Gümüşhane

Bu sayfa Gümüşhane ilinin merkez ilçesini anlatmaktadır. Başlığın diğer anlamları için Gümüşhane (anlam ayrım) sayfasına bakınız.

Gümüşhane
Gümüşhane
Harita
Türkiye'deki Yeri
Bilgiler
Toplam nüfus:	0
Şehir nüfusu:	0
İlçe nüfusu:	46,656
Köy ve belde nüfusu:	0
Nüfus Kaynak:	(2000)
Koordinatlar	°′, °′
Genel bilgiler
Ülke:	Türkiye
Coğrafi Bölge:	Karadeniz
İl:	Gümüşhane
Alan kodu:	456
Plaka:	29
Belediye başkanı:	Mustafa Canlı
Belediye web sitesi: http://www.gumushane.bel.tr/
Kaymakamlık web sitesi: http://www.gumushane.gov.tr/

Gümüşhane, Gümüşhane ilinin aynı isimli merkez ilçesi olan yönetsel birimdir.

Kökenbilim

Türkçe: gümüş ve Farsça: خانه hane=khane kelimelerinin birleşmesi ile oluşmuştur. Şehir ismini yakınlarındaki gümüş madenlerinden almıştır. Bizans döneminde şehrin bulunduğu bölge Haldiya, Chaldia isimleri ile bilinmektedir. 1850'lerde Helen Revivalizmi'nin bölgede de etkinleşmesi ile birlikte eğitimli Rumlar tarafından şehre Yunanca, Gümüş kenti anlamına gelen Argyropolis (Yunanca: Αργυρούπολης. αργύρος argyros "gümüş" + πολης (polis) kent) denmeye başlanmıştır. Günümüzde Yunanistan'da Atina'nın güneyinde ve Girit'te aynı isimli kentler bulunmaktadır.

Coğrafya

Kuzey Anadolu sıradağları içinde yeralan ilin toprakları çok engebeli olup en yüksek yeri günümüzde Çakırgöl olarak bilinen Kolat dağlarında 3.000 metreyi geçmektedir. İlin kuzey kesimi Zigana (Kalkanlı) ve Soğanlı dağları, güneyi ise Çoruh, Kelkit, Kop ve Otlukbeli dağları tarafından çevrilidir. Kelkit vadisindeki küçük bazı düzlükler ise ilin en önemli tarım alanlarıdır.

İklim ve bitki örtüsü

İlin kuzey kesimi Karadeniz’in ılık ve nemli ikliminin etkisinde olmasına karşın Gümüşhane'nin büyük kesiminde Doğu Anadolu bölgesinin sert kara ikliminin etkisi görülmektedir. Yazları sıcak ve kısa olan Gümüşhane ilinde kışlar yüksekliğin de etkisiyle uzun ve kar yağışlı geçmekte, yağış miktarı iç kesimlere doğru gidildikçe azalmaktadır.

Gümüşhane Dağları’nın Karadeniz’e bakan kesimleri kayın, meşe, ladin, köknar ve sarı çam ağaçlarından oluşan ormanlarla kaplı iken ormanları yok olmuş bozkır görünümüdeki güney kesimlerinde sadece sarıçam ağalarına rastlanılmaktadır.

Tarih

Bölgede yapılan arkeolojik çalışmalarda MÖ 3.500 tarihlerinde bölgede insan yerleşimine ve MÖ 3.000 tarihlerinde tarım yapıldığına dair izler bulunmuştur. Asurlular döneminde Azzi Hayaşa ülkesi olarak adlandırılan bölgede Hitit döneminde Karadeniz bölgesinin otokton halkı Kaşkaların yaşadığı sanılmaktadır. MÖ 9. yüzyılda Urartu hakimiyetine giren, Kimmer ve İskit saldırılarından sonra Pontus, Roma, Bizans ve Trabzon İmparatorluğu tarafından yönetilmiştir. Bu yönetimler arasında kısa süreli Arap, Ermeni, Türkmen hakimiyetleri gören kent Trabzon İmparatorluğu'nun yıklmasının ardından da 1514 yılında temelli Osmanlı hakimiyetine girene dek Akkoyunlu ve Safeviler tarafından yönetilmiştir. I. Dünya Savaşı sırasında 1916’dan 1918'e dek Rus orduları tarafından işgal edilen bölgenin Hıristiyan halklarından Ermeniler 1915 tehciriyle, Rumlar 1923 mübadelesi ile Anadolu dışına gönderilmişlerdir.

Bölgede yapılan arkeoloji araştırmalarında ele geçen buluntular, buradaki yerleşimin MÖ 3000 yıllarına kadar uzandığını göstermektedir. MÖ 2000'in ortalarında Azzi ve Hayaşalar buraya yerleşmiştir. Bu nedenle de, Gümüşhane’yi de içine alan bölgeye Azzi-Hayaşa ülkesi denilmiştir. Mezopotamya’dan gelen Asurlu tüccarların, Gümüşhane ve yöresinde bulunan maden yatakları nedeniyle bölgeye ilgi duymuşlardır. Hitit İmparatorluk döneminde Gümüşhane çevresindeki gümüş yataklarının işletilmiştir. Hitit İmparatorluğu’nun yıkılmasından sonra bölgeye Urartular hakim olmuş, MÖ 8. yüzyıl sonlarına doğru Kimmer-İskit akınları başlamıştır. Daha sonra yöreye Medler, Persler ve Pontos Krallığı egemen olmuştur. MÖ 1. yüzyılda bölgede Romalıların hakimiyeti görülmektedir. M.S. 395’te Bizans İmparatorluğu toprakları içerisinde kalan Gümüşhane, MS. 7. yüzyılda Bizans-Hazar askeri işbirliğine konu olan topraklar arasındaydı. Roma ve Bizans dönemlerinde yörede kurulu kente Argyropolis (Yunanca argyros: “gümüş” ve polis: "kent" demektir.) adı verilmiştir. Bu dönemde yörenin önem kazanmasının nedenleri, ticaret yolları üzerinde bulunuşu ve gümüş madenlerinden ötürüdür.

Karadenizin Türkleşmesinde büyük rol oynayan ve Oğuzların 24 boyundan olan Çepnilerin Anadoluya Gümüşhane Torul ve Kürtün yöresinden yayıldıkları kabul görülmektedir.

İlin mevcut nüfusu Türk/Çepni ve Kayı boylarının nüfusuna dahildir. Fakat birçok Oğuz boyu ilde iskan etmektedir.

Eğitim

Gümüşhane Üniversitesi 2008 yılında Gümüşhane'de Devlet Üniversitesi olarak kurulmuştur.Gümüşhane Üniversitesinin çeşitli fakülteleri bulunmaktadır.Genelde mühendislik ağırlıklı yan bilim dallarında öğrenim gören bir çok sayıda öğrenci vardır.Ayrıca Kelkit ilçesinde son yıllarda açılan bir bölüm daha vardır.

Notlar

	Gümüşhane merkez belde ve köyleri
İl: Gümüşhane ● İlçe Merkezi: Gümüşhane Beldeler: Köyler: Akçahisar • Akçakale • Akgedik • Akhisar • Akocak • Akpınar • Aksu • Aktutan • Alçakdere • Alemdar • Arduç • Arslanca • Aşağıalıçlı • Aşağıyuvalı • Avşarbeyli • Bahçecik • Ballıca • Bandırlık • Beşoba • Beyçam • Boğalı • Boyluca • Çalık • Çaltılı • Çamlı • Çayırardı • Çorak • Demirkaynak • Demirören • Dibekli • Dölek • Dörtkonak • Dumanlı • Duymadık • Düğünyazı • Erdemler • Esenler • Esenyurt • Geçitköy • Gökçepınar • Gökdere • Gözeler • Gümüşkaya • Güngören • Güvercinlik • Harmancık • Hasköy • İkisu • İkiz • İncesu • Kabaköy • Kale • Kaletaş • Karamustafa • Kayabaşı • Kazantaş • Keçikaya • Kılıçören • Kırıklı • Kızılca • Kocapınar • Kocayokuş • Kurtoğlu • Mescitli • Nazlıçayır • Olucak • Olukdere • Örenler • Övündü • Pehlivantaşı • Pirahmet • Sargınkaya • Sarıçiçek • Söğütağıl • Sungurbeyli • Süle • Süngübayır • Şaphane • Tamzı • Tandırlık • Üçkol • Yağlıdere • Yağmurdere • Yaydemir • Yayladere • Yenice • Yeniköy • Yeniyol • Yeşildere • Yeşilyurt • Yitirmez • Yukarıalıçlı • Yukarıyuvalı
Gümüşhane İlçeleri: Merkez ilçe • Kelkit • Köse • Kürtün • Şiran • Torul