Hümeyra

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Hümeyra
Doğum adı Fatma Hümeyra Akbay[1]
Doğum 15 Ekim 1947 (1947-10-15) (73 yaşında)
Ankara, Türkiye
Meslekler
Çalgılar Gitar
Etkin yıllar 1969–günümüz

Fatma Hümeyra Akbay veya bilinen sahne adıyla Hümeyra; Türk şarkıcı, söz yazarı, besteci ve oyuncudur.

Hayatı ve kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

1947-67: İlk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Fatma Hümeyra Akbay, 15 Ekim 1947 tarihinde Ankara'da dünyaya geldi. Babası, bir dönem Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi dekanlığı da yapmış olan profesör Muvaffak Akbay; annesi ise babasının görevi dolayısıyla Mısır'da yetişmiş ve sıkı bir eğitimden geçmiş, dört dil bilen Malike Hanım'dır. Katı kuralları olan bir evde yabancı bir bakıcıyla büyüyen Hümeyra, ailenin tek çocuğuydu. Henüz 5 yaşındayken bale dersleri almaya başladı, okul çağı geldiğindeyse Ankara Koleji'ne kayıt ettirildi. Fakat 10 yaşındayken babasının erken ölümü üzerine annesiyle birlikte İstanbul'a taşındı. Liseye başlaması gereken dönemde, annesinin de ısrarlarıyla, daha iyi bir eğitim alabilmek amacıyla Londra'da yaşayan dayısının yanına gitti. O yıllarda hem grafik tasarım dersleri alan hem de gitar çalıp beste yapmaya başlayan sanatçı, İstanbul'a döndükten sonra bir süre İstanbul Ekspres Gazetesinde Beyoğlu muhabiri olarak çalıştı. Aile baskısı yüzünden ilk evliliğini henüz 20 yaşındayken, Haluk Aşkın’la yaptı.[2]

1968-79: 45'likler dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Profesyonel müzik kariyerine başlamadan önce Melodi Plak'ta işe giren Hümeyra, bir süre burada grafiker olarak çalıştı ve bazı albümlerin kapak tasarımlarını yaptı. Bir gün iş yerindeyken gitarıyla çalıp söylediği "Olmasa" isimli bestesini duyan ve çok beğenen patronundan ilk plak teklifini almasıyla sanat hayatı başlamış oldu. 1969 ve 1970 yıllarında arka arkaya ikişer albümü yayınlandı; klasikleşmiş Türk halk müziği eserlerine yaptığı aranjmanlar herkes tarafından çok beğenildi.[2] Ertesi yıl oyuncu Fikret Hakan ile yıllarca konuşulan, olaylı bir evlilik yaşadı. Eşi tarafından hastanelik olana kadar dövülen Hümeyra, yalnızca bir ay evli kaldıktan sonra şiddet gördüğü gerekçesiyle boşanma davası açtı. Burnu kırıldığı için de ilk estetik ameliyatını mecburi olarak o yıl yaptırdı. Eski eşi, yıllar sonra yaptığı açıklamalarda "olayın tek sorumlusunun kendisi olmadığını" dile getirdi.[3] O dönemde sakinleşmek ve olaylardan uzaklaşmak amacıyla Paris'e taşındı. Burada geçirdiği sekiz aylık süreçte Philips Records'un teklifi üzerine ilk Fransızca albümü olan Je Sais Que Tu Sais'nin çalışmlarına başladı.[4] Fakat plak şirketiyle yaşadığı anlaşmazlıklar yüzünden baskısı yapılmasına rağmen piyasaya sürülmedi.[5] Türkiye'ye döndükten sonra altıncı 45'liği Ceylan'ı yayınladı. 1972'de Mithat Bigat ile evlendi ve bu evlilikten Sadık isimli bir oğlu oldu. Yaklaşık yedi yıl süren bu evlilik, Hümeyra'nın hayatı boyunca yaşadığı en uzun ilişkisi olmuştur.[6]

Çıkarttığı tüm plakların büyük bir ilgiyle takip edilmesi ve kendine ait bir tarz oluşturmayı başarmasından dolayı 1970’li yıllarda müzik kariyerinin altın çağını yaşadı. Yaptığı çalışmalarla hem Türk edebiyatından onlarca eseri tekrar günyüzüne çıkartmış hem de ismi bu eserle beraber anılmaya başlamıştır. Yayınladığı ilk plağından itibaren Karacaoğlan'dan "Var Git Ölüm", "Çıkıp Yücesine Seyran Eyledim" ve "Bana Kara Diyen Dilber"; Aşık Veysel'den "Güzelliğin On Para Etmez", "Güzel Ne Güzel Olmuşsun", "Ceylan" ve "Uzun İnce Bir Yoldayım"; Aşık Talibi'den "Yalan Dünya"; Şevket Rado'dan "Kördüğüm"; Atilla İlhan'dan "Ben Sana Mecburum"; Cahit Sıtkı Tarancı'dan "Otuz Beş Yaş"; Yahya Kemal Beyatlı'dan "Sessiz Gemi" ve Orhan Veli Kanık'tan "Anlatamıyorum" isimli şiirleri besteleyip seslendirmiştir.

1980-89: Benim Şarkılarım, Yıllar Sonra[değiştir | kaynağı değiştir]

1980'lerde arabesk müziğin yükselişe geçmesi Hümeyra'yı müzikten soğutsa da albüm çalışmalarına devam etti. Bu yeni kültürün "istediği şarkıları söylemesine engel olduğu"nu dile getirerek popüler olana uyum sağlamayı reddetti ve kendine has tarzını sürdürmeye çalıştı. 1984'te ikinci stüdyo albümü olan Benim Şarkılarım'ı yayınladı. Albümdeki şarkıların düzenlemeleri Esin Engin tarafından yapılmıştı. Bestelerden iki tanesi Esin Engin'in, diğerleri de Hümeyra'nın imzasını taşımaktaydı. Plak formatında ve yalnızca 2222 adet basılan albüm tutmadı. Albümdeki tüm şarkılar akustik olarak kaydedilmişti. Şiirleri besteleme tutkusundan vazgeçmeyen sanatçı bu albümde de Aşık Veysel ve Karacoğlan haricinde Nazım Hikmet, Aziz Nesin ve Refik Durbaş gibi edebiyatçıların eserlerini seslendirmiştir. Satışlarındaki başarısızlığa rağmen yıllar sonra bu albüm hakkında "Çok cesurca bir girişimdi. Hiçbir parçaya tutar demediler ve de haklı çıktılar. Hiçbir parça tutmadı. Fakat ben o yüreğimdeki coşkuyu atmış oldum." yorumunu yaptı.[7] Albümde bulunan "Tutsana Ellerimi" isimli şarkı yıllar sonra çekilen Issız Adam filminde kullanılmıştır.[8]

1980'de rol aldığı ilk film olan Talihli Amele ve 1981'de dahil olduğu Selam Meloş müzikali sayesinde sahneler ve kameralarla tanıştı. Müzikal için Bora Ayanoğlu ve Melih Kibar'la birlikte bir şarkı yaptı, daha sonra aynı şarkıyı Aşk Kapıyı Çalınca albümünde yeniden seslendirdi. Henüz bu yeni kariyerinin çok başındayken aynı yıl rol aldığı Kırık Bir Aşk Hikayesi filmindeki yönetmeni Ömer Kavruk ile Bodrum'da dünyaevine girdi. Çiftin nikâh şahitlerinden biri de oyuncu dostları Deniz Türkali'ydi.[9] Yaklaşık iki buçuk yıl evli kaldıktan sonra boşandılar.[10] 1985 yılana kadar Ali Poyrazoğlu Tiyatrosu'nda sahnelenen "Deliler Boşandı", "Gol Kralı", "Orkestra" ve "Aş Bunları Aş" gibi oyunlarda rol aldı. Ferhan Şensoy'la tanışmasının ardından Ortaoyuncular grubuna katıldı ve "İçinden Tramvay Geçen Şarkı"da oynadı. Talihli Amele'den sonra Mine ve Köşe Dönücü gibi yapımlarda oynayan Hümeyra, 1986 yılında Asiye Nasıl Kurtulur? isimli filmde canlandırdığı Zehra rolüyle Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu ödülüne layık görülmüştür.[11] 1989'da "Kuşlar" oyunuyla İstanbul Şehir Tiyatroları'na girmesiyle birlikte burada 16 yıl sürecek olan macerasını başlattı.

1990-99: Tutkulardan İntihar, Beyhude[değiştir | kaynağı değiştir]

1990'lara Tutkulardan İntihar'ı yayınlayarak başlayan Hümeyra; 1994'te ilk derleme albümü olan Sessiz Gemi'yi dinleyicileriyle paylaştı. Sinema ve tiyatro kariyeri açısından daha sönük bir dönemden geçerken farklı zamanlarda butik ve gece kulübü işletti. 1995 yılında ses tellerinden bir ameliyat geçirmesi gerekince kendi kendine eğer ameliyat başarılı geçerse bir albüm yapma konusunda söz verir. Bu albüm 1997'de yayınlanan ve son stüdyo albümü olan Beyhude'dir. Fakat albüm satışları beklentisinin altında kalınca 1999 yılında San Francisco'ya gitti. Aynı yıl burada tanıştığı bir caz piyanisti olan Jimmy Cicero ile beşinci ve son evliliğini yaptı.[12] Amerika'da geçirdiği iki yıl boyunca resim dersleri alan Hümeyra Cicero'dan boşandıktan sonra Türkiye'ye geri döndü.

2000-09: Avrupa Yakası, Babam ve Oğlum[değiştir | kaynağı değiştir]

2000'li yıllar Hümeyra için müzik ve tiyatrodan uzaklaşıp daha çok sinemaya ve televizyon dizilerine yöneldiği bir dönem olmuştur. 2000 senesinde yayınladığı Eski 45'likler isimli derleme albümü sanatçının son kişisel müzik çalışması olup sonrasında birkaç albümde konuk olarak yer aldıysa da bir daha tekli veya albüm çıkarmamıştır. Ömrünün 16 yılını İstanbul Şehir Tiyatroları'na adayan Hümeyra, en son 2003 yılında Ben Anadolu isimli oyunda rol almış; Avrupa Yakası ve Melekler Korusun'daki performanslarıyla da oyunculuk alanındaki başarısını kanıtlamıştır. Ayrıca; Babam ve Oğlum filmi de sanatçının sinema dünyasındaki namını arttıran önemli filmlerden biridir.

2010-günümüz[değiştir | kaynağı değiştir]

Hümeyra'nın sinemaya devam edip başarılı olmasının arkasındaki en büyük etkenlerden biri de Çağan Irmak'ın teşvikleridir. Dedemin İnsanları ve Unutursam Fısılda gibi yapıtlar, 2010'larda sanatçının yer aldığı önemli yapıtlar arasında sayılır. Ayrıca; Yalan Dünya, Paramparça, Şahsiyet ve Kadın dizilerinde hayat verdiği karakterlerle de devamlı ekranlarda yer almıştır. 2020 yılı itibarıyla 50 yıldır aktif olarak sanat hayatını devam ettiren sanatçı en son Biz Böyleyiz isimli sinema filminde oynadı.

Filmografi[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk defa 1980'li yıllarda tiyatro sahneleriyle tanışan Hümeyra, bugüne kadar biri müzikal olmak üzere toplamda 10 farklı oyunda rol almıştır. Aziz Nesin, Arthur Miller, Güngör Dilmen gibi önemli yazarların eserlerine hayat veren sanatçıya Haldun Dormen, Ferhan Şensoy ve Ali Poyrazoğlu gibi duayen isimler de eşlik etmiştir. İlk sinema filmi olan Talihli Amele'den beri 20 farklı yapımda görev almış, 10 televizyon dizisinde farklı karakterleri canlandırmıştır. Sanatçının bugüne kadar rol aldığı projeler sayesinde uluslararası ve ulusal çapta layık görüldüğü çok sayıda ödülü bulunmaktadır.[13]

Diskografi[değiştir | kaynağı değiştir]

45'likler[değiştir | kaynağı değiştir]

Albümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Müzik videoları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • "Canım Yanıyor"
  • "Ah Neredesin"

Ödüller[değiştir | kaynağı değiştir]

Kategori Aday olduğu yapım Ödül Organizasyon Yıl Notlar
Sinema ve Televizyon Asiye Nasıl Kurtulur? En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Antalya Altın Portakal Film Festivali 1986 [11]
Bir Kadının Anatomisi En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Ankara Uluslararası Film Festivali 1996 [14]
Avrupa Yakası En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Beyaz İnci Ödülleri 2005 [15]
Babam ve Oğlum Cahide Sonku En İyi Kadın Oyuncu Sinema Yazarları Derneği Ödülleri 2006 [16]
Işık Saçan Apollon Türkiye Sinema ve Audiovisuel Kültür Vakfı 2007 [17]
Melekler Korusun En İyi Gençlik Dizisi Kadın Oyuncu Antalya Televizyon Ödülleri 2010 [18]
Onur Ödülü Uçan Süpürge Kadın Filmleri Festivali 2015 [19]
Onur Ödülü Roma Türk Film Festivali 2015 [20]
Asiye Nasıl Kurtulur? Onur Ödülü Uluslararası İstanbul Film Festivali 2020 [21]
Tiyatro Ödüller Kimin En İyi Kadın Oyuncu Ödülü Ankara Sanat Kurumu 1991 [22]
Ben Anadolu İsmail Dümbüllü Ödülü Müjdat Gezen Sanat Merkezi 2007 [22]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Üye Listesi" (PDF). Oyuncular Sendikası. s. 10. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020. 
  2. ^ a b "Hümeyra Biyografisi". biyografi.info. 11 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2020. 
  3. ^ İpek, Bülent (2 Kasım 2006). "35 yıllık dayak yine gündemde". Sabah. Erişim tarihi: 21 Nisan 2020. 
  4. ^ "Hümeyra Paris'te müzik çalışmalarını sürdürüyor". Hürriyet. 8 Mayıs 1971. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020. [ölü/kırık bağlantı]
  5. ^ Bayram, İlyas (29 Temmuz 2009). "Kördüğüm". Hürriyet Blog. 5 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020. 
  6. ^ Maro, Asu (22 Mart 2015). "Her zaman gönül kadını". Milliyet. 18 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2020. 
  7. ^ "Hümeyra: Ben neymişim be abi!". NTV. 18 Ağustos 2010. Erişim tarihi: 22 Nisan 2020. 
  8. ^ "Issız Adam filminin müzik albümünü dinliyorum". Ankara: Milliyet. 2 Aralık 2008. Erişim tarihi: 22 Nisan 2020. 
  9. ^ "Hümeyra'ya Evlenme Teklifini Kurşun Kalemle Yapan Yönetmen". 724kultursanat.com. 4 Ocak 2016. 6 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2020. 
  10. ^ "Ömer Kavur'a veda". Hürriyet. 14 Mayıs 2005. Erişim tarihi: 22 Nisan 2020. 
  11. ^ a b "24. Antalya Altın Portakal Film Festivali (6 Ekim - 9 Ekim 1987)". Antalya Altın Portakal Film Festivali. 24 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020. 
  12. ^ "Hümeyra evlendi". Hürriyet. 20 Eylül 1999. Erişim tarihi: 22 Nisan 2020. 
  13. ^ "Hümeyra". Türk Sanat Araştırmaları. Bilim ve Sanat Vakfı. 15 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2020. 
  14. ^ "1996 - Ödül Alanlar". Ankara Uluslararası Film Festivali. 25 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2020. 
  15. ^ "1.Beyaz İnci TV Ödülleri 2005". odulworld.com. 17 Ekim 2017. 14 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2020. 
  16. ^ "SİYAD Ödülleri 'Babam ve Oğlum'a". Milliyet. 1 Mart 2006. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020. 
  17. ^ "'Işık Saçan Apollon' Hümeyra'nın". Milliyet. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020. 
  18. ^ "İsmail Cem ödülleri sahiplerini buldu". Hürriyet. Anadolu Ajansı. 25 Nisan 2010. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020. 
  19. ^ "Hümeyra'ya Uçan Süpürge Onur Ödülü". Bianet. İstanbul. 23 Şubat 2015. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020. 
  20. ^ Barol, Primo (17 Nisan 2015). "4. Roma Türk Film Festivali başladı". Sputnik Türkiye. Anadolu Ajansı. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020. 
  21. ^ "Asiye Nasıl Kurtulur 39. İstanbul Film Festivali'nde". NTV. 23 Ocak 2020. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020. 
  22. ^ a b "Hümeyra". İstanbul Kültür Sanat Vakfı. 2018. 24 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2020. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]