Türkmenler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Türkmen
Turkmen man with camel.jpg
Devesi ile bir Türkmen
Toplam nüfus
8-14 milyon
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Türkmenistan Türkmenistan 4,248,000 [1]
Suriye Suriye 200,000 - 3,500,000 [2]
Irak Irak 600,000 - 3,000,000+ [3]
İran İran 1,637,000 - 2,000,000 [4]
Afganistan Afganistan 960,000 [5]
Türkiye Türkiye 325,000 (Yörük) [6]
Çin Halk Cumhuriyeti Çin 104,503 (c. 2000) [7]
Pakistan Pakistan 60,000 [8]
Rusya Rusya 36,885 [9]
Ukrayna Ukrayna 3,709 [10]
Diller

Türkmence

Din

İslam (Sünni)

İlgili etnik gruplar

Salarlar, Yörük, Türkiye Türkmenleri, Azerbaycan Türkmenleri, Suriye Türkmenleri, Irak Türkmenleri ve İran Türkmenleri

Türkmenler, çoğunlukla Türkmenistan'da, ufak bir kısmı da İran'da yaşayan Türk halkıdır. Tarihi bakımdan bütün Oğuz kolundan Batı Türklerine (Anadolu ve Suriye) Türkmen denilmesine karşın günümüzde Türkmen kelimesi uluslararası kullanım olarak genellikle Türkmenistan'da ve Orta Asya'nın bazı bölgeleri ile Kafkasya'da (Kafkas Türkmenleri) yaşayan halklar ve Irak Türkmenleri için kullanıldığı gibi yaygın biçimde Türkiye Türkmenleri için de kullanılmaktadır.

Türkmen adıyla anılan Oğuzlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkmen kadın (Sergey Prokudin-Gorski, 1911)

İlk kez 8. yy.'da bir Sogut mektubunda geçen, 10. yy.'dan itibaren genel bir adlandırma olarak yerleşik hayata geçmiş Türkler için, ağırlıklı olarak da Müslüman Oğuz boyları için kullanılmaya başlanılan Türkmen adı bugün dar manada Türkmenistan Cumhuriyeti'nde yaşayan Türkmenler ile Irak, İran, Suriye ve Anadolu'daki Türkmen boylarına mensup olanlar için kullanılmaktadır. Türkmenler, İslâmiyet'i kabul etmiş Oğuz boylarıdır. Türkmenler (Oğuzlar) 24 boydan oluşur. Başta Türkmenistan, Türkiye ve Azerbaycan olmak üzere Afganistan, Balkanlar, Rusya, Irak, Suriye ve İran'da yaşamaktadırlar.[kaynak belirtilmeli] Türkiye, Balkanlar, Irak ve Suriye'de yaşayan Türkmenler de, Türk olarak adlandırılır. Azerbaycan ve İran'dakiler ise Azeri Türkleri adını almışlardır. Anadolu Türklüğü'nün belkemiğini, Türkmenler oluşturur ve bağları oldukça güçlüdür.[kaynak belirtilmeli] Hazar Denizi'nin ötesinde yaşayan Türkmenlere "Yaka Türkmenleri", Anadolu'da yerleşik Türkmenlere ise "Anadolu Türkmenleri" denir.[kaynak belirtilmeli][özgün araştırma?]

Türkmen adı, Türk men “ben Türküm”, Türk men “Türk insanı”, Tyurkman, Tyurkban > Türkmen “Türkler'in yurdu”, Türk iman > Türkmen “İmanlı Türk”, Tirkeman > Türkmen “ok atıcı halk”, Türkmen “Türklerin esası, hakiki Türk”, Türk-manend > Türkmen “Türk'e benzer” gibi değişik anlamlarında açıklanmıştır[11].

"Türkmen" kelimesi, İbn Kesir gibi bazı müelliflere göre imanlı Türk anlamına gelir.[12] İranlılar, Müslüman Oğuzları şamancı olanlardan ayırmak için Türkî iman (inanmış Türk) demekteydi. Başka kaynaklarda ise,[hangileri?] Türklerin şaman geleneklerinden kopup İslamiyete geçmelerinden sonra Araplar tarafından Terk-i iman (imanını terketmiş) yani eski şaman inançlarını terketmelerinden dolayı bu ismin verildiği söylenir.[13][kaynak güvenilir mi?] Bu da süreç içinde Türkman ve nihâyet Türkmen'e çevrilmiştir. Oğuzlar'a "Türkmen" veya "Turkoman" denir. Son zamanlarda Türkmen terimi Müslüman Türk demektir. Fransız Türkolog Jean Deny görüşüne göre ise “men” kuvvet ekidir ve Türkmen “Türkler'in de Türk'ü', soyca Türk ya da soyu Türk ve öz be öz Türk” anlamına gelmektedir.[kaynak belirtilmeli]

Modern Türkmenlerin tamamı, Orta Asya'nın büyük bir kesimini içine alan Batı Türkistan yöresindeki Oğuzların soyundan gelmektedirler. Oğuz kabileleri 7. yüzyılda Altay Dağları'ndan Sibirya stepleri üzerinden batıya hareket etmişler ve Güney Rusya ve İdil içlerine kadar girmişlerdir.[kaynak belirtilmeli]

Türkmen Dili[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkmence, Ural Altay dil grubunun Altay kolunu oluşturan batı Türkçesinin bir versiyonudur. Türkmenistan'da yaşayan 6 milyondan fazla Türkmen ile Türkiye'nin genelindeki Anadolu Türkmenlerine Türk denir. İran'da 20 milyon Azeri Türkü ve Afganistan, Rusya, Azerbaycan, Balkanlar, Irak, Suriye gibi ülkelerde yaşayan yaklaşık 100 milyon Türkmen tarafından konuşulmaktadır.[kaynak belirtilmeli]

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "The World Factbook". https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tx.html#People. Erişim tarihi: 18 March 2015. 
  2. ^ "Syrian Turkmen: In Pursuit of a New Syrian Identity". FAIR OBSERVER. http://www.fairobserver.com/region/middle_east_north_africa/syrian-turkmen-pursuit-new-syrian-identity/. Erişim tarihi: 21 July 2015. 
  3. ^ Iraqi Turkmen
  4. ^ "The World Factbook". https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html#People. Erişim tarihi: 18 March 2015. 
  5. ^ Kallie Szczepanski. "Afghanistan Country Facts and History". About.com Education. http://asianhistory.about.com/od/afghanista1/p/ProfAfghanistan.htm. Erişim tarihi: 18 March 2015. 
  6. ^ "PEOPLE NAME: YORUK OF TURKEY". PeopleGroups.org. http://www.peoplegroups.org/Explore/groupdetails.aspx?peid=24597. Erişim tarihi: 21 July 2015. 
  7. ^ Salar Turkmen
  8. ^ http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/home/opendoc.pdf?tbl=SUBSITES&page=SUBSITES&id=434fdc702
  9. ^ 2002 Russian census
  10. ^ "About number and composition population of Ukraine by data All-Ukrainian census of the population 2001". Ukraine Census 2001. State Statistics Committee of Ukraine. http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/. Erişim tarihi: 17 January 2012. 
  11. ^ İlliyev, Murat (2010), Türk tarihinde şecere geleneği: Türkmen şecereleri örneği Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslâm Tarihi Ve Sanatları (İslâm Tarihi) Anabilim Dalı, Ankara, s.12
  12. ^ "البداية والنهاية/الجزء الحادي عشر". http://ar.wikisource.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%8A%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%87%D8%A7%D9%8A%D8%A9_-_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%D8%A1_11. Erişim tarihi: 18 March 2015. 
  13. ^ Dr. Hikmet Kıvılcımlı
  • Türk ansiklopedisi 30ncu bölümü 15-19ncu sayfalarında Dr. Taki Dabbağ'ın yazıları bulunmaktadır.
  • Türk ansiklopedisi 30ncu bölüm, sayfa 15-19 ve 115-119
  • Dr. Teki Dabbağ'ın "Tarihte Irak" uzmanlar tarafından çıkarılan kitap.
  • Dr. İbrahim Dakuklu, Türkmen halk edebiyat sanatı
  • Zevra gazetesi sayı 142, 24.02.2000
  • Mezopotamya medeniyeti Welly Leonard
  • Prof.Dr. Faruk Sümer- Türkmenler (Oğuzlar) Kitabı
  • Beşeriyet ailesi, Dr. İbrahim Ahmet Rızkane
  • Eski medeniyetler tarihi, cilt -1- Dr. Taha Bakır
  • Devrim sönmez, Eskiçağlardan Günümüze Kulu, Konya, 2004, Dizgi ofset baskı.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]