Kolhis

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Kolhis Krallığı
კოლხეთის სამეფო
M.Ö 1350-M.Ö 164
Kolhis Krallığı (yeşil)
Başkent Aia (XVIII-X M.Ö)
Ildamusha (IX-VI M.Ö)
Phasis (VI-II M.Ö)
Dil(ler) Zan dili (Kolhis dili)
Yönetim Krallık
1865 yılına ait Proto-Laz oymaklarının meskun olduğu coğrafya ve adları. (Colchis ya da Laziǩa; Makron’lar, Sanni-Tzani-Çani’ler, Moshi’ler.)
Kolhis'in güney sınırları, M.Ö. III-I
Proto-Laz Devleti olan Kolhis ve bu devletin sınırları dışında kalan Laz’lar (Tzannoi/Sanni’ler)

Kolhis ya da Kolha, Kolheti, Kolhida Lazca: Ǩolxa, Gürcüce: კოლხეთი), günümüzde Gürcistan sınırları içinde kalan Pityrus-Gelincik’ten başlamak üzere, güneyde Ordu ili Ünye ilçesi civarına kadar uzanan tarihî bölgenin adıdır.

Kolhis adından bilinen anlamda ilk kez MÖ 8. yüzyıla ait Urartu yazıtlarında bahsedilmiştir. [1] Kolhis adından Eski Yunan ve Roma tarihçileri de "Colhida" ve "Colchis" adıyla sıkça söz etmiştir.

Lazi, Zan, Tzan, Tzani, veya Tçani olarak geçen etnik terimlerin Kolhisliler’e tekabül ettiğini ve hepsinin özünde aynı kavmi nitelendiği bilimsel çevreler tarafından kabul görmektedir. V. Minorsky, Çan kelimesinin Yunanca Sannoi/Tzannoi kelimeleriyle aynı şeyi ifade etiğini, Procopius ise Kolhi olarak bilinen halkın artık Lazi olarak adlandırıldığından bahsetmiştir. [2]

Kolhis krallığı, Roma İmparatorluğu tarafından yıkılmıştır ve Apsiller, Abasglar, Misimya, Sanigya ile Lazika, Svaneti ayrı ayrı krallıklara bölünmüşlerdir. Bronz çağında, Kolhis kültür alanının sınırları, sahilde, batıda Ünye, kuzeyde Tuapse’ye kadar uzanmaktaydı. Kolhis, Homerik çağ Greklerinin ilgi alanıydı. Eski Yunan efsanelerinde Argonotlar’ın, Karadeniz’i aşarak Altın Post’u ele geçirmek için Kral Aetes’in ülkesi Kolha’ya ayak bastıkları anlatılır. Urartu’ya karşı verdiği savaşlar Kolhis’in büyük güç kaybına yol açıyor ve devlet giderek zayıflıyordu. Bununla birlikte Kimmer akınlarıyla zayıflayan devlet, Mithradat hanedanı döneminde yıkılmıştır.

Milattan öncesine dayanan çeşitli yazılı kaynaklar, Güneydoğu Karadeniz Bölgesinde yaşayan, birbirleriyle kaynaşmış ve Kolha vadisinde yaşayanların akrabaları olan kabileleri zikreder. MÖ 1. yüzyılda Kolha (Laziǩa) ve Kartli (İberya / Gürcistan) Krallıkları arasında birbirleri üzerinde egemenlik kurmayı amaçlayan sürekli savaşlar yaşandı.[kaynak belirtilmeli] Neticede Romalılar, bölgeyi işgal etti ve son Kolha Kralığı da böylece tarih sahnesinden silinmiş oldu.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Zehiroğlu, A.M., MÖ 8. yüzyıl Urartu belgelerinde "Kolha" Skani Nena, Sayı:1, İstanbul 2009
  2. ^ Zehiroğlu, A.M. ; Antik Çağlarda Doğu Karadeniz

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Aksamaz, Ali İhsan ; Dil – Tarih – Kültür – Gelenekleriyle Lazlar. Sorun Yayınları. İstanbul, 2000
  • Bryer, Anthony ; Some notes on the Laz and Tzan. In: Bedi Kartlisa, 21/22: 174-185 (I),Paris, 1966-67
  • Işık, Adem ; Antik Kaynaklarda Karadeniz Bölgesi. Türk Tarih Kurumu.Ankara, 2001
  • Zehiroğlu, A.M. ; Antik Çağlarda Doğu Karadeniz Çivi Yazıları Yayınevi, İstanbul, 2000
  • Zehiroğlu, A.M. ; MÖ 8. yüzyıl Urartu belgelerinde "Kolha" Skani Nena, Sayı:1, İstanbul 2009

Haçlı seferleri İslam fetihleri Doğu Roma imparatorluğu Eski Roma Hellenistik Yunan Babil Demir Çağı Bronz Çağı Modern Avrupa Modern Avrupa'nın doğuşu Yeni Hitit dönemi Ortaçağ İznik Rum İmparatorluğu Lazika Kolha Luvi Krallığı Osmanlı İmparatorluğu Gürcistan Likya Türkiye İlhanlılar Bitinya Lidya Geç Hititler Mitanni Akad İmparatorluğu Anadolu Selçukluları Pontus Krallığı İyonya Assuva Doğu Roma imparatorluğu Asya eyaleti Büyük İskender Frigya Arzava Hattiler Bagratlı Hanedanı Pergamon Krallığı Karya Kizzuvatna Trabzon Rum İmparatorluğu Sasaniler Selevkos İmparatorluğu Medler Troya Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti Kilikya Ermeni Krallığı Pakraduni Hanedanlığı Ermeni Krallığı (antik) Ahameniş İmparatorluğu Urartu Hititler Osmanlı İmparatorluğu'nda milliyetçiliğin yükselişi İstanbul Kimmer istilası Malazgirt savaşı Syllaeum savaşı Issus Savaşı Pteira Savaşı Kadeş Savaşı İstanbul'un fethi Arkeolojik dönemler Anadolu tarihi