Karakalpakistan
Karakalpakistan Özbekçe: Qoraqalpogʻiston Respublikasi Karakalpakça: Qaraqalpaqstan Respublikası Karakalpakistan Cumhuriyeti | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 Arma
| |||||
Slogan Jayxun jaǵasında ósken bayterek | |||||
 | |||||
| Başkent | Nukus | ||||
| Resmî dil(ler) | Karakalpakça, Özbekçe | ||||
| Etnik gruplar (2021) | %40,4 Özbekler %37,0 Karakalpaklar %15,4 Kazaklar %5,4 Türkmenler %1,8 Diğer | ||||
| Demonim | Karakalpak | ||||
| Hükûmet | Özerk | ||||
| |||||
| Yüzölçümü | |||||
• Toplam | 166600 km2 | ||||
| Nüfus | |||||
• 2024 tahminî | 2.015.000 | ||||
| Para birimi | Som (UZS) | ||||
| Zaman dilimi | UTC+5 | ||||
Karakalpakya veya Karakalpakistan, resmî adıyla Karakalpakistan Cumhuriyeti (Özbekçe: Qoraqalpogʻiston Respublikasi; Karakalpakça: Qaraqalpaqstan Respublikası, Қарақалпақстан Республикасы), Özbekistan’a bağlı özerk bir cumhuriyettir. Özbekistan’ın batı kesiminde yer alır. Başkenti Nukus'tur. Karakalpakya, tarihsel Harezm topraklarını kapsar. Yüzölçümü 165.000 km²dir. Karakalpakistan'ın nüfusu yaklaşık 1.800.000'dir. Bu nüfusun 500.000'i Karakalpak, 400.000'i Özbek, 300.000'i Kazak 100.000'i de değişik unsurlardır.
Tarih
[değiştir | kaynağı değiştir]Karakalpaklar Kazak Türkleri'nin bir boyu olarak da kabul edilebilir.
Karakalpakistan, 1925 Nisan ayında Kazak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin özerk bir bölgesiydi ancak bu özerk bölge 20 Temmuz 1930'da SSCB'ye devredildi. İki yıl sonra (20 Mart 1932) Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti statüsünü kazandı. Aralık 1936'da Özbekistan SSC'ne bağlandı. Karakalpakistan Cumhuriyeti'nin kendi egemenlik hakları, kendi bayrağı ve kendi anayasası vardır. Karakalpakistan Cumhuriyeti, Özbekistan Cumhuriyeti Anayasasına göre Özbekistan'dan ayrılma hakkına sahiptir.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Karakalpakistan, günümüzde büyük ölçüde çöldür ve Özbekistan'ın batısında, Aral Denizi yakınlarında, Ceyhun havzasının en alçak kesiminde yer almaktadır.[2][3][4] 164.900 km2[5] bir alana sahip olan ülke çöllerle çevrilidir. Doğusunda Kızılkum Çölü, güneyinde ise Karakum Çölü yer alır. Batıda Hazar Denizi'ne kadar uzanan kayalık bir plato bulunur.[6]
Dil
[değiştir | kaynağı değiştir]Karakalpakça, Türk dillerinin Kıpçak grubuna girmektedir. Kazakça ve Nogaycaya da yakındır. Bunlar da yazı dilinde önce Arap alfabesini, 1928-1940 arası Latin alfabesini ve daha sonra Kiril alfabesini kullanmışlardır.
İdari yapı
[değiştir | kaynağı değiştir]
Karakalpakistan Cumhuriyeti idari bakımından 16 ilçeye bölünür.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ "Arşivlenmiş kopya". 23 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2021.
- ↑ Batalden, Stephen K.; Batalden, Sandra L. (1997). The newly independent states of Eurasia: handbook of former Soviet republics. Greenwood Publishing Group. s. 187. ISBN 0-89774-940-5. 16 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2012.
- ↑ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi; "Thomas" isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme) - ↑ Merkel, Broder; Schipek, Mandy (2011). The New Uranium Mining Boom: Challenge and Lessons Learned. Springer. s. 128. ISBN 978-3642221217. 16 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Haziran 2012.
- ↑ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi; "Roeder" isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme) - ↑ Bolton, Roy (2009). Russian Orientalism: Central Asia and the Caucasus. Sphinx Fine Art. s. 54. ISBN 978-1-907200-00-7. 16 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2012.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
 |
Aktöbe Kazakistan |
Kızılorda Kazakistan |
| ||||
| Mangıstau Kazakistan |
 |
Nevai Buhara | |||||
 Karakalpakistan  | |||||||
 | |||||||
Balkan Türkmenistan |
Daşoğuz Türkmenistan |
Lebap Türkmenistan Harezm |
| İller |  | |
|---|---|---|
| Doğrudan yönetilen şehir | ||
| Özerk cumhuriyet | ||
| Otorite kontrolü |
|
|---|
