19. yüzyıl

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

19. yüzyıl, miladi takvime göre 1 Ocak 1801 ile 31 Aralık 1900 günleri arasındaki zaman dilimi olarak kabul edilir.

Portekiz, Osmanlı ve Çin İmparatorluğu çökmeye başlamış, Babür ve Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu da son bulmuştur.

Napolyon Savaşları’ndan sonra, Britanya İmparatorluğu, dünya nüfusunun dörtte biri, yüzölçümünün üçte birine hakim olarak dünyanın önder gücü haline gelmiştir. "Pax Britannica" (Britanya barışı) döneminde, korsanlara karşı ciddi tedbirleri ile dünyada ticaretin teşvikini sağlamıştır. 19. yüzyıl aynı zamanda yeni icat ve keşiflerle beraber pozitif bilimlerde ciddi atılımlara sahne olmuştur. Tıp, matematik, fizik, kimya, biyoloji, elektrik ve metalurji gibi alanlarda gelecek yüzyılın hızlı gelişen teknolojik yeniliklerinin temelleri atılmıştır.

Demiryolları taşımacılığının başlamasıyla gelen sanayi devrimiyle beraber birçok ülkede kentleşme hareketleri başlamıştır ve dünyadaki birçok büyük şehrin nüfusu, bu dönemde bir milyonun üstüne çıkmıştır. Bunda tıp alanındaki gelişmeler de etkili olmuştur. Dünyanın kalan keşfedilmemiş bölgeleri (Antarktika ve Arktika’nın ulaşılması zor yerleri hariç) keşfedilmiştir ve 1890larda dünyanın hassas ve detaylı bir haritasının ortaya konmasına vesile olmuştur.

Bu yüzyıl köleliğin hızlı bir düşüş yaşamasına neden olmuştur. Haiti köle ayaklanmasını takiben Britanya İmparatorluğu, denizlerdeki egemenliğini kullanarak dünya çapındaki köle ticaretini durdurmaya çalışmıştır. Britanya 1834’te, Amerika Birleşik Devletleri, iç savaşı takiben 1865’te, Brezilya ise 1888’de köleliği kaldırmıştır. Aynı şekilde Rusya da topraklarında köleliğe son vermiştir.

Dönemler[değiştir | kaynağı değiştir]

Olaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

1800'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

1810'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

1820'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

1830'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

1840'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

1850'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

1860'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

1870'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

1880'ler[değiştir | kaynağı değiştir]

1890'lar[değiştir | kaynağı değiştir]

Önemli kişiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyaset ve ordu[değiştir | kaynağı değiştir]

Napolyon Bonapart, konsül ve Fransa imparatoru
Otto von Bismarck, demir şansölye (demir başbakan)

Din ve felsefe[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilim[değiştir | kaynağı değiştir]

Edebiyat[değiştir | kaynağı değiştir]

Emile Zola, 1900

Müzik[değiştir | kaynağı değiştir]

Görsel sanatlar (resim, heykel)[değiştir | kaynağı değiştir]

Monet'nin İzlenim: Gün Doğumu adlı eseri, 1872, izlenimcilik (empresyonizm) akımına ismini vermiştir.

İş Dünyası[değiştir | kaynağı değiştir]