Şorca

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Şorca, Şor Türkçesi
Ana dili olanlar Rusya, Kemerovo
Konuşan sayısı 2.840 kişi, 50'si bir dilli (2010 yılı)[1]  (tarih gerekli)
Dil aileleri
Altay
  • Şorca, Şor Türkçesi
Dil kodları
ISO 639-1 -
ISO 639-2 tut
ISO 639-3 cjs

Şorca veya Şor Türkçesi (Шор тили), Şorlar tarafından konuşulan Türk dillerinin Sibirya grubuna bağlı Türk dillerinden biridir. Tuvacaya büyük benzerlik gösterir. Rusya'nın Kemerovo bölgesinde 2.840 (2010 yılı)[1] kişi konuşmaktadır. Günümüzde Şorca Kemerovo Üniversitesi'nde öğretilmektedir.

Alfabe[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Şor alfabeleri

Şorcanın alfabesi 19. yüzyılın ortalarında Rus Hıristiyan misyonerleri tarafından oluşturulmuştur. 1929-1938 yılları arasında Latin alfabesi kullanan Şorlar, sonra tekrar Sovyet-Rus yönetiminin baskısı ile Kiril Alfabesi'ne geçirilmişlerdir.

Şor alfabesinde şu harfler vardır: А Б В Г Д Е З И Й К Қ Л М Н О Ö П Р С Т У Ӱ Ф Х Ч Ш Ы Э Я

А а Б б В в Г г Ғ ғ Д д Е е Ё ё
Ж ж З з И и Й й К к Қ қ Л л М м
Н н Ң ң О о Ö ö П п Р р С с Т т
У у Ӱ ӱ Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ
Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я

Transkripsiyon

А а B b V v G g Ğ ğ D d Е е YO yo
J j Z z İ i Y y K k Q q L l M m
N n Ñ ñ* О о Ö ö P p R r S s Т t
U u Ü ü F f Х х** Ț ț Ç ç Ş ş ŞÇ şç
sert iş. I ı yum. iş. E e YU yu YA ya

*'Ñ' artdamaksıl n'dir. Artdamaksıl n Türkçenin lehçe ve ağızlarında da bulunabilir. Birçok Türk dilinde de önemini korur.

**X, İngiliz alfabesindeki x değildir. 'X' geniz h'sidir (hırıltılı h).

Yıllara göre Şor alfabesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kiril Latince Kiril
1885 1927-1930 1930-1938 1938-1980 1980–günümüz alfabesi
А а A a A a А а А а
Б б Б б B в Б б Б б
В в В в V v В в В в
Г г Г г G g Г г Г г
Г г Г г Ƣ ƣ Г г Ғ ғ
Д д Д д D d Д д Д д
Е е Е е Е е Е е
Ё ё
Ж ж Ж ж Ƶ ƶ Ж ж Ж ж
З з З з Z z З з З з
И и, I i, Ѵ ѵ И и I i, Į į И и И и
Й й Й й J j Й й Й й
К к К к K k К к К к
К к К к Q q К к Қ қ
Л л Л л L l Л л Л л
М м М м M m М м М м
Н н Н н N n Н н Н н
Ҥ ҥ Ҥ ҥ N̡ n̡ Нъ нъ Ң ң
О о О о О о О о О о
Ӧ ӧ Ө ө Ө ө Ӧ ӧ Ӧ ӧ
П п П п P p П п П п
Р р Р р R r Р р Р р
С с С с S s C c C c
Т т Т т T t Т т Т т
У у У у U u У у У у
Ӱ ӱ Ӱ ӱ Y y Ӱ ӱ Ӱ ӱ
Ѳ ѳ Ф ф F f Ф ф Ф ф
Х х Х х Х х Х х
Ц ц Ц ц Ц ц Ц ц
Ч ч, J j Ч ч C c Ч ч Ч ч
Ш ш Ш ш Ş ş Ш ш Ш ш
Щ щ Щ щ Щ щ
ъ ъ ъ
Ы ы Ы ы Ь ь Ы ы Ы ы
ь ь ь ь
Э э Э э Ə ə, Е е Э э Э э
Ю ю Ю ю Ю ю Ю ю
Я я Я я Я я Я я

Morfoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Bütün Türk dillerinde olduğu gibi zümre, sınıf, cinsiyet, kategori ayrımı yoktur. Çokluk eki kelimeye göre ayarlanır, bu ekler (-lar/-ler, -nar/-ner, -tar/-ter), ekleridir.

Metinler[değiştir | kaynağı değiştir]

Туған черим – Тағлығ Шор.
Чатқан чуртум ырыстығ чурт.
Туған ичем – Қудайдығ иче.
Чатқан ÿгем чарық ÿге.
Туған черимде – ақ чачықтар.
Чатқан черимде – кöк тегри[2].

Tuğan çerim- Tağlığ Şor.
Çatqan çurtum ırıstığ çurt.
Tuğan içem- Qudaydığ içe.
Çatqan ügem çarıq üge.
Tuğan çerimde - aq çaçıqtar.
Çatqan çerimde- Kök Tegri.[3]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Ethnologue". Ethnologue. Ethnologue. 12 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ http://shortop.ru/teksty-na-shorskom-yazyke-prilozhenie-1
  3. ^ http://shoriya.ngpi.rdtc.ru/

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]