur. Sanat hayatına henüz lise öğrencisiyken 1940 yılında Bakırköy Halkevi'nde tiyatro ile başladı. Bir süre İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'ne ve Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü'ne devam etti. 1948'de Ses Tiyatrosu'nda sahnelenen Aşk Köprüsü oyunuyla profesyonel oldu. Daha sonra Muhsin Ertuğrul'un yönetimindeki Küçük Sahne'ye geçti.[1] Bu dönemde John Steinbeck'ten Fareler ve İnsanlar (1951), John Millington Synge'den Babayiğit, George Axelrod'dan Yaz Bekarı (1954), John Patrick'ten Çayhane (1955) gibi oyunlarda oynadı. Daha sonra İstanbul Şehir Tiyatroları'nda (1958-59), Ankara Devlet Tiyatrosu'nda (1959-60) ve Aksaray'daki Bulvar Tiyatrosu'nda arkadaşlarıyla kurduğu kendi topluluğunda (1960-62) çalıştı. 1963-67 arasında çeşitli topluluklarla turnelere çıktı; zaman zaman sahneden uzak kaldığı dönemler oldu. Yer aldığı özel tiyatrolarda Sadri Alışık, Cahit Irgat, Nevin Akkaya ve Şükran Güngör gibi oyuncularla görev aldı.

1978'de yeniden Şehir Tiyatroları'na döndü. 1983-84'te, daha önce kendi topluluğunda (1961) sahneye konan ve büyük ilgi gören, Jean Anouilh'in Generalin Aşkı oyunuyla Dormen Tiyatrosu'nda sahneye çıktı. 1980'lerin ortalarında Ferhan Şensoy'un Ortaoyuncular topluluğuna katıldı, aralarında İstanbul'u Satıyorum'un da yer aldığı dört oyunda rol aldıktan sonra sahnelere veda etti.

Özkul 1968'de Altan Karındaş topluluğunda oynanan Sadık Şendil'in Kanlı Nigar oyunundaki rolüyle İlhan İskender Armağanı'nı kazandı. Gene bu başarısı üzerine İsmail Dümbüllü, Kel Hasan'dan devraldığı 50 yıllık simgesel kavuğu Özkul'a verdi (Özkul bu kavuğu 1989'da Ferhan Şensoy'a devretti.). Daha önce de oynadığı Haldun Taner'in Sersem Kocanın Kurnaz Karısı (1978) oyunundaki rolüyle Avni Dilligil (1978), Ulvi Uraz (1979), İsmet Küntay (1979) ve İsmail Dümbüllü (1980) ödüllerini kazandı.

Özkul 1950'lerden itibaren sinemada da rol almaya başlamıştır. İlk dönem filmlerinden dikkat çekenleri Edi ile Büdü, Balıkçı Güzeli ve Kalbimin Şarkısı'dır. 1965'ten sonra sinemadaki karakter rolleriyle övgü toplayan Özkul, özellikle 1970'li yıllarda, kalabalık kadrolu ve genellikle Ertem Eğilmez'in yönettiği filmlerde önemli roller aldı. En bilinen rollerinden biri onunla özdeşleşen Hababam Sınıfı serisindeki Özel Çamlıca Lisesi'nin tatlı sert müdür yardımcısı Kel Mahmut tiplemesi oldu. Özkul'un kadrosunda yer aldığı bu dönemde çekilen kalabalık kadrolu aile filmlerinden bazıları Mavi Boncuk, Bizim Aile, Aile Şerefi, Gülen Gözler, Neşeli Günler, Gırgıriye ve Görgüsüzler olarak sayılabilir. Bu filmlerin büyük kısmında Adile Naşit'le beraber, Türk sinemasının unutulmaz ikililerinden birini oluşturmuştur. 1980 sonrası ise dönemin akımı olan video için çekilen pek çok filmde rol almıştır.

Kariyeri boyunca 200'den fazla filmde rol alan Özkul, Sev Kardeşim filmindeki oyunuyla 1972 Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Erkek Karakter Oyuncu seçildi. Bizim Aile filmindeki Yaşar Usta rolüyle de 1977 Azerbaycan Film Festivali'nde özel ödül kazandı. Süt Kardeşler filminde yönetmen yardımcılığı da yapmıştır.

Tarık Buğra'nın romanından televizyona aktarılan ve Naşit Özcan'ın yaşamöyküsünden bir kesiti canlandıran İbiş'in Rüyası'nda canlandırdığı İbiş karakteri de unutulmazlar arasındadır. Televizyon dizilerinin yaygınlaştığı dönemde dizi oyunculuğundan uzak dursa da Uzaylı Zekiye, Ana Kuzusu ve Şaban ile Şirin gibi dizilerde rol aldı. Son olarak 2000'li yılların başında, Hamdi Alkan'ın canlandırdığı "Yarmagül" karakterinin dedesini oynadığı Reyting Hamdi televizyon programında kamera karşısına çıktı.

1980'de yapılan bir jübileyle 40. Sanat Yılı, 1996 yılında da Atatürk Kültür Merkezi'nde gerçekleştirilen gecede 55. Sanat Yılı kutlandı. Özkul'a 1998 yılında Kültür Bakanlığı tarafından Devlet Sanatçısı unvanı verildi.[2].

Özel Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Özkul dört kez evlendi ve üç çocuğu oldu.[1] İlk eşi Şadan, ikinci eşi Suna Selen, üçüncü eşi "Tophaneli Örümcek" lakaplı Yaşar ve 1986'da evlendiği eşi Umman Özkul'dur. Oyuncu ve sunucu Güner Özkul'un babasıdır. Güner Özkul'a göre babası "evlilikten korkmazdı ama boşanamamaktan korkardı".[3]

Hayatının önemli bir kısmını alkolle savaşarak geçiren Özkul, 1990'lı yılların ortasında alkolü tamamen bıraktı.[3]

Demans hastalığı ile yaşayan Özkul, 2003 yılından bu yana evinden dışarıya çıkmak ve kimseyle görüşmek istememektedir. Hastalığı yüzünden geçmişe dair birçok şeyi hatırlamamakta ve ölen arkadaşlarının yaşadıklarını sanmaktadır.[4]

Rol aldığı tiyatro oyunları[değiştir | kaynağı değiştir]

Filmografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Filmleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Filmler
Yıl Film Rol
1950 Üçüncü Selim'in Gözdesi
1951 Barbaros Hayreddin Paşa
1951 Evli Mi Bekar Mı
1951 Lale Devri
1951 Vatan ve Namık Kemal
1951 Yavuz Sultan Selim ve Yeniçeri Hasan
1952 Edi ile Büdü
1952 Edi ile Büdü Tiyatrocu
1953 Balıkçı Güzeli
1953 Halıcı Kız
1955 Bir Aşk Hikayesi
1955 Tuş / Bir Aşk Hikayesi
1956 Kalbimin Şarkısı Münir
1956 Miras Uğrunda
1958 Altın Kafes
1958 İftira
1959 Gurbet
1960 Taş Bebek
1960 Yaman Gazeteci Yaman
1961 Bir Bahar Akşamı
1961 Yumurcak
1965 65 Hüsnü
1965 Bilen Kazanıyor
1965 Cezmi Band 007.5
1965 Dokunma Bozulurum
1965 Gönül Kuşu
1965 Kahreden Kurşun Tencere Münir
1965 'Kan Gövdeyi Götürdü Zehir Hafiye
1965 Kart Horoz
1965 Senede Bir Gün
1965 Seveceksen Yiğit Sev
1965 Sonsuz Geceler Zühtü
1965 Yalancının Mumu
1965 İnatçı Gelin
1965 Şekerli misin Vay Vay
1965 Şoför Nebahat Bizde Kabahat
1966 Ben Bir Sokak Kadınıyım
1966 Bir Millet Uyanıyor Tilki Onbaşı
1966 Denizciler Geliyor
1966 Fakir Bir Kız Sevdim
1966 Seni Seviyorum
1966 Sevgilim Bir Artistti
1967 Elveda
1967 Sürtüğün Kızı
1967 Yaşlı Gözler
1967 Çifte Tabancalı Damat
1967 Ölünceye Kadar
1968 Artık Sevmeyeceğim Ahmet
1968 Kalbimdeki Yabancı
1968 Kanlı Nigar Apti
1968 Kara Gözlüm Efkarlanma
1968 'Nilgün
1968 Urfa İstanbul Doktor
1968 Yayla Kartalı
1968 İstanbul'da Cümbüş Var
1969 Ayşecik'le Ömercik Sansar Nuri
1969 Bana Derler Fosforlu
1969 Boş Çerçeve Ferhat
1969 Fakir Kızı Leyla
1969 Gelin Ayşem
1969 Nisan Yağmuru
1969 Sevdalı Gelin
1969 Sevgili Babam
1969 Uykusuz Geceler
1970 Ali İle Veli
1970 Arım, Balım, Peteğim
1970 Berduş Kız
1970 Bütün Aşklar Tatlı Başlar
1970: Dikkat Kan Aranıyor
1970 Dönme Bana Sevgilim
1970 Hayatım Sana Feda Mehmet
1970 Kalbimin Efendisi
1970 Kara Dutum
1970 Küçük Hanımefendi
1970 Seven Ne Yapmaz
1970 Son Kızgın Adam
1970 Tatlı Meleğim
1970 Yavrum
1970 Yumruk Pazarı
1970 Yuvasız Kuşlar
1970 'Şoför Nebahat
1971 Ayşecik ve Sihirli Cüceler Rüyalar Ülkesinde
1971 Aşk Hikâyesi Şeker Ahmet
1971 Aşk Uğruna
1971 Bebek Gibi Maşallah
1971 Beklenen Şarkı
1971 Beyaz Kelebekler
1971 Beyoğlu Güzeli
1971 Donkişot Sahte Şövalye
1971 Gönül Hırsızı Salih Reis
1971 Hayat Sevince Güzel
1971 Hayatım Senindir
1971 Kadifeden Kesesi
1971 Senede Bir Gün
1971 Solan Bir Yaprak Gibi
1971 Son Hıçkırık
1971 Tophaneli Ahmet
1971 7 Kocalı Hürmüz
1971 İbiş Gangsterlere Karşı
1971 İşte Deve İşte Hendek
1972 Aslanların Ölümü
1972 Karamanın Koyunu
1972 O Ağacın Altında
1972 : Sev Kardeşim Mesut Güler
1972 Tatlı Dillim
1972 Tövbekar
1972 Ver Allahım Ver
1972 Yiğitlerin Kaderi
1972 Üç Sevgili
1973 Izdırap Ahmet
1973 Niyet
1973 Oh Olsun Burhan Usta
1973 Yalancı Yarim
1973 Çulsuz Ali
1973 Şaban İstanbul'da
1974 Beş Tavuk Bir Horoz
1974 Gariban Şair Cevat
1974 Hasret
1974 Mavi Boncuk Baba Yaşar
1974 Salak Milyoner Mehmet Çavus
1974 Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz
1975 Beş Milyoncuk Borç Verir misin
1975 Bizim Aile Yaşar
1975 Gece Kuşu Zehra
1975 Gülşah
1975 Hababam Sınıfı Kel Mahmut
1975 Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı Kel Mahmut
1976 Aile Şerefi Rıza
1976 Hababam Sınıfı Uyanıyor Kel Mahmut
1977 Cennetin Çocukları Hasan
1977 Gülen Gözler Yaşar Usta
1977 Hababam Sınıfı Tatilde Kel Mahmut
1978 Hababam Sınıfı Dokuz Doğuruyor Kel Mahmut
1978 Neşeli Günler Kazım
1979 Aşkın Gözyaşları
1979 Erkek Güzeli Sefil Bilo Hüso
1979 İbiş'in Rüyası Nahit
1980 Banker Bilo Hasan
1980 Deliler Almanya'da
1980 İbişo
1981 Bizim Sokak
1981 Deliler Koğuşu
1981 Gırgıriye Emin
1981 Gırgıriyede Şenlik Var Emin
1982 Altın Kafes
1982 Ağlayan Gülmedi mi?
1982 Beni Unutma
1982 Bir Yudum Mutluluk
1982 Buyurun Cümbüşe
1982 Gazap Rüzgârı
1982 Görgüsüzler
1982 Islak Mendil Kadir
1982 Talih Kuşu
1982 Şıngırdak Şadiye
1983 Dostlar Sağolsun Tahir Baba
1983 Gırgıriyede Cümbüş Var Emin
1983 İlişki
1983 Şaşkın Ördek
1984 Geçim Otobüsü Nasrettin
1984 Gırgıriyede Büyük Seçim Emin
1984 Kızlar Sınıfı Mahmut Hoca
1984 Çaresizim
1984 Şaşkın Gelin
1985 Büyük Günah
1985 Deliye Hergün Bayram
1985 Duyar mısın Feryadımı
1985 Garibim Ceylan
1985 Köşeyi Dönenler
1985 Muhabbet Kuşları
1985 Palavracılar
1985 Sarı Öküz Parası
1985 Ya Ya Ya Şa Şa Şa
1985 Çalınan Hayat
1985 Şişeli Köy
1986 Alın Yazımız Bu
1986 Ana Kucağı
1986 Babalar da Ağlar
1986 Dayak Cennetten Çıkma
1986 Efkarlıyım Abiler
1986 Ekmek Parası
1986 Elmayı Kim Isırdı
1986 Gülmece Güldürmece / Gelinciklerim
1986 Kuzucuklarım
1986 Küçük Ağam
1986 Kısmetin En Güzeli
1986 Kızlar Sınıfı Tatilde
1986 Melek Hanım'ın Fendi
1986 Milyarder Mahmut
1986 Neşeye Bak Neşeye
1986 Töre
1987 Afife Jale
1987 Aile Pansiyonu Murtaza
1987 Etme Bulma
1987 Füze Nuri
1987 Günah
1987 Kadersiz Kullar
1987 Kuşatma 2 / Şok
1987 Otobüs Yolcuları / İhsaniye - Karasu
1987 Püf Noktası
1987 Yaşamaya Mecburum
1987 Yıkılan Yuva
1987 Yıllar
1988 A Ay
1988 Acı Gurbet
1988 Arabesk
1993 Al Dudaklım
1996 Ay, Işığında Saklıdır

Televizyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Televizyon
Yıl Dizi
1979 İbiş'in Rüyası
1984 Köşe Dönücü
1987 Uzaylı Zekiye
1991 Bir Ömrün Bedeli
1991 Varsayalım İsmail
1993 Nasreddin Hoca
1994 Kızlar Sınıfı
1996-1997 Ana Kuzusu
1997 Şaban ile Şirin
2000-2002 Reyting Hamdi

Ödülleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Ödül Notlar
1967 İlhan İskender Armağanı Kanlı Nigâr oyunuyla
1972 9. Altın Portakal Film Festivali, En İyi Erkek Karakter Oyuncu Ödülü Sev Kardeşim
1991 Dümbüllü Ödülü
1997 Altın Kelebek Ödülleri Onur Ödülü
1999 Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi Sahne Sanatları Bölümü "Muhsin Ertuğrul Tiyatro Emek Ödülü"
2004 37. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri Onur Ödülü
2006 Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali Onur Ödülü
2014 18. Afife Tiyatro Ödülleri, Muhsin Ertuğrul Özel Ödülü :
2015 T.C. Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü.[5]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Aktör dediğin nedir ki? Er geç unutuluyorsun", Sabah, 20 Ağustos 2004 Son erişim tarihi: 15 Eylül 2007 Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "S1" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış. (Bkz: Kaynak gösterme)
  2. ^ http://www.discoverturkey.com/haberler/haberler-sanatcilar.html Son erişim tarihi: 15 Eylül 2007
  3. ^ a b "Babam evlenmekten korkmaz boşanamamaktan korkar", Hürriyet, 8 Ocak 2006 Son erişim tarihi: 15 Eylül 2007 Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "H1" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış. (Bkz: Kaynak gösterme)
  4. ^ ",28 Ocak 2013 Son erişim tarihi: 17 Ağustos 2013
  5. ^ Türkiye Cumhurbaşkanı. "Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödüllerinin Sahipleri Belli Oldu". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160305025934/http://www.tccb.gov.tr/haberler/410/35811/cumhurbaskanligi-kultur-ve-sanat-buyuk-odullerinin-sahipleri-belli-oldu.html. Erişim tarihi: 29 Ekim 2015. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]