Türkiye'de demiryolu ulaşımı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
TCDD'nin verdiği hizmetler: Sol baştan saat yönünde: Yüksek Hızlı Tren, yolcu treni, yük lokomotifi, banliyö treni

Türkiye'de demiryolu ulaşımı, bu ülkenin kentsel ve şehirlerarası demiryolu ulaşım sistemiyle ilgilidir. Ülkenin ana demiryolu işletmesi tüm uzun mesafe ve sınır ötesi yük ve yolcu demiryolu taşımacılığından sorumlu olan TCDD'dir. Bunun dışında kentlerde metro ve tramvayları işleten yerel şirketler bulunmaktadır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Anadolu'da demir yolunun tarihi 22 Eylül 1856'da ilk demir yolu hattı olan 130 km'lik İzmir (Alsancak)-Aydın Demiryolu için bir İngiliz firması (ORC) tarafından inşa edilmesiyle başlamaktadır. Daha sonra Fransız ve Alman şirketleri de yeni hatlar inşa ettiler ve demiryolları, diğer ülkelerde olduğu gibi hızla genişledi.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde yapılıp işletmeye açılan demiryollarının toplam uzunluğu 8,619 km olup[1] 4,559 km'lik kısmı yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti toprakları içerisinde kalmıştır. Bu hatlardan 2,282 km'lik normal genişlik ve 70 km'lik dar hat yabancı sermayeli şirketlere, 2,207 km'lik normal genişlikte hat ise devlet sermayeli şirketlere aitti. Yabancı şirketlere ait hatlar 1927'den itibaren kamulaştırıldı. Demiryolları, Cumhuriyet hükûmeti tarafından devletin önemli bir parçası olarak kabul edildi ve yeni demiryolu projeleri ile genişlemeye devam etti. 1923-1940 yılları arasında 3,000 km'den fazla yeni hat inşa edildi. Madenler, tarım, yolcular ve limanlara hizmet veren birçok demiryolu hattı inşa edildi ve aynı zamanda Doğu Anadolu Bölgesi'ne hizmet veren hatların inşasıyla birlikte demiryolu Türkiye'yi işleyen bir devlet olarak birbirine bağlamaya yardım etti.

II. Dünya Savaşı'ndan sonraki yıllarda ulaşımdaki önem karayollarına kaydı. Sonuç olarak, 1960-1997 yılları arasında demiryolu uzunluğu yalnızca %11 artmıştır. 2003 yılından itibaren TCDD yüksek hızlı demiryolu hattı inşa etmeye başladı.

[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'deki demiryolu hatları

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları, 2.336 kilometrelik kısmı elektrikli olmak üzere toplam 10,984 kilometrelik bir ağa sahiptir.[2] Haziran 2016 tarihi itibarı ile 8,334 km konvansiyonel ve 593 km yüksek hızlı demiryolu hattı bulunmaktadır. Ülkede standart hat açıklığı (1,435 mm) kullanılmaktadır.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, 2023 yılına kadar 2,000 km'lik konvansiyonel ve 5,000 km'lik yüksek hızlı hat inşa etmeyi planlamaktadır.

Komşu ülkelerle bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  •  Azerbaycan - Gürcistan yoluyla - farklı ray ölçüsü /1520mm - yapım aşamasında.
  •  Bulgaristan - açık.
  •  Ermenistan - kapalı - farklı ray ölçüsü /1520mm.
  •  Gürcistan - yapım aşamasında - farklı ray ölçüsü /1520mm.
  •  Irak - direkt bağlantı yoktur, servis Suriye güzergâhıyla sağlanırdı - aynı ray ölçüsü.
  •  İran - Van Gölü raylı feribot yoluyla - aynı ray ölçüsü.
  •  Suriye - kapalı - aynı ray ölçüsü.
  •  Yunanistan - açık.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]