Pervaneoğulları Beyliği

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Pervaneoğulları Beyliği

1277–1322
Başkent Sinop
Dil(ler) Türkçe
Din Sünni İslam
Yönetim Monarşi
Bey
 - 1277-1297 Muineddin Mehmed Bey
 - 1297-1322 Gazi Çelebi
Türk tarihi
Mahmud al-Kashgari map.jpg

Pervaneoğulları Beyliği, Sinop ve Karadeniz kıyılarında 1277 yılında kurulmuş II. Dönem Anadolu Türk Beyliği'dir. Kurucusu Pervâne Muineddin Süleyman'ın oğlu Muineddin Mehmed Bey'dir.[1]

1243 yılında yaşanan Kösedağ Muharebesi'nde Anadolu Selçuklu Devleti büyük bir mağlubiyete uğramış ve İlhanlılar'a vergi ödeyen bir devlet haline gelmişti. Anadolu Selçuklu devletinde Pervanelik görevinde bulunan Muineddin Süleyman, 1266 yılında Sinop'u ele geçirdi. Sonrasında İlhanlılar'ın da onayı ile Selçuklu hükümdarı tarafından Sinop kendisine mülk olarak verildi. Muineddin Süleyman görevi nedeniyle yerine oğlu Muineddin Mehmed Bey'i idareci olarak Sinop'ta bıraktı. Muineddin Süleyman, Elbistan Muharebesi'nde ihanet ettiği suçlamasıyla Abaka Han tarafından 1277 yılında öldürülmesiyle oğlu Muineddin Mehmed Bey bağımsızlığını ilan ederek müstakil bir beylik kurdu[2].

İlhanlılar ile iyi geçinerek topraklarını güvence altına almaya çalışan ve pervanecilik görevi de verilen Muineddin Mehmed Bey'in 1296 yılında ölümünden sonra yerine oğlu ya da kardeşinin oğlu Mühezzebüddin Mesud Bey geçti. Mesud Bey, Cenevizlilerle ticari anlaşmazlık sebebiyle esir edilmişse de 1298 yılında serbest bırakılmak için önemli bir bedel ödeyerek serbest bırakıldı. Mesud Bey'de İlhanlılar'a iyi geçinmeye çalışmış ve 1300 yılında ölene kadar beyliği yönetmiştir.

Mesud Bey'in ölümünden sonra yerine oğlu Gazi Çelebi beyliğin başına geçti. Gazi Çelebi, Trabzon İmparatorluğu ve Cenevizliler ile savaştı. Ceneviz idaresindeki Kefe taraflarına sefer düzenledi. Topraklarını Ceneviz ve Trabzon İmparatorluğu saldırılarına karşı başarıyla savundu. Erkek çocuğu olmayan Gazi Çelebi'nin 1322'de ölümünde sonra kızı Sinop'ta beyliğini ilan etse de Candaroğulları tarafından aynı yıl içerisinde ele geçirilerek beyliğe son verildi.

Beyler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bey Hüküm Süresi Notlar
Muineddin Mehmed Bey 1277-1297 Beyliğin kurucusu.
Muineddin Mesud Bey 1297-1300
Gazi Çelebi 1300-1322

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Muharrem Kesik, "Pervâneoğulları", TDV Diyanet İslam Ansiklopedisi, Ankara 2007, c. XXXIV, s. 245-246
  2. ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (2011) (Türkçe). "Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri". Ankara: Türk Tarih Kurumu. s. 148-149. ISBN 978-975-16-2457-4.