Zürih

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 47°22′00″N, 08°33′00″E

Zürih
—  Şehir  —
Zürich
Üst :Zürih şehri ve Zürih Gölü manzarası, Orta sol:Akşam vakti Zürih Gölü'nde Fraumünster Kilisesi, Orta sağ: Sunrise Tower Alt: Üetliberg'den Zürih gece manzarası
Üst :Zürih şehri ve Zürih Gölü manzarası, Orta sol:Akşam vakti Zürih Gölü'nde Fraumünster Kilisesi, Orta sağ: Sunrise Tower Alt: Üetliberg'den Zürih gece manzarası
Zürih
Arma
Zürih Şehri ve Zürih Kantonu
Zürih Şehri ve Zürih Kantonu
Zürih
Zürih
Zurih'in İsviçre'deki konumu.
Koordinatlar: 47°22′00″K 08°33′00″D / 47.3666667°K 8.55°D / 47.3666667; 8.55
Ülke İsviçre İsviçre
Kanton Wappen Zürich matt.svg Zürih (kanton)
Yönetim
 - Tür Şehir Meclisi (Gemeinderat); Stadtrat ve Belediye Başkanı
 - Belediye Başkanı Corine Mauch (SPS/PSS)
Yüz ölçümü
 - Toplam 87,88 km2 (33,9 mi2)
Rakım 408 m (1.339 ft)
En yüksek Rakım 871 m (2.858 ft)
En düşük rakım 392 m (1.286 ft)
Nüfus (Aralık 2012)
 - Toplam 379.915
 - Yoğunluk 10.709/km² (27.736,2/sq mi)
  Nüfus Tahmini
Zaman dilimi OAZD (+1)
 - Yaz (YSU) OAYZD (+2)
İnternet sitesi: www.stadt-zuerich.ch.ch
Uydudan Zurih Innenstad (Ic Sehir)

Zürih (Almanca: Zürich, İsviçre Almancası: Züri, Romanşça:Turitg ) İsviçre'nin en büyük kenti (2005 yılında şehir merkezinde nüfusu 366.809, çevre ilçeleriyle birlikte nüfusu 1.007.972 kişidir. Zürih şehri Zürih Kantonu'nun başkentidir. İsviçre'nin ekonomik ve kültürel başkentidir. FIFA merkezi Zürih’te bulunur.

Zürih adının kökeni Kelt kelimesi Turus’tan gelmektedir. 2. yüzyıldaki Roma işgalinde şehir Turicum diye adlandırılmıştır. Günümüz İsviçre Almancası’nda Züri [tsüri] diye telaffuz edilir. Avrupa`nın en iyi üniversitelerinden olan ETH (Eidgenössiche Technische Hochschule) ve Zürih Üniversitesi (Universität Zürich) bu şehirdedir.

Coğrafi konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Zürih şehri Zürih Gölü'nün Limmat Nehri'ne birleştiği noktada kurulmuştur. Kuzey ve batısında tepelerle çevrilidir. Bunlar Gubrist, Hönggerberg, Käferberg, Zürichberg, Adlisberg ve Uetliberg'dir. Sihl Nehri şehrin kuzey noktasında Limmat Nehri ile birleşir. Şehrin tarihi merkezi olan Lindenhof, Limmat Nehrinin doğu yakasında Zürih Gölü'ne 700 metre mesafededir.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Zürih'in iklimi ilimandır. Şehir Atlantik iklimi ile karasal iklim arasında değişme sınırında konumlanmıştır. Bu nedenle [[Atlas Okyanusu]'ndan gelen depresyonlar etkisi altında kalmaktadır. Bu nedenle 47°K enleminde kuzeyde bulunan bir şehir için iklim beklenenden daha ılık ve daha yağışlı geçmektedir. Fakat zaman zaman Doğu Avrupa'dan gelen soğuk (İsviçre'de "bise" adı verilen) kuzey-foğu rüzgarları ısıya tesir etmektedir.

Şehrin meteorolojik gözlem istasyonu 556 m rakımlı Zürichberg tepesinde olup şehir merkezinden 150 m daha yüksek rakımda bulunmaktadır. Bu mevkide yapılan gözlemlere göre, yıllık ortalama ısı 8.5°C olmaktadır. Bu gözlemlere göre en soğuk Ocak aylık ortalaması −0.5 °C olmuştur ve en yüksek yazlık ay ortalaması Temmuz'de 17.6 °C olmuştur. Ortalama olarak en düşük ortalama aylık ısının 0°C altına düştüğü 88 gün olmuştur ve en yüksek aylık ortalama ısının 25°C nin üstünde 30 gün olduğu hesaplanmıştır. Yine bu ortalamalara göre ısınin 30°C derece üstünde olduğu gün sayısı 3 olmuştur. Temmuz ayında ortalama en yüksek derece 24.2°C, ortalama en düşük derece 12.4°C olarak gözümlenmiştir. Gözümlenen en yüksek yaz ısı derecesi 35°C ve en düşük kış ısı derecesi -10°C olmuştur.

İlkbahar ve sonbaharda ısı gennellik soğuk ile ılımlı arasındadır. Bu gözlemler yüksek rakımlı bir gözlem istasyonunda bulunduğu için daha düşük rakımlı arazilerin ısı ortalamalarının daha değişik olacağı için bu gözlemler ve hesaplar tenkit edilmektedir. Limmat Nehri vadisinde yaz ısının daha yüksek olduğu iddia edilmektedir. Zürih'te bir yıl içinde ortalama yağış 1,136 millimetredir. Isının yüksek olduğu aylarda özellikle Haziran-Ağustos döneminde yağışların diğer dönemlere nazaran daha düşük olduğu bilinmektedir.

Şu tablo en düşük ve ne yüksek aylık işi ortlamalarını ve aylık yağışların özetini vermektedir:[1]

Nuvola apps kweather.png Zurih Sehri gözlemleri
Ay Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haz. Tem. Ağus. Eylül Ekim Kasım Ara. Yıl
En yüksek ısı dereceleri ortalamaları (°C) 2 5 9 13 15 21 24 23 20 14 7 3 13
En düşük ısı dereceleri ortalamaları (°C) -4 -3 -1 3 6 10 12 11 9 5 0 -3 4
Aylık yağış ortalamaları (mm) 68.6 71.1 71.1 88.9 104.1 124.5 119.4 134.6 94.0 68.6 81.3 76.2 1.102,4

Kentin idari bölümlenmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Zurich'de Kreis'lar

Zürih sehri belediye sinirlari icinde Kreis adı verilen 12 "bölge"ye ayrılmıştır. Bu bölgeler 1'den 12'ye kadar numaralandırılmıştır. Her bir bölge de kendi içinde Quartier (semt) denilen 2 ile 4 ayrı semte ayrılır. Bu semtlerin sayısı 34'tür. Her Kreis'da belediye işlevlerini yerine getiren bir Kreisbüro bulunur. Ayrıca büyük Quartierlerde Quartierbürolar da yer alır.

Kreis - Bolge Semtler Notlar
Kreis 1: Altstat Hochschulen, Rathaus, Lindenhof, Stadt. Limmart Nehri'nin basinda hem doguda hem batida bulunan eski sehir
Kreis 2:: Enge, Wollishofen, Leimbach Zurih Golu'nun bati yakasinda
Kreis 3: Wiedikon Alt-Wiedikon, Sihlfeld, Friesenberg Sihl Çayı ile Üetliberg tepesi arasi
Kreis 4: Aussersihl Werd, Langstrasse, Hard Sihl Cayi ile "Zurih Hauptbahnhof Gari"'ndan cikan tren hatti arasinda
Kreis 5: Industriequartier Gewerbeschule, Escher-Wyss Limmat Nehri ile "Zurih Hauptbahnhof Gari"'ndan cikan tren hatti arasinda eski sanayi merkezi. Yenilestirme tedbirleri ile modern luks apartimanlar, perakande satis dukkanlari ve ticari burolar yapilmistir.
Kresi 6: Oberstrass, Unterstrass Zurichberg tepesi kenarinda sehrin dogu kismina yukaridan bakmakta
Kreis 7 : Hottingen, Hirslanden, Fluntern, Witikon Sehrin dogu tarafinda Adlisberg Tepesi ve Zurichberg Tepesi kenarinda. Bu semtler Zurich'in en zengin ve en taninmis kisilerinin ikematgahlari bulunan semtlerdir.
Kreis 8: Riesbach (halk arasında Seefeld) Seefeld, Mühlebach, Weinegg Zurih Golu'nun dogu tarafinda
Kreis 9: Altstetten, Albisrieden Kuzeyde Limmat Nehri ile güneyde Üetliberg tepesi
Kreis 10: Höngg, Wipkingen Limmat Nehri dogusunda ve Hönggerberg ile Käferberg tepelerinin guneyinde.
Kreis 11: Affoltern, Oerlikon, Seebach Hönggerberg ile Käferberg tepelerinin kuzeyinde ve Glatt Vadisi ile Katzensee (Kediler Golu) arasinda
Kreis 12: Schwamendingen Saatlen, Schwamendigen Mitte, Hirzenbach Zurichbergin kuzey tarafinda bulunan Glatt Vadisi.


Posta kodu esasına göre ise başka bir ayrım yapılmış ve Zürıh 25 posta kodu alanına bölünmüştür.

Zürih sınırları 1893 ve 1934 yıllarında komşu bölgeleri içine alarak genişleme yaşamış ve toplam 19 belediyeden oluşan bir şehir haline gelmiştir. Zürih'in çevresindeki köylerin şehire katılmasına karşın birçok çevre köyde modernize olmuş bir köy yaşamı sürmektedir. Yerel temelde kurulmuş vakıf ve dernekler güçlüdür, ayrıca loncalar ve siyasi partilerin bölge kolları da oldukça aktiftir.

Seçimlerde küçük bölgeler daha büyük bölgelerle birleştirilip 5 ile 9 arasında bölgeye ayrıldığı için bölgelerin politik önemleri azalmıştır. Benzer şekilde okullar, kiliseler ve noterler de artık bölgeler temelinde ayrılmamaktadır.

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Zurih panoromasi
Uetliberg'den Zurih panoroması
Waidberg'den Zurih panoroması

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]