Bozkır imparatorluğu
 | Bu madde konu hakkında evrensel bir bakış açısı yansıtmamaktadır. (Kasım 2019) |
| Türk tarihi |
|---|
| dizisinin bir parçası |
 |
Bozkır imparatorluğu, Türk ve Moğol topluluklarında bilinmeyen bir tarihte geliştirilmiş (büyük ve en az 2000 yıl boyunca Avrasya'nın büyük bir kısmı üzerinde ve özellikle bozkır ikliminde) bir yönetim sistemidir.[1]
En mühim özellikleri hayvancılık ile geçimini sağlayan göçebe halkların güçlü bir hükümdarın etrafında birleşip konfederasyon oluşturması. Bu konfederasyon başarılı olduğu sürece büyümeye devam etmesi, başarısız olduğu zamanda tekrar ayrılmasıdır. Devletin sırf dev hayvan sürülerini beslemek için mühim olan bozkırlara yayılması, bozkırları olmayan bölgelere yerleşilmeyip bu bölgelerin halkları sırf vergiye bağlanması. Hükümdarın ölümünden sonra ülke oğulların arasında bölünmesi.
Tarihin en büyük bozkır imparatorlukları Hunlar, Göktürkler ve Cengiz Han'ın yönetimi altındaki Moğollar tarafından kurulmuştur.
İlk Bozkır İmparatorları
[değiştir | kaynağı değiştir]MÖ 220 yılında Çin yıllıklarında ilk kez sözü edilen Şyung-nu Devleti (Büyük Hun İmparatorluğu) bozkır imparatorluğu geleneğinin kurucusu olarak görülür. İlk adı geçen hükümdarlar Teoman ve oğlu Mete Tengrikut ve Şanyu (veya Tanhu) ünvanını taşımaktadırlar ve kendilerinin Gök Tanrı tarafından tahta oturtulduklarını vurgulamaktadırlar. Ancak bozkır imparatorluğu, bu en eski kanıtlarında dahi çok iyi gelişmiş ve gelenekselleşmiş bir şekilde karşımıza çıkmakta ve bu yüzden çok daha önce gelişmiş olması gerektiği düşünülmektedir. Şyung-nu konfederasyonu, uzun süre 24 boydan oluşmuş ve sonradan boyların bazıları ayrılıp kendi kendine bozkır imparatorlukları kurmuştur.
Şyung-nular'ın torunları olduğu düşünülen Hunlar, birçok küçük ve büyük bozkır imparatorlukları kurmaya devam etmiştir (Ak Hunlar, Avrupa Hun İmparatorluğu vb.).
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Buell, Paul D. (2018). Historical dictionary of the Mongol world empire (2. bas.). Lanham: Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 978-1538111369.
