İçeriğe atla

Türk devletleri listesi

Kontrol Edilmiş
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Günümüzdeki Bağımsız Ve Özerk Türk Devletleri Kırmızı:Bağımsız Mavi:Özerk Kırmızı Mavi:Özerk Ama Türk Devletine Bağlı
Bağımsız Türk Devletleri
Bağımsız Türk Devletleri
Uygur prensleri, Karahoca
Hindistan'da Delhi Sultanlığı'ndan kalma Kutub Minar
Büyük Selçuklu Devleti'nden kalma Karahan İkiz Türbeleri, İran

Bu liste tarih boyunca Türk halkları tarafından kurulmuş özerk cumhuriyet, bağımsız cumhuriyet, beylik, imparatorluk ve hanedanlık hakkındadır.

İslam öncesi dönem

[değiştir | kaynağı değiştir]
Kültigin Heykeli, Orhun Vadisi
Bayrak DevletTarihNotlar Harita
Hiung-nu MÖ 220-MS 45 İlk bağımsız Türk devletidir. Asya Hun Devleti olarak da bilinir.
Batı Hiung-nu MÖ 56-MÖ 36 Kuzey Hun Devleti kabileleri daha sonra Batı Türkistan'a göç ettikleri için Batı Hun İmparatorluğu olarak adlandırılmıştır.
Kuzey Hiung-nu 48-156
Güney Hiung-nu MS 48-MS 216
Önceki Chao 304-329
Dai Hanedanlığı 310-376
Sonraki Chao 319 - 351
Kidarite Krallığı 320-500
Alkon Hunları370-670
Avrupa Hun İmparatorluğu 375-469
Kuzey Vey(Tabgaçlar) 386-535
Wei (16 Krallık) 388-392 Zhaı Wei (Dingling kökenli)
Kuzey Liang 397 - 439
Xia Devleti 407-431
Ak Hun İmparatorluğu 440-710
Nezak Hunları484–665
Kuzey Zhou Hanedanlığı 557-581
Avar Kağanlığı 562-823
Göktürk KağanlığıMS 552-582
Batı Göktürk Kağanlığı 583-657
Doğu Göktürk Kağanlığı 583-630
Tang Hanedanlığı 618-907 Birçok tarihçi Tang Hanedanı'nın Türk-Tabgaç kökenli olduğunu ve bir Çin-Türk devleti olduğunu yazmaktadır. İmparator Xuanzong'un döneminden sonra Çinleşmişlerdir.[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13]
Seyanto Hanlığı 630-647
Kutrigurlar 5.-6. yüzyıl
Utrigurlar 5.-6. yüzyıl
Sabir Hanlığı 5.-6. yüzyıl
Büyük Bulgar Hanlığı 630-665
Tuharistan Yabgu Devleti 630-700
Hazar Kağanlığı 630-965 Göktürklerin batı boyları tarafından kurulmuştur.
Çaç Şehir Devleti 658 - 742 Diğer ismi Taşkent Şehir Devleti
Türk Şahiler 665-850
Kangar Birliği 659-750
İdil Bulgar Hanlığı 665-1391
Birinci Bulgar İmparatorluğu 681-1018
İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı 682-744 Kutluk Devleti olarak da bilinir.
Tatar Konfederasyonu8.yüzyıllar-1202
Türgişler 717-766
Basmil Kağanlığı742-744
Uygur Kağanlığı 744-840
Büyük Yan 756–763
Karluk Kağanlığı 756-840
Yenisey Kırgız Kağanlığı 840-1207
Kansu Uygur Krallığı 848-1036
Deşt-i Kıpçak 900 - 1241
Sonraki T'ang 923–937
Sonraki Jin 936–947
Sonraki Han947-951
Kuzey Han [en]951–979
Karahoca Uygur Krallığı 991-1209

İslam sonrası dönem (Orta Çağ)

[değiştir | kaynağı değiştir]

9. yüzyıl – 13. yüzyıl

[değiştir | kaynağı değiştir]
Karahanlılar döneminden kalma Burana Kulesi; Balasagun, Kırgızistan.
Ahmed bin Tolun tarafından 879 yılında yaptırılan Tolunoğlu Camii; Kahire, Mısır.
I. Melikşah'ın saltanatı sırasında Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun sınırları, 1090.
Anadolu Selçuklu Devleti döneminden kalma İnce Minareli Medrese; Konya, Türkiye.
Bayrak Devlet Tarih Notlar
Karahanlılar 840–1212 [a]
Peçenek Hanlığı 860–1122
Tolunoğulları 868–905 [b]
Kimek–Kıpçak Konfederasyonu 880–1035
Árpád Hanedanlığı 895–1301 [c]
İhşîdî Hanedanlığı 935–969
Oğuz Yabgu Devleti 950–1055
Karluk Hanlığı 960–1222
Gazneliler 963–1186 [d]
Doğu Karahanlılar 1032–1210
Büyük Selçuklu İmparatorluğu 1037–1194
Batı Karahanlılar 1041–1212
Kirman Selçukluları 1041–1187 [e]
Anadolu Selçuklu Devleti 1077–1308 [f]
Harezmşahlar Devleti 1077–1231 [g]
Suriye Selçukluları 1092–1117 [h]
Horasan Selçukluları 1092–1194
Böri Şam Atabeyliği 1104–1154
Aksungurlular 1122–1225
Zengî Devleti 1127–1250
İldenizliler 1136–1225 [i]
Fergana Karahanlı Devleti 1141–1212 [j]
Erbil Beyliği 1146–1233
Salgurlular 1148–1282
Irak Selçukluları 1157–1194
Bengal Halaç Hanedanlığı [en] 1204–1231 [k]
Delhi Sultanlığı 1206–1526 [l]
Karluk Krallığı 1238–1266

Birinci dönem Anadolu Türk beylikleri

[değiştir | kaynağı değiştir]
Saltuklu Beyliği'nin inşa ettiği Mama Hatun Külliyesi; Tercan, Erzurum.
Artuklu Beyliği döneminden kalma, 1146–1154 yılları arasında inşa edilen Malabadi Köprüsü; Silvan, Diyarbakır.
BayrakDevletTarihNotlar
Saltuklu Beyliği1071–1202Kınık boyundan[17]
Mengücekliler Beyliği1072–1252Alkaevli boyundan[17]
Tanrıbermiş Beyliği1074–1098
Dânişmendliler Beyliği1080–1178Çepni boyundan[17]
Çaka Beyliği1081–1098Çavuldur boyundan[17]
Çubukoğulları Beyliği1085–1112
Dilmaçoğulları Beyliği1085–1192
İnaloğulları Beyliği1098–1183
Ahlatşahlar Beyliği1100–1207Kayı boyundan[17]
Artuklu Beyliği1102–1409Döğer boyundan[17]
Çobanoğulları Beyliği1211–1309

Moğol istilası sonrası dönem (13. yüzyıl – 15. yüzyıl)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Sultan Hasan Camii ve Medresesi, 1363 yılında Memlûk sultanı Ebû Ma'ali Hasan tarafından inşa ettirilmiştir.
Osmanlı İmparatorluğu'nun 1683 yılındaki, en geniş sınırlarına ulaştığı zamandaki sınırları. İmparatorluğun toprakları Kuzey Afrika, Hicaz, Levant, Anadolu ve "Balkanlar" diye bilinen Güneydoğu Avrupa'yı içeriyordu.
Akkoyunlu hükümdarı Baysungur'un Tebriz'de bastırdığı sikke, 1490–93.
Bayrak DevletTarihNotlar
Çağatay Hanlığı1227–1347[m]
Resûlî Hanedanlığı1229–1454[n][18][19]
Altın Orda Devleti1242–1502[o]
Bahrî Memlûkleri1250–1382[p]
Terter Hanedanlığı 1280–1323 [q]
Osmanlı İmparatorluğu1299–1922[r]
Assaf Hanedanlığı [en]1306–1591
Basarab Hanedanı1310–1627[s]
Doğu Çağatay Hanlığı 1347–1660
Bengal Sultanlığı1352–1576
Sufi Hanlığı 1359–1388
Timur İmparatorluğu1370–1507[t]
Karakoyunlular 1374–1468 Targu Şavhallığı
Akkoyunlular 1378–1508
Nogay Ordası1398–1644[u]
Hongoray Hanlığı [ru] 1399–1703
Mâlvâ Sultanlığı 1401–1562 [v]
Şeybânî Hanlığı 1428–1599
Kazan Hanlığı1438–1552[w]
Kırım Hanlığı1441–1783[x]
Küçük Nogay Ordası1449–1783
Kasım Hanlığı1452–1681
Kazak Hanlığı1465–1847[y]
Astrahan Hanlığı1466–1556
Büyük Orda Devleti 1466–1502 [z]
Sibir Hanlığı1468–1598[aa]

İkinci dönem Anadolu Türk beylikleri

[değiştir | kaynağı değiştir]
1243'teki Kösedağ Muharebesi'nin ardından Anadolu'da kurulan ikinci dönem Türk beylikleri haritası.
Bayrak DevletTarihNotlar
Bafra Beyliği 1243–1460
Karamanoğulları Beyliği1250–1487[ab] Afşar boyundan.[17]
İnançoğulları Beyliği1261–1368
Sâhib Ataoğulları Beyliği1275–1341
Pervâneoğulları Beyliği1277–1322
Eşrefoğulları Beyliği1280–1326
Menteşeoğulları Beyliği1280–1424
Dobruca Beyliği1281–1299
Osmanoğulları Beyliği1281–1326[ac]
Candaroğulları Beyliği1291–1461[ad] Kayı boyundan.[17]
Alâiye Beyliği1293–1471
Karesioğulları Beyliği1297–1345Çepni boyundan.[17]
Hamitoğulları Beyliği1297–1391
Germiyanoğulları Beyliği1300–1429
Canik beylikleri1300'ler–1460
Saruhanoğulları Beyliği1302–1411
Aydınoğulları Beyliği1308–1426
Kubadoğulları Emirliği 1318–1422
Tekeoğulları Beyliği1321–1423
Hacıemiroğulları Beyliği1330–1427Çepni boyundan.[17]
Eretna Beyliği1335–1381
Dulkadiroğulları Beyliği1337–1522Bayat boyundan.[17]
Kutluşahlar Beyliği1340–1393
Tâceddinoğulları Beyliği1346–1425
Erzincan Beyliği1348–1410
Taşanoğulları Beyliği1350–1430
Ramazanoğulları Beyliği1352–1608Yüreğir boyundan.[17]
Kadı Burhâneddin Devleti1381–1398Salur boyundan.[17]

Yeni Çağ

[değiştir | kaynağı değiştir]
Bayrak DevletTarihNotlar
Bucak Ordası16–17. yüzyıl[ae]
Taşkent Hanlığı 1501–1627
Safevîler1501–1736[af]
Buhara Hanlığı1501–1785
Hive Hanlığı1511–1920
Kutbşahlar1512–1687
Yarkand Hanlığı1514–1705
Babür İmparatorluğu1526–1858[ag]
Kumul Hanlığı 1696–1930

Tunus Beyliği 1705–1881 [ah]
Hokand Hanlığı1709–1876
Karamanlı Hanedanlığı1711–1835
Haydarabad Nizamlığı1724–1948
Afşar İmparatorluğu1736–1796[ai]
Buhara Emirliği1785–1920
Kaçar Hanedanlığı1789–1925[aj]
Bökey Orda Hanlığı 1801–1849
Yedişehir Uygur Hanlığı1864–1877

Azerbaycan hanlıkları

[değiştir | kaynağı değiştir]
Bayrak DevletTarihNotlar
Marağa Hanlığı1610 - 1925
Kuba Hanlığı1726 - 1806
Şeki Hanlığı1743 - 1826
Tebriz Hanlığı1747 - 1802
Gence Hanlığı1747 - 1804Ziyadoğulları Hanedanı'nı kuran Kaçarlar'dan II. Şahverdi Han Gence'nin ilk hanı
Cavad Hanlığı1747 - 1805
Derbent Hanlığı1747 - 1806
Erdebil Hanlığı1747 - 1808
Halhal Hanlığı1747 - 1809
Zencan Hanlığı1747 - 1810
Şirvan Hanlığı1747 - 1820
Karabağ Hanlığı1747 - 1822
Revan Hanlığı1747 - 1828
Karadağ Hanlığı1747 - 1828
Nahçıvan Hanlığı1747 - 1828 Kangarlı Hanedanı
Merend Hanlığı1747 - 1828
Urmiye Hanlığı1747 - 1865
Maku Hanlığı1747 - 1922

20. yüzyıl

[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski geçici hükûmetler ve cumhuriyetler

[değiştir | kaynağı değiştir]
Bayrak DevletTarihNotlar Harita
Komrat Cumhuriyeti 6 Ocak - 12 Ocak 1906
Batı Trakya Bağımsız Hükûmeti31 Ağustos 1913 - 29 Ekim 1913Batı Trakya Türk Cumhuriyeti
Başkurtistan Cumhuriyeti15 Kasım 1917 - 4 Kasım 1918
Kırım Halk Cumhuriyeti1917-1918
Türkistan Milli Devleti1917-1918
Alaş Otonomu1917-1920
Aras Cumhuriyeti1918Bugünkü Nahçıvan topraklarında kurulan kısa süreli bir hükûmet.
Güneybatı Kafkas Geçici Milli Hükûmeti1918-1919ya da Kars Cumhuriyeti
İdil Ural Devleti1918-1919
Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti1918 - 1920
Azadistan1919-1920
Ankara Hükûmeti 3 Mayıs 1920 - 29 Ekim 1923 ya da Büyük Millet Meclisi Hükûmeti
Tannu Tuva Halk Cumhuriyeti1921-1944
Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti12 Kasım 1932 - 6 Şubat 1934
Hatay Cumhuriyeti1938-1939Suriye, Fransa'dan ayrıldığında kurulan devlet, 1939 yılında yapılan referandumla Türkiye'ye bağlandılar.
Doğu Türkistan Cumhuriyeti12 Kasım 1944 - 20 Ekim 1949
Azerbaycan Milli Hükûmeti 1945 Günümüz Güney Azerbaycan'da.
Kıbrıs Türk Genel Komitesi1963-1967
Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi1967-1974
Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi1974-1975
Kıbrıs Türk Federe Devleti1975-1983
Gagavuzya Cumhuriyeti 1990-1994

Sovyetler Birliği dönemi cumhuriyetleri

[değiştir | kaynağı değiştir]
Bayrak DevletTarihNotlar
Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti30 Nisan 1918 - 27 Ekim 1924Önceki statüsü:
Türkistan Sovyet Federatif Cumhuriyeti 20 Nisan 1918 - 30 Nisan 1918
Başkurdistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti20 Mart 1919 - 11 Ekim 1990Önceki statüsü:
Tatar-Başkurt Sovyet Cumhuriyeti 22 Mart 1918 - 20 Mart 1919
Sonraki statüsü:
Başkurt Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 11 Ekim 1990 - 25 Şubat 1992
Tataristan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti27 Mayıs 1920-30 Ağustos 1990Önceki statüsü:
Tatar-Başkurt Sovyet Cumhuriyeti 22 Mart 1918 - 20 Mart 1919
Sonraki statüsü:
Tataristan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 30 Ağustos 1990-16 Mayıs 1992
Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti18 Ekim 1921 - 30 Haziran 1945
12 Şubat 1991 - 26 Şubat 1992		Önceki statüsü:
Kırım Sosyalist Sovyet Cumhuriyeti 28 Nisan 1919 - 26 Haziran 1919
Sonraki statüsü:
Kırım Oblastı 30 Haziran 1945 - 12 Şubat 1991
Yakut Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti27 Nisan 1922 - 27 Eylül 1990Sonraki statüsü:
Yakut Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 27 Eylül 1990 - 27 Aralık 1991
Çuvaşistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti21 Nisan 1925 - 24 Ekim 1990Önceki statüsü:
Çuvaş Özerk Oblastı 24 Haziran 1920 - 21 Nisan 1925
Sonraki statüsü:
Çuvaş Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 24 Ekim 1990 - 13 Şubat 1992
Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti20 Ocak 1921 - 24 Mayıs 1991Sonraki statüsü:
Dağıstan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 24 Mayıs 1991 - 25 Aralık 1993
Kumuklar 231.8 bin (% 12.9, 1989)
Azeriler 75.5 bin (% 4.2, 1989)
Nogaylar 8.3 bin (% 1.6, 1989)
Dağ Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti20 Ocak 1921 - 7 Temmuz 1924Balkar Ulusal Bölgesi 19 Kasım 1920 - 28 Ocak 1935
Karaçay Ulusal Bölgesi 27 Kasım 1920 - 12 Ocak 1922
Nahçıvan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti9 Şubat 1924 - 17 Kasım 1990Önceki statüsü:
Nahçıvan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1920 - 1923
Nahçivan Özerk Bölgesi 1923 - 1924
Karakalpak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti20 Mart 1932 - 9 Ocak 1992Önceki statüsü
Karakalpak Özerk Oblastı 16 Şubat 1925 - 20 Mart 1932
Sonraki statüsü:
Karakalpak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 26 Nisan 1990 - 9 Ocak 1992
Kabardey-Balkarya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti5 Aralık 1936 - 16 Mayıs 1992Önceki Statüsü:
Kabardino-Balkar Özerk Oblastı 1924-1936
1944 ile 1957 arası Kabardin ÖSSC olarak adı değiştirildi,
1957'de tekrar Kabardino-Balkar ÖSSC adını aldı.
Tuva Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti10 Ekim 1961 - 12 Aralık 1990Önceki statüsü:
Tuva Özerk Bölgesi 11 Ekim 1944 - 10 Ekim 1961
Sonraki statüsü:
Tuva Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 12 Aralık 1990 - 28 Ağustos 1991
Dağlık-Altay Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti25 Ekim 1990 - 31 Mart 1992Önceki statüsü:
Oyrot Özerk Bölgesi 1 Haziran 1922 -7 Ocak 1948
Dağlık-Altay Özerk Oblastı 7 Ocak 1948 - 25 Ekim 1990
Karaçay-Çerkez Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti18 Kasım 1990 - 17 Ekim 1991Önceki statüsü:
Karaçay-Çerkez Özerk Oblastı 12 Ocak 1922 - 26 Nisan 1926
Karaçay Özerk Bölgesi 26 Nisan 1926 - 12 Ekim 1943
Karaçayların sınır dışı edilmesi 12 Ekim 1943
Karaçay Özerk Bölgesi'nin Tekrar kuruluşu: 11 Şubat 1957 - 3 Temmuz 1991
Hakas Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 3 Temmuz 1991 - 29 Ocak 1992Önceki statüsü:
Hakas Özerk Oblastı 20 Ekim 1930 - 3 Temmuz 1991
Krasnoyarsk Krayından ayrılma 15 Aralık 1990

Sovyet cumhuriyetleri

[değiştir | kaynağı değiştir]
Bayrak DevletTarihNotlar
Harezm Sovyet Halk Cumhuriyeti26 Nisan 1920 - 17 Şubat 1925Sonraki statüsü:
Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti8 Ekim 1920 - 17 Şubat 1925Sonraki statüsü:
Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti28 Nisan 1920 - 25 Aralık 1991Öncesi statüsü:
Transkafkasya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti 1922-1936
Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti27 Ekim 1924 - 25 Aralık 1991Önceki statüsü:
Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1918-1924
Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti13 Mayıs 1925 - 26 Aralık 1991Önceki statüsü:
Trans-Hazar bölgesi 30 Nisan 1918 - 7 Ağustos 1921
Türkmen Oblastı 7 Ağustos 1921 - 13 Mayıs 1925
Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti5 Aralık 1936 - 26 Aralık 1991Önceki statüsü:
Kırgızistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti5 Aralık 1936 - 26 Aralık 1991Önceki statüsü:
Kara-Kırgız Özerk Oblastı 14 Ekim 1924 - 15 Mayıs 1925

Çağdaş bağımsız Türk devletleri

[değiştir | kaynağı değiştir]


AzerbaycanTürkmenistanÖzbekistanKırgızistanKazakistanTürkiyeEkonomik İşbirliği TeşkilatıTürk Devletleri TeşkilatıAvrasya Ekonomik BirliğiBağımsız Devletler TopluluğuBağımsız Devletler Topluluğu Serbest Ticaret BölgesiAvrupa Konseyi
Türki devletlerin ilişkili oldukları milletler-üstü kuruluşları gösteren Euler diyagramıg • t • d
Bayrak DevletKuruluşTürk nüfus oranı ve dağılımı
Türkiye Cumhuriyeti1923%75 Türkler
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (de facto)1983%99 Kıbrıs ve Türkiye Türkleri
Azerbaycan199194.8% Azerbaycan Türkleri
Kazakistan199171.0% Kazaklar, 3.3% Özbekler, 1.5% Uygurlar, 1.1% Tatarlar, 0.4% Türkler, 0.8% Azeriler, 0.2% Kırgızlar, 0.1 Başkurtlar, 0.05 Çuvaşlar
Kırgızistan199177.6% Kırgızlar, 14.2% Özbekler, 0.5% Uygurlar, 0.4% Kazaklar, 0.3% Türkler, 0.3% Azeriler, 0.2% Tatarlar
Özbekistan1991%84,5 Özbek, %2,4 Kazak, %2,2 Karakalpak, %0,8 Kırgız, %0,6 Türkmen, %0,5 Tatarlar
Türkmenistan199185.6% Türkmenler, 5.8% Özbekler, 1.2% Azeriler, 0.4% Kazaklar

Çağdaş özerk cumhuriyetler ve bölgeler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya'ya bağlı özerk cumhuriyetler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Türklerin çoğunlukta yaşadığı özerk cumhuriyetler

[değiştir | kaynağı değiştir]
Bayrak DevletTarihNotlar
Başkurdistan1991-....
Çuvaşistan1991-....
Tataristan1991-....
Tuva1991-....
Yakutistan1991-....

Türklerin azınlıkta yaşadığı özerk cumhuriyetler

[değiştir | kaynağı değiştir]
Bayrak DevletTarihNotlar
Altay1991-....
Balkar1991-....
Dağıstan1991-....
Hakasya1991-....
Karaçay1991-....

Özerk bölgeler

[değiştir | kaynağı değiştir]
Bayrak DevletTarihNotlar
Gagavuzya1991-....
Karakalpakistan1991-....
Nahçıvan1991-....
Sincan Uygur Özerk Bölgesi1955-....
Şunhua Salar Özerk İlçesi Bilinmiyor 2000 yılı nüfus sayımına göre Türk kökenli bir halk olan Salarların bu bölgedeki oranı %61.14'tür.
Jishishan Bao'an Dongxiang ve Salar Özerk İlçesi 1980-...
Sunan Yugur Özerk İlçesi 1954-... Çin'deki Sarı Uygurlar'ın nüfusunun %90'nı burada yaşar ve Sarı Uygurlar'ın tek özerk ilçesidir. 27.20%
Aksay Kazak Özerk İlçesi 1954-... 1955 yılında ilk kırsal okul açıldı. Kazak okullarında öğretim Kazakça dilinde verilmeye başlandı.Buradaki Kazaklar dinlerini ve ulusal geleneklerini korumuşlardır. 41.3%
Kızılsu Kırgız Özerk İli 1954-... 1954 yılında Kızılsu'da yaşayan Kırgızlara, Sincan Uygur Özerk Bölgesi içinde özerk bir bölge verildi. 66.24% Uygurlar, 26.24% Kırgızlar

Uluslararası Türk teşkilatları

[değiştir | kaynağı değiştir]
Bayrak veya Arma ÖrgütÜyelerGözlemci Üyeler
Türk Devletleri Teşkilatı Türkiye Azerbaycan Kazakistan Kırgızistan Özbekistan Türkmenistan Macaristan KKTC

Türk Devletleri Zaman Çizelgesi

[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk Çağ

[değiştir | kaynağı değiştir]

Orta Çağ

[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni Çağ

[değiştir | kaynağı değiştir]

Yakın Çağ

[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk Devletleri Zaman Çizelgesi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ Karluklar ile Uygur Kağanlığı'nın kalıntısı olan Karahanlılar, Türk tarihinde Orta Asya'da İslam'ı kabul eden ilk devlettir.
  2. ↑ Müslüman olan Türklerin kurduğu ilk bağımsız devlettir. Ayrıca Mısır'da kurulan ilk Türk İslam devletidir.
  3. ↑ Bu yapı bir Macar hanedanlığı olarak gösterilse de, soylarının 9. yüzyılda Hazarlar'dan ayrılan Türk kökenli Kabarlar'a dayandığı düşünülmektedir.
  4. ↑ İran'da hüküm süren Fars kökenli Sâmânî Devleti'nin kölemen askerleri (memlûk) tarafından kurulmuştur.
  5. ↑ Alp Arslan'ın kardeşi Kavurd Bey'in sülalesi olan Kirman Selçukluları, göçebe Türk halkı Kaşkayların kökenini oluşturmaktadır.
  6. ↑ "Anadolu Selçuklu Sultanlığı", "Rum Selçukluları" veya "Rum Sultanlığı" olarak da bilinir.
  7. ↑ Selçukluların memlûk askerlerinden Anuş Tegin tarafından kurulmuştur.[14]
  8. ↑ Büyük Selçuklu hükümdarı I. Melikşah'ın kardeşi Tutuş tarafından kurulmuştur.
  9. ↑ Kuzey ve Güney Azerbaycan'da kurulmuş olan bu atabeyliğin kurucusu Şemseddin İldeniz'dir.
  10. ↑ Doğu Karahanlıların otorite boşluğu nedeniyle Fergana Havzası ve Kaşgar çevresinde hüküm sürmüştür.
  11. ↑ Devletin kurucusu Halaçlar, Türkistan'dan göç ettikten sonra 200 yıldan fazla bir süre Afganistan'a yerleşen Türk kökenli bir kabileydi.[15][16]
  12. ↑ Hindistan'da hüküm sürmüş olan Delhi Sultanlığı'nı Türk kökenli kölemen askerler kurmuştur. Sultanlığı yöneten beş hanedanın sonuncusu ise Peştun kökenlidir.
  13. ↑ Kurucusu Moğol hükümdarı Cengiz Han'ın oğlu Çağatay Han olan Çağatay Hanlığı, bir Türk–Moğol devleti olarak kabul edilir.
  14. ↑ Resûlî Hanedanlığı'nın etniği tartışılmaktadır. Bazı tarihçiler Resûlîlerin Arap olduğunu söylerken, bazıları da onların Türkmen soyundan geldiğini söylemektedir.
  15. ↑ Kurucusu Moğol hükümdarı Batu Han olan bu devlet, bir Türk–Moğol devleti olarak kabul edilir.
  16. ↑ Mısır merkezli Memlûk Sultanlığı'nı yöneten ilk hanedandır ve Türk kökenlidir. Devletin ikinci hanedanı olan ve 1517'ye kadar varlığını sürdüren Burcî Memlûkler ise Çerkes kökenlidir.
  17. ↑ Kuman soyundan gelen bir Bulgar hanedanlığıdır.
  18. ↑ Altı asır boyunca hüküm süren ve üç kıtaya yayılma başarısı gösteren Osmanlı İmparatorluğu, hem Türk tarihinin hem de İslam tarihinin en uzun ömürlü devletidir.
  19. ↑ Eflak Prensliği'nin Kuman–Kıpçak kökenli hanedanıdır.
  20. ↑ Timur İmparatorluğu; Fars ve İslam medeniyeti unsurları ile Türk–Moğol devlet ve askerî teşkilat unsurlarını bünyesinde barındıran, Timur tarafından kurulmuş bir devlettir.
  21. ↑ Türk–Moğol devleti olarak kabul edilir.
  22. ↑ Mâlvâ Sultanlığı'nı yöneten ilk hanedan olan Gurlular'ın Türk kökenli oldukları düşünülse de bu kesinlik kazanmamıştır. Sultanlığı yöneten ikinci hanedan olan Halaçlar ise Türktürler.
  23. ↑ Türk–Moğol devleti olarak kabul edilir.
  24. ↑ 1475'ten 1774 yılındaki Küçük Kaynarca Antlaşması'na kadar Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı kaldı.
  25. ↑ Türk–Moğol devleti olarak kabul edilir.
  26. ↑ Altın Orda Devleti'ne bağımlı bir devletti.
  27. ↑ Türk–Moğol devleti olarak kabul edilir.
  28. ↑ İç Anadolu Bölgesi'nde kurulan bir beyliğin başkenti Karaman, Konya ve çevresidir.
  29. ↑ Ertuğrul Gazi'nin yaklaşık 1281'deki ölümünden sonra aşiretinin başına geçen Osman Gazi, kendi adıyla anılan beyliğini kurmuştur ve oğlu Orhan Gazi'nin 1326'da Bursa'yı almasından sonra Osmanlı Beyliği bir devlet hâlini almıştır.
  30. ↑ Batı Karadeniz'de kurulan bu beyliğin başkentleri sırasıyla Eflani, Kastamonu ve Sinop olmuştur.
  31. ↑ Osmanlı İmparatorluğu ve Kırım Hanlığı himayesinde hüküm sürdü.
  32. ↑ Türk–Pers devleti olarak kabul edilir.
  33. ↑ Timur İmparatorluğu'ndan sonra kurulan bu devlet, Kuzey Hindistan'dan Semerkant'a uzanan yerleri hâkimiyetine almıştır.
  34. ↑ Türk asıllı Hüseyni Hanedanı tarafından yönetildi.
  35. ↑ Devleti, Afşar boyundan gelen hanedan yönetmiştir.
  36. ↑ Kurucu hanedan Türk olsa da, Türk–İran devleti olarak kabul edilir.

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ Brown, Kerry, (Ed.) (19 Aralık 2023), Introduction to the Berkshire Dictionary of Chinese Biography, Berkshire, ss. xvi-xx29 Ocak 2025
  2. ↑ (Chen 1996: 61-63; Moriyasu 2007: 138-42; see also Lewis 2009) Janz, T. and Yang, C.-C. (2019) Decentering Musical modernity: Perspectives on East Asian and European Music history. Bielefeld: Transcript, p. 17.
  3. ↑ Bibliography, Cambridge University Press, 26 Nisan 2018, ss. 439-48617 Eylül 2024
  4. ↑ Aldrich, M. A. (2 Mart 2018). Ulaanbaatar beyond Water and Grass. Hong Kong University Press. ISBN 978-988-8455-15-7.
  5. ↑ "The dragon and the foreign devils: China and the world, 1100 B.C. to the present". Choice Reviews Online. 45 (07): 45-3941-45-3941. 1 Mart 2008. doi:10.5860/choice.45-3941. ISSN 0009-4978.
  6. ↑ Cooper, Frederick (3 Mart 2021), Epilogue, Oxford University Press, ss. 1249-127817 Eylül 2024
  7. ↑ Lewis, Mark Edward (9 Nisan 2012). China’s Cosmopolitan Empire. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-05419-6.
  8. ↑ Fairbank, J.K. and Goldman, M. (2006) China: A new history. Cambridge (Mass.); Belknap Press of Harvard University Press. , p. 77.
  9. ↑ "Rutian Wang | Visualizing Traditional China" (İngilizce). 17 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2024.
  10. ↑ Graff, David A. (25 Eylül 2020). The Cambridge History of War. Cambridge University Press. ISBN 978-1-139-02549-2.
  11. ↑ Brown, Kerry, (Ed.) (19 Aralık 2023), Introduction to the Berkshire Dictionary of Chinese Biography, Berkshire, ss. xvi-xx17 Eylül 2024
  12. ↑ Ma, Debin; Glahn, Richard von (24 February 2022). The Cambridge Economic History of China: Volume 1, To 1800. Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-55479-4. “Before adopting the surname Li, the ancestors of Lixian were Tuoba, the royal Xianbei lineage of the Northern Dynasties.”.
  13. ↑ Wu, Jui-Man (2010). Mortuary Art in the Northern Zhou China (557–581 CE): Visualization of Class, Role, and Cultural Identity University of Pittsburgh. pp. 198–199 B:4.
  14. ↑ Medieval Syriac Historians Perceptions of the Turks, Mark Dickenss s;25. (University of Cambridge, 2004)
  15. ↑ the Khiljī tribe had long been settled in what is now Afghanistan ... Khalji Dynasty. Encyclopædia Britannica. 2010. Encyclopædia Britannica. 23 August 2010.
  16. ↑ Satish Chandra (2004). Medieval India: From Sultanat to the Mughals-Delhi Sultanat (1206-1526) - Part One. Har-Anand. s. 41. ISBN 978-81-241-1064-5. The Khaljis were a Turkish tribe from southwest Ghur. However, Bakhtiyar was ungainly in appearance...
  17. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Aydın Ayhan, (2011), Balıkesir'in Kimliği-1, Balıkesir Kent Arşivi Yayınları, Yayın No:3, s.22.
  18. ↑ Holt, P.M.; Lambton, Ann K.S.; Lewis, Bernard, eds. (1978). The Cambridge History of Islam. 1A. Cambridge University Press.
  19. ↑ Bosworth, C.E.; Savory, Roger; Issawi, Charles; Udovitch, A.L., eds. (1989). The Islamic World: From Classical to Modern Times (Essays in Honor of Bernard Lewis). Darwin Press.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Tarihteki 16 Türk Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti - Kurucularının Büstleri (Şarkışla, Muhsin Yazıcıoğlu Parkı içerisinde)
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Türk_devletleri_listesi&oldid=37311344" sayfasından alınmıştır