Fikret Hakan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Fikret Hakan
Doğum Bumin Gaffar Çıtanak
23 Nisan 1934(1934-04-23)
Balıkesir, Türkiye
Ölüm 11 Temmuz 2017 (83 yaşında)
Kartal, İstanbul
Milliyet  Türkiye
Meslek Tiyatro ve sinema sanatçısı
Etkin yıllar 1950 - 2017
Evlilik Lale Sarı (1962-1963)
Semiramis Pekkan (1964-1964)
Neşecan Paşmak (1966-1967)
Hümeyra (1971-1972)
Fatma Zeynep Mirgün (1989-1991)
Tijen Kılıç (?-2017)

Fikret Hakan (Bumin Gaffar Çıtanak) (d. 23 Nisan 1934, Balıkesir - ö. 11 Temmuz 2017, İstanbul), Türk oyuncu.

Oyunculuk yaşamına tiyatro ile başladı; 1950 yılından itibaren 163 film ve dizide oynadı. Türk sinemasında 1960'lı yılların en önde gelen sanatçılarındandı. 1980'lerde çoğunlukla ikinci derecede rollerde ya da çift aktörlü filmlerde oynadı; film yönetmenliği de yaptı.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

1934 yılında Balıkesir'de doğdu. Babası edebiyat öğretmeni Gaffar Bey, annesi hemşire Fatma Belkıs Hanım'dır. Doğum adı Bumin Gaffar'dır. Çocukluğu, anne ve babasının ayrılığından sonra annesiyle birlikte Bursa, Eskişehir, Çanakkale ve Gelibolu gibi değişik şehirlerde geçti.[1] Ortaokul son sınıfta iken Eskişehir'den İstanbul'a taşındılar.

Sahneye ilk defa Güzelce Kasımpaşa Ortaokulu öğrencisi iken Üç Güvercin opereti ile Ses Tiyatrosu'nda palyaço rolüyle çıktı.[2] "Leblebici Horhor", "Afrodit" gibi iki müzikli oyunda daha oynadı. Taksim Atatürk Lisesinde öğrenciyken İstanbul Ekspres Gazetesi'nde röportajlar, şiirler yayımladı. Öykücülüğü 1958 yılına kadar sürdürdü. Öyküleri ‘Seçilmiş Hikâyeler’ dergisinde ve ‘Dost’ dergisinde yayımlandı.[2] "Tellak Ali" adlı ilk öykü kitabı 1954 yılında yayımlandı.

Öğrenimini lise birinci sınıftayken bırakan sanatçı, 1952 yılında Köprüaltı Çocukları filminde başrolde oynayarak sinema oyunculuğuna başladı. 1958 yılında kadar her sene üç-dört film çevirdi. Beyaz Mendil (1955) filmi ile tanındı.

Avni Dilligil'in kurduğu Çığır Sahne - Saat 6 Tiyatrosu'nda bazı oyunlarda rol aldı (1955). Haldun Dormen'in kurduğu amatör Cep Tiyatrosu'nda ve profesyonel Dormen Tiyatrosu'nda sahnelenen oyunlarda roller aldı. 1958'de Dormen Tiyatrosu'ndan ayrılıp "Sahne 8 adlı tiyatroyu kurdu ve İtalyan yazar Ugo Betti'nin "Kraliçeler ve Asiler" adlı oyununu sahneye koydu.

1958 yılında askerlik yapan sanatçı, askerlikten döndükten sonra mahkeme kararıyla Fikret Hakan adını aldı.[2] 1960'lı yıllardan itibaren "Yılanların Öcü" (1962), "Karanlıkta Uyananlar" (1964) gibi toplumsal içeriği ağır basan filmlerde rol aldı. Hayatı boyunca iki yüzden fazla filmde, otuza yakın dizide oynadı. Keşanlı Ali (1964) filminde, 1968 yılında Ölüm Tarlaları filminde ve 1971'de Hasret filmindeki rolü ile Antalya Film Şenliği'nde En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'ne değer görüldü.

Yoğun sinema çalışmaları nedeniyle 60'lı yıllarda tiyatroya daha az yer veren Fikret Hakan 1960-61 döneminde Oraloğlu Tiyatrosu'nda Saat 6 Oyunları Topluluğu’nda "Bir Parmak Bal" adlı oyunda rol aldı; 1963 sezonunda GEN-AR Tiyatrosu'nda bazı oyunlarda rol aldı; 1968-1969 sezonunda ise Ankara Sanat Tiyatrosu'nun sahnelediği "Durand Bulvarı" adlı oyunda rol aldı.[3]

Neşecan Paşmak ile birlikteliğinden 1962'de kızı Elif dünyaya geldi. İlk evliliğini o yıl Lale Sarı ile yaptı, on ay içinde sonlanan bu evlilikten sonra 1964'te 15 yaşındaki Semiramis Pekkan ile birkaç ay süren bir evlilik yaptı; üçüncü evliliğini 1966'da Neşecan Paşmak'la yaptı. Bir yıl sonra sonlanan bu evlilikten sonra 1971'de pop şarkıcısı Hümeyra ile evlendi; birkaç hafta sonra eşine şiddet uygulaması nedeniyle bu evliliği de sonlandı. Beşinci evliliğini 1989'da Fatma Zeynep Mirgün ile evliliği iki yıl sürdü. Son evliliği Tijen Kılıç ile yaptı[4]

1970 yılında yönetmen Peter Collinson Türkiye'de çekmek istediği Paralı Askerler (Birleşik Krallık filmi, 1970) filmi için Türkiye'den oyuncu seçmek üzere Türkiye'ye geldiğinde Salih Güney, Erol Keskin, Aytekin Akkaya ve birkaç Türk oyuncu ile birlikte Fikret Hakan başarılı bulundu ve filmde Albay Ahmet Elçi rolünü canlandırdı. İngilizcesi yeterli olmadığı için Hollywood'daki başka teklifleri değerlendirme fırsatı olmadı.[5] Geçirdiği bir trafik kazası ve ardından başlayan seks filmleri döneminde sinemadan uzak kaldı[2] ve Marmaris'e yerleşti. Bir süre geçimini teknecilikle sağlayan Fikret Hakan, 1980'li yıllarda oyunculuğa döndü.[6]

Kazancakis'in Zorba eserini tiyatroya uyarlayarak sahneledi. Bu rolü ile, 1984'te Tercüman Gazetesi'nin En İyi Erkek Tiyatro Oyuncusu Ödülü'nü aldı.

Fikret Hakan 1998 yılında Kültür Bakanlığınca Devlet Sanatçısı unvanı tanımı genişletilerek kendisine bu unvanın verildiği 89 kişiden birisi idi; 2002'de Danıştay'ın kararı iptal etmesi ile 2002'de bu unvan iptal edilmiştir.[7]

13.11.2009 tarihinde Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Karşılaştırmalı Edebiyat Anabilim Dalından fahri doktor unvanı aldı. Bir süre İstanbul Kültür Üniversitesinde ders verdi. Oyuncu bir süredir akciğer kanseri tedavisi gördüğü Kartal Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 11 Temmuz 2017'de 83 yaşında öldü.[8]

Rol aldığı tiyatro oyunları[değiştir | kaynağı değiştir]

Filmografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yönetmen olarak[değiştir | kaynağı değiştir]

Yapımcı olarak[değiştir | kaynağı değiştir]

Senarist olarak[değiştir | kaynağı değiştir]

Oyuncu olarak[değiştir | kaynağı değiştir]

(163 film ve dizi)

Plakları[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. 1972 - Cemo / Dedikleri Gerçek İmiş - Radyofon Plak 001
  2. 1974 - Dostun Gülü / Löberde - Yavuz Plak 1558
  3. 1975 - Aşk Uğultusu / Sancı - Diskotür 5199

Kitapları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kendi yazdıkları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • "Hamal'ın Uşakları" (öykü), Telos Yayıncılık, İstanbul, 1997.
  • "İmbikli Duvar" (şiir), Serander Yayınları, Trabzon, 2002.
  • "Siyah Işık (Toplu Şiirler 1978-2008)", Serander Yayınları, Trabzon, 2008.
  • "Joe Brico Masumdur" (öykü), Umuttepe Yayınları, İstanbul, 2009.
  • "Gece Limanı (Yasaksız Mutsuzluklar Rıhtımı)" (roman), İnkılâp Kitabevi, İstanbul, 2010.
  • "Türk Sinema Tarihi", (anı, sinema), İnkılâp Kitabevi, İstanbul, 2010.

Hakkında yazılanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • "Fikret Hakan - Eskimeyen Yeşilçamlı" (inceleme), Nigar Pösteki, Umuttepe Yayınları, İstanbul, 2009.
  • "Asla Unutmadım", Feyzan Ersinan Top, Dünya Yayıncılık, İstanbul, 2006 (Fikret Hakan, bu incelemede Türk sinemasının diğer 5 ünlü sanatçısıyla birlikte ele alınmış)

Aldığı ödüller[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Çebin, Burcu Yılmaz. "Fikret Hakan". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (Ahmet Yesevi Üniversitesi), 26 Aralık 2019. 10 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2021. 
  2. ^ a b c d Kara, Mesut. "Şair, öykü yazarı, tiyatro ve sinema oyuncusu: Fikret Hakan". Evrensel.net 23 Mart 2013. 21 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2021. 
  3. ^ "Fikret Hakan'ın 'asıl mesleğim' dediği tiyatro yaşamı". Kulturservisi.com sitesi, 12 Temmuz 2017. 17 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2021. 
  4. ^ "Çok sevdi, çok üzdü, vedası acıklı oldu!". Egedesonsoz.com, 11 Temmuz 2020. 4 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2021. 
  5. ^ Uluç, Hıncal. "Fikret gitmiş!.. Fikret Hakan!.. Dağ!.. Dost!." Sabah gazetesi, 12 Temmuz 2017. 12 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2021. 
  6. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; hincal isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  7. ^ "Türkiye'de 25 Devlet Sanatçısı kaldı…". Musikidergisi.com sitesi, 31 Ekim 2017. 28 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2021. 
  8. ^ "Fikret Hakan öldü". Akşam Gazetesi. aksam.com.tr. 11 Temmuz 2017. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2017. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]