Katalon Muharebesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Katalon Muharebesi
Hun ordusunun Galya'ya seferi
De Neuville - The Huns at the Battle of Chalons.jpg
Chalons Savaşı'nda Hun askerleri,
(Alphonse de Neuville) (1836–85)
Tarih20 Haziran 451
Bölge
Champagne-Ardenne civarı, Kuzeydoğu Fransa
Sonuç Tartışmalı
• Hun ordusu Galya'dan çekildi.
Batı Roma ve müttefikleri ağır kayıplar verdi.
Taraflar
Hun İmparatorluğu
Ostrogotlar
Gepidler
Rugiiler
Amal Gotları
Sciriiler
Heruliler
Thuringiler
Batı Roma İmparatorluğu
Franklar
Burgundlar
Vizigotlar
Alanlar
Saksonlar
Bretonlar
Komutanlar ve liderler
Attila
Ardarik
Valamir
Berik
Vidimer
Childeric
Laudaricus 
Flavius Aetius
Theodorik 
Sangiban
Thorismund
Güçler
"Onbinlerce..."[1] 30.000–80.000
Kayıplar
Bilinmiyor Bilinmiyor
Savaşın seyri. (Hun birlikleri mavi, Roma birlikleri kırmızı ile gösterilmiş.)

Katalon Muharebesi ya da Catalaunum Muharebesi, 20 Haziran 451'de Romalı general Flavius Aetius ile Vizigotlar'ın kralı Theodorik'in liderliğindeki koalisyon ordusu ve Attila tarafından komuta edilen Hun ordusu ve vasalları arasında gerçekleşen mücadeledir. Koalisyon ordusunun çoğunluğunu Cermen foederati oluşturmuş olmasına karşın, Katalon Muharebesi Batı Roma İmparatorluğu'nun son büyük askeri operasyonlarından biriydi. Savaşın stratejik sonucunun ne olduğu günümüzded hala tartışılmaktadır. Romalılar, Hunların Galya'da hakimiyet kurma girişimini durdurdu. Bununla birlikte Hunlar, Galya'nın büyük bölümünü başarılı bir şekilde yağmaladı ve Romalılarla Vizigotların ordularına oldukça ciddi zararlar verdiler. Attila muharebenin ardından iki yıl içerisinde öldü ve Hun İmparatorluğu, 454'teki Nedao Muharebesi'nin kaybedilmesi ile beraber dağıldı.

Muharebe[değiştir | kaynağı değiştir]

Jordanes'e göre, ana muharebeden önceki gece, Romalılarla müttefik olan Franklardan bazıları ile Attila'ya sadık Gepidlerden bir grup birbirleri ile karşılaştı ve çatıştılar. Jordanes, çatışmada her iki taraftan da 15.000 kişinin can verdiğini yazmıştır.[2] Attila, uygun bir savaş alanına varmadan önce Aetius'un kendisini yakalamasını önlemek için geri çekilme yolunda taktiksel bir gecikme uygulamıştı.[3] İki ordu, 20 Haziran dolaylarında Katalunya Çayırlarında bir yerde karşı karşıya geldi.[4]

Hun gelenekleri sebebiyle Attila, savaş günü sabahı Şamanlardan bir kurban kesip bağırsaklarını incelemelerini istedi. Şamanlar, savaştan sonra Hunların başına bir felaket gelebileceği, ayrıca iki ordunun liderlerinden birisinin öleceği kehanetinde bulundular. Attila bunun üzerine öğlene kadar saldırıyı erteledi. Böylece savaşın sonu gün batımına denk gelecek, yenilgi durumunda birliklerinin savaş alanından kaçma şansı olacaktı.[5][6]

Jordanes'e göre, muharebenin yapılacağı yer olan Katalon ovasının bir tarafında keskin eğimi olan bir sırt bulunuyordu; bu bölge savaşın odak noktası olacaktı. Hunlar ilk önce sırtın sağ tarafını ele geçirirken, Romalılar sırtın solunu ve tepeyi ele geçirdiler. Jordanes, birleşik Roma ordusunun, Vizigotların sağ tarafta, Romalıların solda ve sadakatlerinin şüpheli olması sebebiyle Alanların ortada olacak şekilde dizildiğini söylemiştir. Hun birlikleri tepeyi almaya çalışsa da, Aetius komutasındaki Romalılar daha hızlı hareket ederek bölgeyi ele geçirmeyi başardılar.[7]

Vizigotlar'ın lideri Theodorik, muharebesi sırasında nasıl olduğu kesin olarak bilinmese de hayatını kaybetti. Jordanes'in yazdıklarına göre Amal Gotlarına karşı savaşan adamlarını idare ederken hayatını kaybetmişti. Theodorik'in atından düştüğünü ve hücum eden askerleri tarafından fark edilmeden ezilerek öldürülmüş olabileceğini veya bir mızrak ile öldürüldüğünü belirtir.

Savaş alanındaki mücadele oldukça ağırdı ve iki tarafta da çoktan on binlerce kişi can vermişti. Jordanes'in anlattığına göre, savaşın ilerleyen kısmında Vizigot birlikleri Attila'nın şahsi muhafızlarına kadar ilerlemiş ve Hun hükümdarını kendi kampına kadar geri çekilmek zorunda bırakmışlardı. Ardından Attila, kamp alanının etrafının at arabaları ile çevrelenmesini emretti. Taraflardan herhangi biri galip gelemeden havanın kararması üzerine ordular kendi kamplarına çekilmeye başladılar. Kral Theodorik'in oğlu Thorismund, müttefik hatlarına geri dönmek isterken yanlışlıkla Hun kampına girdi. Çıkan çatışmada yaralansa da kurtulmayı başardı. Karanlık ayrıca Aetius'u kendi adamlarından ayırdı. Ordusunun mağlup edildiğinden korktuğu için gecenin geri kalanını Got müttefikleriyle geçirdi.[8]

Ertesi gün, savaş alanını ölmüş askerlerin bedenleri ile doluydu, ayrıca Hunlar da herhangi bir saldırı da bulunmamışlardı. Romalılar ve Gotlar, bir sonraki hamlelerine karar vermek amacıyla tekrardan bir araya geldiler. Attila'nın birliklerinin erzak konusunda sorun yaşayacağını, ayrıca olası bir karşı saldırı da ok yağmuru ile Hunları def edebileceklerini bildiklerinden dolayı Romalılar ve Gotlar, Hun kampını kuşatmaya başladılar. Bu çaresiz duruma rağmen Attila boyun eğmemişti. Düşmanlarına kendisini öldürme mutluluğunu yaşatmamaya kararlıydı. Dolayısıyla ele geçirilme ihtimaline karşı kendini yakmak için bir cenaze ateşi hazırlanmasını emretti.[9]

Attila kampında kuşatılmış haldeyken, Vizigotlar kayıp krallarını ve oğlu Thorismund'u bulmakla uğraşıyorlardı. Uzun bir aramayıştan sonra, Theodorik'in cenazesini bulmayı başardılar ve Jordanes'in belirttiğine göre bedenini kahramanca şarkılar eşliğinde kamplarına taşıdılar. Babasının ölümünün ardından öfkelenen Thorismund Hun kampına saldırmak istese de Aetius buna müsaade etmedi. Jordanes'e göre Aetius, Hunlar tamamen yok edilirse, Vizigotların Roma İmparatorluğu ile olan ittifakı bozup daha da büyük bir tehdit haline gelmelerinden korkuyordu. Bu yüzden Aetius, Thorismund'u kardeşleri tarafından el konulmadan hızla eve dönmeye ve babasından kalan tahtı sağlama almaya ikna etti.[10] Aetius'un vermiş olduğu bu karar üzerine kapana kıstırılmış olan Hun birlikleri imha edilmek yerine oldukları yerde bırakıldı ve Roma birlikleri evlerine doğru yola çıktılar. Aetius'un bu kararı vermesinde Attila ve Hunlar ile aralarında tekrardan bir barış sağlamak istemiş olması olasılığı da bulunmaktadır. Sonuç olarak, ağır kayıplarla da olsa Hun ordusunun batıya ilerleyişi durdurulmuştu.

Bazı küçük başarılara rağmen, Attila'nın Galya'daki seferi başarısız oldu. Attila hem bölgede kendisine müttefik bulamadı hem de birleşen rakipleri kısmen de olsa daha güçlü olduklarını kanıtladı.[11] Kayıpları çok fazlaydı ve ayrıca yağma ile elde ettiği ganimetin bir kısmını bölgede terk etmek zorunda kalmıştı.[12] Bütün bu maddi zararların yanında Attila, savaş alanında bu şekilde bırakılmasını bir barış teklifi olarak değil, muhtemelen kendisine yapılmış bir hakaret olarak görmüştü. Dolayısıyla hem otoritesini hem de prestijini geri kazanmak için hızlı hareket etmesi gerektiğinin farkındaydı.[13]

Etkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Catalaunum Muharebesi'nin anlık ve uzun vadeli etkileri tartışmalıdır. Attila, 452'de Batı Roma İmparatorluğu'nu işgal etmek için geri döndü ve bu, Galya'yı işgal girişiminden daha başarılı oldu. Aetius'un tüm sefer sezonunu bitirmesi umuduyla düzenlediği 3 aylık Aquileia kuşatmasının ardından Attila şehri yerle bir etti ve Po Vadisi'ni harap etti. Aetius, Galya'daki federasyonlardan yardım almadan ve kendi başına Attila'yı durduracak askeri kapasiteye sahip olmadan önce, Attila ile bir anlaşma yapmak için Papa I. Leo, Trygetius ve Gennadius Avienus'tan oluşan bir elçilik gönderdi. Attila, büyük olasılıkla ordusundaki yerel bir kıtlık ve hastalık nedeniyle İtalya'dan çekildi.[14]

Catalaunum Muharebesi, Puvatya Savaşı ile beraber, Ortaçağ'ın başında şekillenmeye başlayan yeni Avrupa'nın, büyük bir dış tehdidi bertaraf ettiği önemli bir kırılma noktasıdır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Priscus, Blockley Çevirisi, fr. 21.1
  2. ^ Jordanes, De Origine Actibusque Getarum, 41.217
  3. ^ MacDowall, Simon (2015). Catalaunian Fields AD 451. Osprey Publishing. s. 52. 
  4. ^ Bury, John Bagnall (1923) [1958]. History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian. New York: Dover. pp. 329ff.
  5. ^ Jordanes, De Origine Actibusque Getarum, 37.196
  6. ^ Leonhard, Schmitz (1875). Smith, William (Ed.). A Dictionary of Greek and Roman Antiquities. Londra: John Murray Press. s. 614. 
  7. ^ Jordanes, De Origine Actibusque Getarum, 38.196–201
  8. ^ Jordanes, De Origine Actibusque Getarum, 40.209–12.
  9. ^ Jordanes, De Origine Actibusque Getarum, 40.212–13.
  10. ^ Jordanes, De Origine Actibusque Getarum, 40.214–18; Gregory of Tours, Historia Francorum 2.7.
  11. ^ Escher & Lebedynsky 2007, s. 154.
  12. ^ Lebedynsky 2011, s. 73.
  13. ^ Lebedynsky 2011, s. 82.
  14. ^ Hughes, Ian (2012). Aetius: Attila's Nemesis. Barnsley: Pen & Sword Military. ss. 176-183.