Selevkos İmparatorluğu
Vikipedi, özgür ansiklopedi
 |
Bu sayfa başka bir dilden çevrilmektedir.
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Selevkos İmparatorluğu, Makedon İmparatorluğu parçalandıktan sonra ortaya çıkan 4 helenistik imparatorluktan biridir. Başkentleri Antakya'ydı. Anadolu'da, Doğu Akdeniz'de, Mezopotamya'da, İran'da, Türkmenistan'da, Pamir'de ve Hindistan'ın batısında egemenliklerini sürdürmüşlerdir. Roma gelene kadar Doğu Akdeniz'in hakimiydiler.
[değiştir] İskender İmparatorluğu'ndan Ayrılış (MÖ 323- MÖ 281)
Büyük İskender, Pers İmparatorluğu'nu yıktıktan çok kısa bir süre sonra, arkasından varis bırakamadan öldü. Bu yüzden İmparatorluğu generalleri tarafından paylaşıldı. Bu generallerin genel adı olan diadokilerden biri olan Selevkos, Anadolu'dan Hindistan'a kadar olan bölümü aldı.
[değiştir] Selevkos'un Yükselişi
Büyük İskender'in generalleri birbirlerine üstünlük sağlamak için sürekli savaşıyorlardı, ve Ptolemy, Büyük İskender'in generallerinden biri ve Mısır bölgesinin kralı, ilk kez Perdikas'ın ölümüne yol açan bu savaşlara karşı çıkmıştır. Bu karşı çıkış sonucu İskender İmparatorluğu yeni bir bölünme yaşamıştır. M.Ö. 320 yılında yapılan bu bölünmeye Triparadisus Bölünmesi denir. Ama Perdikas'ın altında M.Ö. 323 yılına kadar "Kamp Kumandanı" olan Selevkos, Perdikas'tan sonra gelen hükümdarın öldürülmesine yardım etmiş, Babil'in elde tutulmasını sağlamış, ve hükümdarlığını zalimce genişletmiştir. Selevkos hükümdarlığını resmen M.Ö. 312 yılında Babil'de ilan etmiştir. Bu tarih aynı zamanda Selevkos Devleti'nin kuruluş tarihi olarak geçer. Selevkos sadece Babil'i değil, İskender'in Makedon İmparatorluğu'nun doğu tarafının büyük kısmını da yönetmiştir. Tarihçi Appian kaynaklarında Selevkos hakkında, "Frig Ülkesi'nden İndus Nehri'ne kadar olan bölgenin hükümdarı olmuştur." cümlesini kullanmıştır. Selevkos'un, Hindistan'a kadar gidip Çandragupta Maurya adlı Hint kralıyla bir anlaşma imzalayıp devletinin doğu topraklarını 500 fil karşılığında Hintlilere vermesiyle Selevkos Devleti Hindistan üzerindeki hakimiyetini bir daha kazanamamak üzere kaybetti; fakat aldığı filler İpsus Savaşı'nı kazanmasında büyük rol oynadı.
[değiştir] Batıya Doğru Genişleme
Onun ve Lisimakus'un, Antigonus Monoftalmus karşısında MÖ 301 yılında İpsus Savaşı'nı kazanmalarını takiben Selevkos, Doğu Anadolu'nun ve kuzey Suriye'nin kontrolünü eline geçirdi. Sonradan, aldığı bu bölgede imparatorluğunun yeni başkenti olan Antakya kentini kurdu. Kentin adına, babasına(Antiokos) ithafen, Antakya adını vermişti. Ayrıca yeni kurulan bu başkente alternatif olarak, Babil'in kuzeyine Dicle kıyısına Selesya adı altında yeni bir kent kurdu. Selevkos'un imparatorluğu ulaşmış olduğu en geniş sınırlara MÖ 281 yılında Korupedyon Savaşı'nda eski müttefiği Lisimakus'u yendikten sonra sahip oldu. Selevkos imparatorluğunun sınırlarını bu savaştan sonra Batı Anadolu'ya kadar genişletti. Bundan sonraki amacı Lisimakus'un Avrupa'daki topraklarını ele geçirmekti; ancak Ptolemi Keraunus tarafından gerçekleştirilen bir suikast'e kurban gitti. Oğlu ve aynı zamanda halefi Antiokos I Soter'e Ön Asya'nın büyük bir kısmına hükmeden bir imparatorluk kaldı; fakat oğlu babasının siyasetini uygulamadı ve Avrupa'ya doğru olan genişleme durdu. O dönemde çekiştiği iki hükümdar vardı: Makedonya'da Antigonus II Gonatas ve Mısır'daki Ptolemi Filadelfus.
[değiştir] Genişlemiş Etki Alanı
Ancak Selevkos'un ölümünden sonra bile Selevkoslar, geniş doğu topraklarına hükmetmekte zorlanıyorlardı. Selevkos MÖ 305 yılında Hindistan'ı(günümüz Pakistan'ının Pencap bölgesi) Çandragupta Maurya(Maurya İmparatorluğu'nun kurucusu)'ya karşı çıkarak işgal etti. Söylenilenlere göre Çandragupta, Selevkos için 600,000 kişilik ve 9,000 fillik bir ordu hazırladı; fakat savaş olmadı. İki hükümdar aralarında yaptıkları bir antlaşmaya göre; Selevkos İndus Bölgesi'nden ve günümüz Afganistan'ından çekildi buna karşılık olarak Çandragupta, Selevkos'a 500 fil verdi. Bu filler, Selevkos'un İpsus Savaşı'nı kazanmasında büyük rol oynadı. Bu barış ortamı bir "müttefik evliliği"( Selevkos Prensesi, Maurya Hanedanı'na gelin gönderildi) ile perçinlendi. Bu evlilik aslında Yunan halkıyla ve Hint halkının evliliği olarak da değerlendirilebilir.
Ayrıca, Selevkos Çandragupta'nın sarayına Megastenes adında bir elçi gönderdi. Megastenes, Hindistan ve Çandragupta Hanedanı'yla ilgili pek çok detaylı yazı yazdı. Bu yazıların birçoğunu Diodorius Sikulus'un kaynaklarından öğrenebiliyoruz. Ardından Selevkos, Deimakos adında bir elçiyi de Çandragupta'nın oğlu Bindusara'nın sarayına gönderdi.
Selevkos'un ölümünden önce kaybedilen diğer bölgeler ise Gedrosya (Bugün İran Platosu'nun güneybatısında bulunan Belucistan)- ve Gedrosya'nın kuzeyindeki Arakosya(İndus Nehri'nin batısında bulunan bir bölge) idi.
Antiokus I (MÖ 281-261 hükümranlık) ve halefi olan oğlu Antiokus II Teos(MÖ 261-246 hükümranlık) batıda pek çok savaşla yüzyüze geldiler. Bunların çoğu Mısır satrapı olan Ptolemi II ve Anadolu'yu işgal eden Galatlarla yapıldı. Bu şavaşlar imparatorluğun doğu bölümünü bir arada tutma gayesinin arka plana itilmesine ve batı illere ilginin artmasına neden oldu. Antiokus II'nin hükümdarlığının sonuna doğru birçok eyalet aynı anda bağımsızlığını ilan etti. Bunlar; Baktria kralı Diodotus, Arsases komutasında Part bölgesi ve Ariarates III komutası altında Kapadokya oldu.
Diodotus, Baktria bölgesinin yöneticisi, M.Ö. 245 yılında bağımsızlığını ilan etti(Gerçek bağımsızlık tarihi belli değildir) ve Greko-Baktria Krallığı'nın temellerini attı. Bu krallığın zengin bir Helenistik kültürü vardı ve Baktria'dan bağımsızlığını, göçebe toplulukların bölgeyi istila etmesi sonucu, M.Ö. 125 yıllarında ilan etti. Greko-Baktirya krallarından olan Baktrialı Demetrius I Hindistan'ı işgal etti ve M.Ö. 20 yıllarına dek sürecek olan Greko-Hint krallığını kurdu.
Selevkos İmparatorluğu'nun Part bölgesinden sorumlu olan Andragoras adlı satrap Baktria'nın ardından bağımsızlığını ilan etti. Ardından buna rağmen Partlı bir aşiret'in şefi olan Partlı Arsases I(ya da Arşak) Part bölgesini M.Ö. 238 dolaylarında ele geçirdi ve kendi devletini kurdu. Bu devletin adı Part İmparatorluğu oldu.
Aynı zamanda Antiokus II'nin oğlu Selevkos II Kallinikus hükümdarlık koltuğuna M.Ö. 246 yıllarında oturdu. Selevkoslar zayıflamaktaymış gibi gözüküyorlardı. Selevkos II, 3. Suriye Savaşında dramatik bir şekilde Mısırlı Ptolemy III'e yenildi; ardından kardeşi Antiokus Hieraks ile taht kavgasına girdi. Bu savaşlardan yararlanan Baktria ve Partya imparatorluktan ayrıldı. Küçük Asya'da da Selevkoslar kontrollerini yitiriyorlardı. Galatlar, Ankyra dolaylarını alarak Galatya'yı kurmuşlardı. Yarı bağımsız, yarı Helenistik krallıklar türedi. Batıdaki Bitinya, Pontus, Kapadokya eyaletleri ve Bergama şehri Attalid Krallığı altında bağımsızlıklarını ilan ettiler.
[değiştir] Yeniden Diriliş (M.Ö. 223 - M.Ö. 191)
Fakat Selevkos II 'nin küçük oğlu(Büyük Antiokus III) M.Ö. 223 yılında tahta geçmesiyle yeniden diriliş başlayacaktı. Hükümranlığının ilk yıllarında Büyük Antiokus, 4. Suriye Savaşları'nda Mısır'a yenildi — Rafya Savaşı'nda Mısır'ın Selevkos Orduları'nı ağır bir yenilgiye uğratmasından dolayı bu savaş kaybedildi. Ancak Antiokus, Selevkos I'den sonra gelen en büyük hükümdar olduğunu kanıtlayacaktı. Rafya'daki yenilgisinin ardından, on yılını Anabasis adını verdiği düşüncesini gerçekleştirmek için harcadı. Anabasis, doğuda ayaklanan eyaletleri(Partya ve Greko-Baktriya) onararak ve bayındır hale getirerek bu bölgede sembolik bir bağlılık oluşturma düşüncesiydi. Bunu gerçekleştirmek için Büyük İskender gibi Hindistan'a sefer düzenleyip kral Sofagasenus ile görüşmeler yapmıştır.
M.Ö. 205 yılında batıya geri döndüğünde Antiokus, Ptolemi IV'ün ölümünü bir fırsat bilerek bir batı seferi hazırlığına başladı.
Antiokus ve Makedon kralı V. Filip aralarında anlaşarak Ptolemi hanedanının mallarını ve Ptolemilerin hüküm sürdüğü bölgeleri paylaştılar. Bunun ardından 5. Suriye Savaşları yapıldı. Selevkoslar, Mısırlıları Suriye'den çıkardılar. Panyum Savaşı'nda(M.Ö. 198) kesin olarak Suriye Selevkosların eline geçti. Antiokus en sonunda Selevkos İmparatorluğu'nu eski ihtişamına kavuşturmuştu.
[değiştir] Renewed disintegration
Fakat Antiokus'un görkemi uzun sürmedi. Following his erstwhile ally Philip's defeat at the hands of Rome in 197 BC, Antiochus now saw the opportunity for expansion into Greece. Encouraged by the exiled Carthaginian general Hannibal, and making an alliance with the disgruntled Aetolian League, Antiochus invaded Greece. Unfortunately, this decision led to his downfall: he was defeated by the Romans at the Battle of Thermopylae (191 BC) and Magnesia (190 BC), and was forced to make peace with the Romans by the embarrassing Treaty of Apamea (188 BC) — which forced him to abandon all European territories, ceded all of Asia Minor north of the Taurus Mountains to Pergamum, and set a large indemnity to be paid. Antiochus died in 187 BC on another expedition to the east, where he sought to extract money to pay the indemnity.
The reign of his son and successor Seleucus IV Philopator (187-175 BC) was largely spent in attempts to pay the large indemnity, and Seleucus was ultimately assassinated by his minister Heliodorus. Seleucus' younger brother, Antiochus IV Epiphanes, now seized the throne. He attempted to restore Seleucid prestige with a successful war against Egypt; but despite driving the Egyptian army back to Alexandria itself, he was forced to withdraw by the Roman envoy Gaius Popillius Laenas, who famously drew a circle in the sand around the king and told him he had to decide whether or not to withdraw from Egypt before leaving the circle. Antiochus chose to withdraw.
The latter part of his reign saw the further disintegration of the Empire. The Eastern areas remained nearly uncontrollable, as Parthians began to take over the Persian lands; and Antiochus' aggressive Hellenizing (or de-Judaizing) activities led to armed rebellion in Judea — the Maccabee revolt (see the story of Chanukah, Shabbat 21b, Babylonian Talmud). Efforts to deal with both the Parthians and the Jews proved fruitless, and Antiochus himself died during an expedition against the Parthians in 164 BC.
[değiştir] Civil war and further decay
After the death of Antiochus IV Epiphanes, the Seleucid Empire became increasingly unstable. Frequent civil wars made central authority tenuous at best. Epiphanes' young son, Antiochus V Eupator, was first overthrown by Seleucus IV's son, Demetrius I Soter in 161 BC. Demetrius I attempted to restore Seleucid power in Judea particularly, but was overthrown in 150 BC by Alexander Balas — an impostor who (with Egyptian backing) claimed to be the son of Epiphanes. Alexander Balas reigned until 145 BC, when he was overthrown by Demetrius I's son, Demetrius II Nicator. Demetrius II proved unable to control the whole of the kingdom, however. While he ruled Babylonia and eastern Syria from Damascus, the remnants of Balas' supporters — first supporting Balas' son Antiochus VI, then the usurping general Diodotus Tryphon — held out in Antioch.
Meanwhile, the decay of the Empire's territorial possessions continued apace. By M.Ö. 143, the Yahudiler in form of the Maccabees had fully established their independence. Parthian expansion continued as well. In 139 BC, Demetrius II was defeated in battle by the Parthians and was captured. By this time, the entire Iranian Plateau had been lost to Parthian control. Demetrius Nicator's brother, Antiochus VII, was ultimately able to restore a fleeting unity and vigour to the Seleucid domains, but he too proved unequal to the Parthian threat: he was killed in battle with the Parthians in 129 BC, leading to the final collapse of the Seleucid hold on Babylonia. After the death of Antiochus VII, all effective Seleucid rule collapsed, as multiple claimants contested control of what was left of the Seleucid realm in almost unending civil war.
[değiştir] Çöküş (M.Ö. 100 - M.Ö. 63)
By 100 BC, the once formidable Seleucid Empire encompassed little more than Antioch and some Syrian cities. Despite the clear collapse of their power, and the decline of their kingdom around them, nobles continued to play kingmakers on a regular basis, with occasional intervention from Ptolemaic Egypt and other outside powers. The Seleucids existed solely because no other nation wished to absorb them — seeing as they constituted a useful buffer between their other neighbours. In the wars in Anatolia between Mithridates VI of Pontus and Sulla of Rome, the Seleucids were largely left alone by both major combatants.
Mithridates' ambitious son-in-law, Tigranes the Great, king of Armenia, however, saw opportunity for expansion in the constant civil strife to the south. In 83 BC, at the invitation of one of the factions in the interminable civil wars, he invaded Syria, and soon established himself as ruler of Syria, putting Seleucid rule virtually at an end.
Seleucid rule was not entirely over, however. Following the Roman general Lucullus' defeat of both Mithridates and Tigranes in 69 BC, a rump Seleucid kingdom was restored under Antiochus XIII. Even now, civil wars could not be prevented, as another Seleucid, Philip II, contested rule with Antiochus. After the Roman conquest of Pontus, the Romans became increasingly alarmed at the constant source of instability in Syria under the Seleucids. Once Mithridates was defeated by Pompey in 63 BC, Pompey set about the task of remaking the Hellenistic East, by creating new client kingdoms and establishing provinces. While client nations like Armenia and Judea were allowed to continue some degree of autonomy under local kings, Pompey saw the Seleucids as too troublesome to continue; and doing away with both rival Seleucid princes, he made Syria into a Roman province.
| “ | The Armenian troops quickly advanced and took the city of Acre [Ptolemais] in Phoenicia. Tigran's Army successfully besieged the onetime seat of the Seleucid capital -- Seleucia-on-Tigris. Josephus in his Antiquities wrote that Queen Alexandra "presented Tigranes, with many valuable gifts, and also ambassadors…" The Queen pledged her loyalty by offering all of Phoenicia to the King of Kings. [2] | ” |
[değiştir] Cultural exchanges
The Seleucid empire's geographic span, from the Aegean Sea to Afghanistan, created a melting pot of various peoples, such as Greeks, Armenians, Persians, Medes, Jews. The immense size of the empire, followed by its encompassing nature, made the Seleucid rulers have a governing interest in implementing a policy of racial unity initiated by Alexander. The Hellenization of the Seleucid empire was achieved by the establishment of Greek cities throughout the empire. Historically significant towns and cities, such as Antioch, were created or renamed with more appropriate Greek names. The creation of new Greek cities and towns was aided by the fact that the Greek mainland was overpopulated and therefore made the vast Seleucid empire ripe for colonization. Colonization was used to further Greek interest while facilitating the assimilation of many native groups. Socially, this led to the adoption of Greek practices and customs by the educated native classes in order to further themselves in public life and the ruling Macedonian class gradually adopted some of the local traditions. By 313 BC, Hellenic ideas had begun their almost 250-year expansion into the Near East, Middle East, and Central Asian cultures. It was the empire's governmental framework to rule by establishing hundreds of cities for trade and occupational purposes. Many of the existing cities began — or were compelled by force — to adopt Hellenized philosophic thought, religious sentiments, and politics. Synthesizing Hellenic and indigenous cultural, religious, and philosophical ideas met with varying degrees of success — resulting in times of simultaneous peace and rebellion in various parts of the empire. Such was the case with the Jewish population of the Seleucid empire because the Jews posed a significant problem which eventually led to war. Contrary to the accepting nature of the Ptolemaic empire towards native religions and customs, the Seleucids gradually tried to force Hellenization upon the Jewish people in their territory by outlawing Judaism. This eventually lead to the revolt of the Jews under Seleucid control, which would later lead to the Jews achieving independence.
[değiştir] Seleucid Military
Şablon:Unreferencedsection As with many of the Hellenistic states that formed after the death of Alexander the Great, the Seleucid armies were based on the Macedonian model and its troops were primarily of Greco-Macedonian origin. Since the Seleucid realm covered much of the eastern portions of the former Persian Empire, its kings had to rely on Eastern people to man its army. They relied on troops that used the Macedonian phalanx, archers from the Eastern peoples and cavalry. Also, the Seleucids had a supply of Indian war elephants which was used to cause fear amongst their enemies. Like the Ptolemies with their wealth, the Seleucid kings had managed to recruit all kinds of people as mercenaries from the Indians living on the Indus to the people of Crete and Galatia. With their wars against Rome, the Seleucids attempted to create units of troops that copied the Roman legions. By 63 BC, the Seleucid Empire along with its army had disbanded. Many of the heavy cavalry was rumored to join the Roman armies in Asia.
[değiştir] Selevkos Hükümdarları
| İran tarihi |
Devletler
|
- Selevkos I Nikator (Satrap 311–305 MÖ, Krallık 305–281 MÖ)
- Antiokus I Soter (MÖ 291'den beri çift hükümdar, tek hükümdar 281–261 MÖ)
- Antiochus II Teos (261–246 MÖ)
- Seleucus II Callinicus (246–225 MÖ)
- Seleucus III Ceraunus (veya Soter) (225–223 MÖ)
- Antiochus III the Great (223–187 MÖ)
- Seleucus IV Philopator (187–175 MÖ)
- Antiochus IV Epiphanes (175–164 MÖ)
- Antiochus V Eupator (164–162 MÖ)
- Demetrius I Soter (161–150 MÖ)
- Alexander I Balas (150–145 MÖ)
- Demetrius II Nicator (ilk hükümdarlık, 145–138 MÖ)
- Antiochus VI Dionysus (veya Epiphanes) (145–140 MÖ?)
- Diodotus Tryphon (140?–138 MÖ)
- Antiochus VII Sidetes (veya Euergetes) (138–129 MÖ)
- Demetrius II Nicator (ikinci hükümdarlık, 129–126 MÖ)
- Alexander II Zabinas (129–123 MÖ)
- Cleopatra Thea (126–123 MÖ)
- Seleucus V Philometor (126/125 MÖ)
- Antiochus VIII Grypus (125–96 MÖ)
- Antiochus IX Cyzicenus (114–96 MÖ)
- Seleucus VI Epiphanes Nicator (96–95 MÖ)
- Antiochus X Eusebes Philopator (95–92 MÖ veya 83 MÖ)
- Demetrius III Eucaerus (veya Philopator) (95–87 MÖ)
- Antiochus XI Epiphanes Philadelphus (95–92 MÖ)
- Philip I Philadelphus (95–84/83 MÖ)
- Antiochus XII Dionysus (87–84 MÖ)
- (Tigranes I of Armenia) (83–69 MÖ)
- Seleucus VII Kybiosaktes veya Philometor (MÖ 70ler–MÖ 60lar?)
- Antiochus XIII Asiaticus (69–64 MÖ)
- Philip II Philoromaeus (65–63 MÖ)
[değiştir] Kaynakça
- ^ a b c d Taagepera, Rein (1979). "Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.". Social Science History 3 (3/4): 121. DOI:10.2307/1170959.
- ^ The Armenian Empire, Gevork Nazaryan "Armenian Highland edition"
- ^ History of Iran
[değiştir] Dış Bağlantılar
- İngilizce Vikipedi-http://en.wikipedia.org/wiki/Seleucid_Empire
 |
Tarih ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
