Kahramanmaraş (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Kahramanmaraş sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 37°53′54″K 36°58′16″D / 37.89833°K 36.97111°D / 37.89833; 36.97111

Kahramanmaraş
—  İl  —
İlin Türkiye'deki konumu
İlin Türkiye'deki konumu
Kahramanmaraş haritası
Kahramanmaraş haritası
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Akdeniz
İlçe sayısı 10
Belde sayısı 52
Köy sayısı 476
İl merkezi Kahramanmaraş
Yönetim
 - Vali Şükrü Kocatepe
Yüz ölçümü
 - Toplam 14.327 km2 (5.531,7 mi2)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 1.075.706
 - Kır -
 - Şehir 1.075.706
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 344
İl plaka kodu 46
İnternet sitesi: kahramanmaras.gov.tr

Kahramanmaraş, Akdeniz Bölgesi'nde yeralan, dondurma, biber ve tarhanasıyla bilinen bir ildir.

Kurtuluş Savaşı sırasında Fransız işgalcilere karşı verdiği yerel mücadeleden dolayı TBMM tarafından istiklal madalyası verilmiştir. Yine bu kararla Maraş olan eski adı, Kahramanmaraş olarak değiştirilmiştir.[2] Şairlerimizden Gülten Akın Maraş halkı için "Adamın su gibi akanıdır Maraşlı" demiştir.[3] Ünlü Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi, ise Seyahatnamesinde Maraş halkı için, "Kelimatları lisan-ı Türkidir ve ekseriya halkı Türkmendir" der.[4] Maraş ve çevresi başta Oğuzların Avşar, Bayat ve Beydili boyları çoğunlukta olmakla birlikte hemen hemen 24 Oğuz boyunun tamamı mevcuttur.

Kahramanmaraş, 420 Bin'i aşan Merkez Nüfusuyla Türkiye'nin 16.Büyük kentidir. Aynı zamanda Kahramanmaraş, Türkiye'de Toplam Nüfusu 1 Milyonun üzerinde olan 19 İl'den biridir. Son çıkarılan 6360 sayılı "Büyükşehirler" kanunu ile K.Maraş artık hukuken Büyükşehir statüsüne alınmış ve ildeki bütün köy, belde ve ilçeler tek bir Büyükşehir belediyesi olarak birleştirilmiştir. Böylece devlet tarafından ile gönderilen ödenekler önemli ölçüde artacak ve kentsel gelişme tüm il sathında dengeli olarak sağlanabilecektir.

Kahramanmaraş şehir merkezi

Aynı zamanda Kahramanmaraş Türkiye'nin elektrik ihtiyacının %14'ünü karşılamaktadır.[5]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Tekir Vadisi, Döngel Köyündeki mağaralarda yapılan araştırmalarda ele geçen buluntular yörede insan yerleşiminin Üst Paleolitik Çağda başladığını; Neolitik, Kalkolitik ve Eski Tunç Çağlarında da sürdüğünü göstermektedir.2009 yılında Kahramanmaraş merkezde yapılan kazılar esnasında da M.S. 300-400 yıllarına ait olan Germenicia Antik Kentine dair birtakım mozaikler bulunmuş ve üzerlerinde çalışmalara başlanmıştır.

Şehri Hititler kurmuşlardır. Daha sonra Asurlular, Persler, Romalılar, Bizanslılar, Araplar, Selçuklular, Memluklular, Dulkadiroğulları ve Osmanlılar şehre hakim olmuşlardır.

Maraş'a Kurtuluş Savaşı sırasında halkın   gösterdiği direnişten dolayı 7 Şubat 1973'den itibaren TBMM tarafından Kahramanlık unvanı verilerek adı Kahramanmaraş olarak değiştirildi.

11. yüzyılın sonlarında Anadolu'ya kesin olarak yerleşen Türklerin egemenliğinde kaldı. 1243'te Moğol İşgaline uğrayan Maraş,II.Anadolu Beylikleri devrinde Dulkadiroğulları'nın oldu.1516'da Osmanlı egemenliğine geçen Maraş, 1516-1919 yılları arasında Osmanlı egemenliğinde kaldı.Mütareke Döneminde önce İngilizler, sonra Fransızlar tarafından işgal edildi.

Kurtuluş Savaşı dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kahramanmaraş'ın kurtuluş savaşındaki yeri Kurtuluş Savaşı, özellikle Türk-Fransız Cephesi ve Maraş Savunması makalelerinde daha detaylı olarak anlatılmaktadır.

İdari yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

2012 Tüik verilerine göre ilde merkez ilçeyle beraber 12 ilçe, 52 belde ve 476 köy vardır.

İlçeler

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Kahramanmaraş'ın merkezi Ahır Dağı'nın eteklerine kurulmuştur. Bu yüzden şehir merkezi engebelidir. Şehrin merkezi dışında kalan bazı bölgeler düzlük olsa da geneli engebeli bir yapıya sahiptir. Kahramanmaraş iklim yapısında diğer illerden farklıdır. Çünkü Kahramanmaraş'ın il haritası onu 3 bölgeye birden sokmaktadır. Bu sebeple değişken bir iklime sahiptir ancak genelde Akdeniz İklimi hakimdir. Kahramanmaraş'ın bulunduğu bölge şehir merkezi o bölgede olduğundan Akdenizdir. Diğer şehirlerle konumu ise yukarıdaki görseldeki gibidir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Göksun Çayı
Göksun Çayı'nın üzerinde bir köprü
Sütçü İmam Türbesi

Nufus[değiştir | kaynağı değiştir]

2011 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre il nüfusu 1.054.210'dur. Kahramanmaraş kent merkezi nüfusu 428.724'tür. Nüfusun %62'si il ve ilçe merkezlerinde, %38'si ise belde ve köylerde yaşamaktadır. İl genelinde km²'ye düşen kişi sayısı 73,57’dir.[6]

Kahramanmaraş il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Değişim Sıra Oran Kır - Şehir Erkek - Kadın
1965[7] 438.423 30  %1.4 333.333  
  %76
%24  
 105.090 222.104  %50.7  %49.3 216.319
1970[8] 528.982 %21 Dark Green Arrow Up.svg 26  %1.49 363.926  
  %69
%31  
 165.056 266.819  %50.4  %49.6 262.163
1975[9] 641.480 %21 Dark Green Arrow Up.svg 22  %1.59 420.770  
  %66
%34  
 220.710 330.443  %51.5  %48.5 311.037
1980[10] 738.032 %15 Dark Green Arrow Up.svg 19  %1.65 456.650  
  %62
%38  
 281.382 377.607  %51.2  %48.8 360.425
1985[11] 840.472 %14 Dark Green Arrow Up.svg 18  %1.66 498.044  
  %59
%41  
 342.428 426.554  %50.8  %49.3 413.918
1990[12] 892.952 %6 Dark Green Arrow Up.svg 19  %1.58 485.737  
  %54
%46  
 407.215 450.243  %50.4  %49.6 442.709
2000[13] 1.002.384 %12 Dark Green Arrow Up.svg 18  %1.48 466.377  
  %47
%53  
 536.007 510.662  %50.9  %49.1 491.722
2007[14] 1.004.414 %0 Dark Green Arrow Up.svg 18  %1.42 419.688  
  %42
%58  
 584.726 506.711  %50.5  %49.6 497.703
2008[15] 1.029.298 %2 Dark Green Arrow Up.svg 18  %1.44 430.827  
  %42
%58  
 598.471 521.728  %50.7  %49.3 507.570
2009[16] 1.037.491 %1 Dark Green Arrow Up.svg 18  %1.43 431.960  
  %42
%58  
 605.531 526.401  %50.7  %49.3 511.090
2010[17] 1.044.816 %1 Dark Green Arrow Up.svg 18  %1.42 407.988  
  %39
%61  
 636.828 528.711  %50.6  %49.4 516.105
2011[18] 1.054.210 %1 Dark Green Arrow Up.svg 18  %1.41 397.427  
  %38
%62  
 656.783 534.845  %50.7  %49.3 519.365
2012[19] 1.063.174 %1 Dark Green Arrow Up.svg 18  %1.41 387.585  
  %36
%64  
 675.589 539.998  %50.8  %49.2 523.176
2013[20] 1.075.706 %1 Dark Green Arrow Up.svg 18  %1.4 0  
  %0
%100  
 1.075.706 546.943  %50.8  %49.2 528.763

Değişim, bir önceki nüfus sayımına göre artış veya azalış yüzdesidir. Sıra, Kahramanmaraş il nüfusunun Türkiye illeri arasındaki sıralamasıdır. Oran, Kahramanmaraş il nüfusunun, Türkiye nüfusuna oranıdır.

Şive[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçenin Kahramanmaraş ilinde kullanılan şivesinin Batı Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre, iki ayrı grupta yer alır:

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Kahramanmaraş şehir merkezi

Kahramanmaraş Akdeniz Bölgesinin doğusunda bulunmakta ve hem kara hem de demir yolu ulaşımında güneyden ve Akdeniz'den gelen yolları doğuya ve kuzeye bağlayan önemli bir noktadır.

Birçok ilden otobüs seferlerinin bulunduğu otobüs terminali kent merkezindedir.Yeni otobüs terminali kent merkezine 4 Km uzaklıktadır.

Kahramanmaraş tren istasyonu ile demiryolu ulaşımı sağlanmaktadır.

Türk Hava Yolları İstanbul (Atatürk Havalimanı) - Kahramanmaraş arasında haftanın her günü direk karşılıklı sefer düzenlemektedir.THY ile birlikte PEGASUS havayolları da haftanın 3 günü İstanbul (Sabiha Gökçen Havalimanı) - Kahramanmaraş arasında karşılıklı sefer düzenlemektedir. Ayrıca Anadolu Jet ile Ankara-Kahramanmaraş arasında haftanın her günü direk karşılıklı seferler ile havayolu ulaşımı sağlanmaktadır.

Kahramanmaraş barajları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sır Barajı
  • Menzelet Barajı
  • Kartalkaya Barajı
  • Ayvalı Barajı
  • Klavuzlu Barajı
  • Adatepe Barajı

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPV9L1jw. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ http://www.kahramanmaras.bel.tr/kent-rehberi/istiklal-madalyasi.html
  3. ^ http://www.kahramanmaras.bel.tr/kent-hakkinda/marasli-huseyin-destani.html
  4. ^ http://turkoloji.cu.edu.tr/ATATURK/arastirmalar/mehmet_yetiskin_osmanli_maras.pdf
  5. ^ *Kanal46.com. ""Kahramanmaraş Türkiye’nin enerji üretim merkezi"". http://www.kanal46.com/haber.php?h=43080.  (Türkçe) (28 Mart 2013).
  6. ^ *tuik.gov.tr. "Kahramanmaraş Şehir, belde ve köy nüfusları - 2011". http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_idari_yapi_10sonrasi.RDF&p_il1=46&p_yil=2011&p_dil=1&desformat=html.  (Türkçe) (29 Şubat 2012).
  7. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspvHjWj. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnlF3j0. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtqUsbB5. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btupg8gd. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwtNUmJ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyZCfuR. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0jqLRX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu27SUB5. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3xCOEX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuE9KhR1. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFlQdks. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuH2HzTH. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxq20w7. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  20. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPV9L1jw. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'ta Kahramanmaraş (il) ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

VikiKaynak'ta Kahramanmaraş (il) ile ilgili belge kayıtları bulunmaktadır.