Federasyon

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Federasyon, coğrafî yapılarına göre oluşmuş birden fazla devletin kendi istekleriyle bir araya gelerek dışarıya karşı tek bir siyasal güç olarak görülmeleri ve bu amaçla kurdukları örgütün, kendisini oluşturan devletlerin üzerinde olması; iç işlerinde ise, gene aralarındaki anlaşmaya göre geniş veya dar ölçüde özerk olmaları ile oluşan topluluk.

██ Üniter Devletler ██ Federal Devletler

Federal devlet bu anlamda iç yapıları itibariyle özerk olan devletlerin (federe devlet) oluşturduğu siyasi bir birliktir. Federe devletlerin her biri kendi ülkesine, anayasasına sahip iken diğer devletlerle olan ilişkilerin düzenlenmesinde yetki federal devlete aittir. Bununla birlikte federe devletlerin içinde kendi yasama, yürütme ve yargı organları da vardır. Fakat yasalar üst devlet (federal devlet) kimliğine ait anayasaya aykırı olmama koşulu taşır. Federe devletler iç güvenliklerini sağlamak amacı ile kendi polis teşkilatını kurabilir ve farklı yargılama hususları belirleyebilir. Bir federe devlet için suç teşkil eden bir yasa diğer devlet için suç teşkil etmeyebilir. Farklı federe devlet yasalarının uygulanmasında çoğunlukla bulunulan yer göz önüne alınır fakat uygulamada kişilerin hangi federe yapıya bağlı bulunduğu hususuna göre de hareket edildiği görülmektedir. Bu durum ülkeden ülkeye ve özerklik genişliğine göre farklılık taşımaktadır. Yine uygulamada görülen başka bir durumda dolaşım esnasında olan vatandaşın çelişen yasalara muhatap kalması durumunda üst anayasa kanunlarının geçerli olabileceğidir.

Günümüzde[değiştir | kaynağı değiştir]

Federal cumhuriyetler[değiştir | kaynağı değiştir]

Tah. Yıl Federasyon Federatif birimler Başlıca federatif birimleri Küçük federatif birimleri
1853  Arjantin Arjantin'in eyaletleri 23 eyalet 1 özerk şehir
1920  Avusturya Avusturya'nın eyaletleri 9 Länder veya Bundesländer
1995  Bosna-Hersek Bosna-Hersek siyasi bölünmeleri 2 kuruluş 1 ilçe
1889  Brezilya Brezilya'nın eyaletleri listesi 26 eyalet (1822 ve 1889 yılları arasındaki monarşik dönemde 18 eyalet) 1 federal bölge ve 5,565 belediye
1975  Komorlar 3 ada
1995  Etiyopya Etiyopya'nın bölgeleri 9 bölge 2 sözleşmeli şehir
1949  Almanya Almanya'nın eyaletleri 16 Länder veya Bundesländer
1950  Hindistan Hindistan'ın idari yapılanması 28 Eyalet 7 Birlik Bölgesi (Ulusal Başkent dahildir)
2005  Irak Irak'ın illeri 18 il
1821  Meksika Meksika'nın idari bölümleri 31 eyalet 1 federal bölge
1979  Mikronezya Federal Devletleri Mikronezya Federal Devletleri'nin idari bölümleri 4 eyalet
2008  Nepal Nepal'in bölgeleri 14 bölge 75 ilçe
1963  Nijer Nijerya'nın eyaletleri 36 eyalet 1 toprak
1956  Pakistan Pakistan'ın yönetim birimleri 4 il 4 federal bölge
1992  Rusya Rusya'nın federal yapılanması 21 cumhuriyet, 46 oblast, 9 krais, 1 özerk oblast, 4 özerk okrug, 2 federal düzeyde şehir[1]
2012  Somali Somali'nin eyalet ve bölgeleri 18 eyalet[2][3]
2011  Güney Sudan Güney Sudan'ın eyaletleri 10 eyalet
1956  Sudan Sudan'ın en üst düzey idari birimleri 17 eyalet
1848  İsviçre İsviçre'nin kantonları 26 kanton
1776[4] Amerika Birleşik Devletleri ABD ABD'nin eyaletleri 50 eyalet 1 federal bölge; 4 Milletler Topluluğu; 1 incorporated territory (sözleşmeli topraksal bölge), 11 unincorporated territories (ABD hakimiyeti altında bulunsa da, anayasanın bazı kısımlarından yararlanabilen topraksal bölge)
1863  Venezuela Venezuela'nın eyaletleri 23 states 1 federal bölge, 1 federal bağımlılık

Federal monarşiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Federal monarşi
Tah. Yıl Federasyon Federatif birimler Başlıca federatif birimleri Küçük federatif birimleri
1901  Avustralya Avustralya'nın eyalet ve bölgeleri 6 eyalet 2 topraksal bölge
1970  Belçika Belçika'nın idari birimleri 3 Komünite, 3 Bölge
1867  Kanada Kanada'nın eyaletleri ve bölgeleri 10 eyalet 3 topraksal bölge
1963  Malezya Malezya'nın eyaletleri 13 eyalet 3 federal topraksal bölge
1983  Saint Kitts ve Nevis Adalar/Saint Kitts ve Nevis'in bucakları 2 ada/14 mahalle
1971  Birleşik Arap Emirlikleri BAE'nin yönetimi 7 emirlik

Uzun şekilde sınıflandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Feshedilenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı Arap konfederasyonlar ve de facto durumda olan federasyonlarda bulunmaktadır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Rusya'nın Federal yapısı, Rusya Anayasası Madde 65.
  2. ^ "Guidebook to the Somali Draft Provisional Constitution". http://unpos.unmissions.org/LinkClick.aspx?fileticket=v067edqd7a8%3D&tabid=9705&language=en-US. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2012. 
  3. ^ "Somali Federal Cumhuriyeti – Uyumlaştırılmış Taslak Anayasası". Somali Federal Cumhuriyeti. http://dastuurkeenna.com/wp-content/uploads/2012/07/120708-Harmonized-Draft-Constitution-Eng-Tran-_incl-errata-changes.pdf. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2012. : Kabul edilen anayasa, mevcut bölgesel yönetimleri, federal Meclis ve halk Meclisi tarafından belirlenecek federal üye devletlerin nihai sayısı ve sınırlarını içerir.
  4. ^ ABD Anayasası, Articles of Confederation and Perpetual Union , was drafted in 1787 and was ratified in 1788. The first Congress and President did not take office until March 1789.
  5. ^ 1957 yılında bağımsızlığını kazanmış, Sabah ve Sarawak'a katılmış ve Singapur'un oluşturulması için 1963 yılında Malezya adını almıştır.
  6. ^ The USSR was a federation according to the letter of its constitution, but, at least until its final years in the late eighties and early nineties of the 20th century, its governance was highly centralized in practice. See: Soviet Union section.
  7. ^ The Socialist Federal Republic of Yugoslavia was officially proclaimed in 1963. Prior to this, the communist Yugoslav state was named Democratic Federal Yugoslavia in 1943 and then Federal People's Republic of Yugoslavia in 1946. See: Socialist Federal Republic of Yugoslavia.