Salarca

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Wikimedia Incubator
Wikimedia Incubator'de Salarca Vikipedi deneme projesi bulunmaktadır.
Salarca
Salırça
Ana dili olanlar Çin
Konuşan sayısı (55.000 atıf 1982)
Dil aileleri
Dil kodları
ISO 639-3 [[ISO639-3:slr|slr]]

Salarca veya Salar Türkçesi Çin'de yaşayan Salarların konuştuğu Oğuz grubuna ait Türk dilidir. Kökenleri Salur boyundan olan Salarlar kendilerine Salır, dillerine de Salırça derler.

Salarca yaygın olduğu bölgenin etrafında bulunan büyük Türk dillerinden farklı olarak Uygur grubuna değil Oğuz grubuna aittir. Konuşulan iki ayrı lehçesi vardır. Bunlar Çince ve Tibetçe'den etkilenen Kinhay lehçesi, Uygur Türkçesi ve Kazak Türkçesinden etkilenmiş İli lehçeleridir.

Konuşucu sayısı ve yayılımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Salarcanın 1982 yılında 55.000 kişi tarafından ana dil olarak konuşulmuş olduğu bilinmektedir. Çin`de 2000 yılında yapılan nüfus sayımında 104.500 kişinin bu etnik halka ait olduğu tespit edilmiştir.

Günümüzde konuşulan Oğuzcanın en doğuda konuşulan örneğini temsil eder. Salarların (Salur boyu); İpek Yolu üzerinde ipek ticaretinin canlı olduğu zamanlarda batıdan, ipeğin o zamanlar kaynağı olan doğuya, bugünkü yaşadıkları bölgeye yerleştikleri varsayılmaktadır. Göçebe değil yerleşik bir hayat sürdürmüşler ve genelde ipekçilik ve ipek ticareti ile uğraşmışlardır.

Salarların yerleşim yerleri Çin Cumhuriyeti sınırları içinde Qinghai ilinin Xunhua Salar özerk bölgesinde ve Hualong Hui özerk bölgesinde bulunur.

Konuşucuları genelde birden fazla diller konuşur. Salarcanın yanında Çince ve çoğu ayrıca Uygurca konuşur.

Salarlar birçok sınıflandırmalarda komşuları ve diğer bir Türk halkı olan Yugurların üçte biri ile birlikte bir dil birliği olarak gösterilmektedir.

Alfabe[değiştir | kaynağı değiştir]

Salarca 10’uncu yüzyıldan sonra uzun süre Arap alfabesi ile yazılmıştır.

1969/70 yıllarında Latin alfabesi kullanılmaya başlanmıştır. Bu alfabe Uygurların Latin alfabesine benzemekteydi. Günümüzde Salarlar Latin Alfabesi kullanmaktadırlar.Dil kodu: SLR' dir.

Salar Latin alfabesi (Salır Latin Oğuş)[değiştir | kaynağı değiştir]

А а B b C c Ç ç D d Е е F f G g
Ğ ğ H h I ı İ i J j K k L l M m
N n Ñ ñ O o Ö ö Р р Q q R r S s
Ş ş T t U u Ü ü V v X x Y y Z z

Söz varlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Alfabe: İlipbe
  • Altın: Altun
  • Anne: Ana
  • Ayak: Ayax
  • Büyük: Beyik
  • Ben: Men
  • Çocuk: Bala
  • Devlet :Dövlet
  • Deniz: Deñiz
  • Deve: Döye
  • Düşman: yağı
  • Evlat: Övlat
  • Fayda: Faydı
  • Güvercin: Gurğincix
  • Gök: Göx
  • Göre: Göre
  • Güzel: Güzel
  • Gündoğan: Gündogan
  • Gümüş: Kümiş
  • Gökdeniz: Göxdeñiz
  • Hoş geldiniz: Xoş geldiñiz
  • Hüküm: Höküm
  • Hemen: Heme
  • Hizmet: Hızmat
  • İş: İş
  • İpek: İpex
  • İlan:İlan
  • İş görür:Revan olur
  • Küçük :Kiçi
  • Kara: Qara
  • Kılıç: Qılıç
  • Kulak: Qulax
  • Koyun: Qoyun
  • Kuyruk: Quyrux
  • Kızıl: Qızıl
  • Kişi: Kişi
  • Moğol:Mongol
  • Millet:Millet
  • Mülk:Mülk
  • Nerede:Nirede
  • Nüfus:Nüfus
  • Nereye:Nandeki
  • Payidaht: Paytagdı
  • Palto:Palta
  • Ramazan:Rözı
  • Onaltı:Onaltı
  • Olur:Ular
  • Onbir:On bir
  • Oğuz:Oğuz
  • Oğul:Oğul
  • Orta:Orta
  • Öz: Öz
  • Ömür: Ömür
  • Önem: Önem
  • Sağır: Sagır
  • Seksen:Seksen
  • Şehir:Şehir
  • Tarih:Tarix
  • Tırnak:Tırnax
  • Tarafından: Tarapından
  • Tuz: Tuz
  • Uzak: Uzıx
  • Unvan: Unvan
  • Üzerinde: Üzerinde
  • Ülke: Guojia
  • Vatan: Vatan
  • Yok: Yox
  • Yakın: Yaxın
  • Yanak: Yanax
  • Zaman: Zaman

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Dwyer, Arienne M. 1998. The Turkic strata of Salar: An Oghuz in Chaghatay clothes? Turkic Languages 2, 49–83.
  • Chen ZONGZHEN, Nurbeg, ZHao Xiangru, (1990). Türkiy Tillarning Selişturma Lugiti, Bei Jing.
  • LIN Lianyun, (1985). Sa-la-yu Jian-Zhi, `Ana Çizgileriyle Salarca` Pekin.
  • Salarca-Çince, Çince-Salarca Sözlük, CHengdu 1992.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

İncubator’daki diğer Türk dilleri Vikipedi’leri[değiştir | kaynağı değiştir]