Karşılıklı yardımlaşma (kavram)
 | Bu maddede kaynak listesi bulunmasına karşın metin içi kaynakların yetersizliği nedeniyle bazı bilgilerin hangi kaynaktan alındığı belirsizdir. (Temmuz 2025) (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin) |
| Makale serilerinden |
 |
.jpg)
Karşılıklı yardımlaşma, ekonomik ve politik düzlemde, Kropotkin'in geliştirdiği anarşist teorinin öncelikli kavramlarından. İnsan doğasının rekabete dayalı darwinci yorumuna karşı, onu iş birliği ve dayanışma temelinde ele almak üzere geliştirilmiştir. Bu kavram ile gönüllülük temelinde, kaynakların, yeteneklerin ve hizmetlerin tarafların ortak yararını gözeterek kullanılması savunulur.
Kavramı geliştiren anarşist yazar Pyotr Kropotkin, Karşılıklı Yardımlaşma Evrimin Bir Faktörü adlı kitabında, hayvanlar arasında iş birliğinin, hayatta kalabilmek için bir mekanizma olarak gelişitirilmesini araştırır. Amacı, darwincilerin iddia ettiği, hayatta kalmak için acımasız rekabete dayalı gelişme düşüncesini eleştirmektir. Araştırmaları aynı türler arasında mücadeleden çok dayanışmanın egemen olduğunu göstermiştir. Ayrıca Sibirya yerlileri üzerine yaptığı gözlemler, onu insan topluluklarının tümünün, Avrupalılar kadar rekabetçi olmadığı sonucuna götürmüştür.
Ekmeğin Fethi adlı eserinde Kropotkin, karşılıklı yardımlaşma düşüncesini somutlaştırmak üzere, gönüllülüğe dayanan kooperatiflerde zenginliğin karşılıklı değişimini öngören bir ekonomik sistem önerir. Kropotkin'in tezi kıtlığın, yoksulluğun anlamsız olduğu ve tüm insanların yetişkin yaşlarında günde sadece beş saat çalışarak ihtiyaç duyduğu tüm zenginliği yaratılabileceği tezine dayanır, böylece kalan diğer zaman çalışma dışındaki çeşitli insani etkinliklere ayrılabilecektir.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Günör, Recep Batu (2016). "Pyotr Kropotkin Düşüncesinde Karşılıklı Yardımlaşma Kavramının Önemi" (PDF). Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 9 (43).
- Dayanışmanın Zincirlerini Çözmek: Karşılıklı Yardımlaşma ve Anarşizm Üzerine. Livera. 2024. ISBN 9786256663039.
Siyaset serisi | ||
| Gelenekler |  | |
| Anarşistler | Adolph Fischer (1858–1887) • Aleksandros Grigoropulos (1993–2008) • Alexander Berkman (1870–1936) • Alfredo M. Bonanno (1937– ) • Anselmo Lorenzo (1841–1914) • Auguste Vaillant (1861–1894) • Benjamin Tucker (1854–1939) • Bhagat Singh (1907–1931) • Sacco ve Vanzetti (1888–1927) • Buenaventura Durruti (1896–1936) • Carlo Cafiero (1846–1892) • Carlo Giuliani (1978–2001) • Colin Ward (1924–2010) • Daniel Guérin (1904–1988) • Dyer Lum (1839–1893) • Edward Abbey (1927–1989) • Élisée Reclus (1830–1905) • Émile Armand (1872–1963) • Emile Henry (1872–1894) • Émile Pouget (1860–1931) • Emma Goldman (1869–1940) • Errico Malatesta (1853–1932) • Ettore Aguggini (1902–1929) • Fernand Pelloutier (1867–1901) • Ferdinando Nicola Sacco (1891–1927) • Francisco Ascaso Abadía (1901–1936) • Gaetano Bresci (1869–1901) • Gün Zileli (1946– ) • Henry David Thoreau (1817–1862) • Jacques Ellul (1912–1994) • Jaroslav Hašek (1883–1923) • Johann Joseph Most(1846–1906) • John Zerzan (1943– ) • Joseph Déjacque (1821–1864) • Juan García Oliver (1901–1980) • Jules Bonnot (1876–1912) • Karim Landais (1980–2005) • Leon Czolgosz (1873–1901) • Lev Tolstoy (1828–1910) • Lucy Parsons (1853–1942) • Luigi Fabbri (1877–1935) • Luigi Galleani (1861–1931) • Lysander Spooner (1808–1887) • Marius Jacob (1879–1954) • Max Stirner (1806–1856) • Mikhail Bakunin (1814–1876) • Murray Bookchin (1921–2006) • Murray Rothbard (1926–1995) • Nestor Mahno (1888–1934) • Noam Chomsky (1928– ) • Paul Avrich (1931– 2006) • Pyotr Kropotkin (1842–1921) • Pierre-Joseph Proudhon (1809–1865) • Ravachol (1859–1892) • Sante Geronimo Caserio (1873–1894) • Sébastien Faure (1858–1942) • Ugo Fedeli (1898–1964) • Volin (1882–1945) • Voltairine de Cleyre (1866–1912) • William Godwin (1756–1836) | |
| Tarihte anarşizm | ||
| Anarşist teori | ||
| Kültür ve anarşizm | ||
| Ülkelere göre anarşizm | ||