İçeriğe atla

Güroymak

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Güroymak
İlçe
Nemrut Krater Gölü Güroymak
Nemrut Krater Gölü Güroymak
Türkiye'de yeri
Türkiye'de yeri
Harita
İlçe sınırları haritası
ÜlkeTürkiye
İlBitlis
Coğrafi bölgeDoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • KaymakamMehmet Zahid Uzun
 • Belediye başkanıEşref Mutlu (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam515 km²
Rakım1.309 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam47.742
 • Kır
23,315
 • Şehir
25.339
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu13800
İl alan kodu434
İl plaka kodu13

Güroymak, Bitlis ilinin bir ilçesidir.

Etimoloji

[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerleşimin eski adı Norşin'dir. Norşin, köken itibarıyla Ermenice bir sözcüktür. Nor-Şen/Şin-Yeni-Köy anlamına gelmektedir.[1]

Coğrafya

[değiştir | kaynağı değiştir]

Güroymak, Doğu Anadolu Bölgesinde Yukarı Murat havzasının doğusuyla Van Gölü'nün batısında Muş Ovası'nın doğu ucunda, doğu-batı istikametinde uzanan iki dağ sırasının arasında ovada bulunan bir alan içinde yer almaktadır. İlçenin doğusunda yer alan Nemrut Dağı-Krater Gölü ve etekleri özellikle batıya doğru uzanarak ilçenin kuzeyini çevirir. Güneyde Yer alan Kilhar Dağı ise Doğu Torosların uzantısı olup, ilçenin batısına doğru hafif bir eğimle ovaya uzanır.

Güroymak iklim yapısı genelde Bitlis ilinin Akdeniz kara iklimi geçiş özelliğine benzemekle beraber önemli değişiklikler gösterir. Kışları ve baharları özellikle yoğun sis nedeniyle güneşli gün sayısı azdır. İlçenin doğusundaki Rahva düzlüğü doğal bir rüzgâr koridoru olduğu için büyük tipi ve fırtınalara sahne olur. Kışlar soğuk ve yoğun kar yağışlı baharlar ise yağmurlu geçer. Yazlar kısa ve ılık bir özellik gösterir. İlçenin yüksek yerlerinde yetişen meşe ve kavak ağaçları tahrip edilip kesildiğinden dağlık arazisi çıplak, seyrek çalılarla kaplı otlaklıklar niteliğindedir. Ovadaki eski ormanlar tahrip olmuş yerinde sellerle kaplı bozkır mahiyetinde bir arazi yapısı ortaya çıkmıştır. İlçenin deniz seviyesinden yüksekliği 1.309 metredir.[2] İlçenin yüzölçümü 515 km²dir.[3]

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçenin bulunduğu topraklar tarih boyunca Muş Ovası ile aynı siyasi kaderi paylaşmış, 4. ila 9. yüzyıllarda Mamigonyan Ermeni Beyliğine, 825-967 yılları arasında Bagratuni Ermeni krallığına tabi olmuş, 967 yılında Bizans egemenliğine girdikten kısa bir süre sonra Diyarbakır merkezli Mervani emirlerinin hakimiyetine girmiştir. Türk akınlarından sonra bir müddet Ahlat'ta hüküm süren Dilmaçoğlu ve Sökmenli beyliklerinin hakimiyetine giren Norşin, daha sonra Bitlis'teki Şerefhanoğlu beylerinin egemenliği altında kalmıştır. 27 Mayıs 1915'te Osmanlı Hükûmeti tarafından I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı ordusu ile karşı karşıya gelebilecek iç unsurların savaş bölgelerinden uzak yerlere devlet eliyle gönderilmesi için çıkarılan tehcir kanunu ile Ermeniler zorunlu göçe tabi tutulmuştur.

Norşin kasabası 1926 yılında "Çukur" adı verilen nahiyenin merkezi olmuştur. 1960 tarihinde Güroymak adını kazanan ve Çukur bucağının merkezi olan yerleşim, 29 Haziran 1971'de kasaba,[4] 4 Temmuz 1987 tarih ve 19507 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3392 sayılı kanunla ilçe statüsü kazanmıştır. 11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün, 2009 Ağustos ayındaki ziyareti sırasında ilçeden Norşîn olarak bahsetmesiyle[5] ilçenin eski ismini alması gündeme gelmiş ve aynı yıl içerisinde Belediye Meclisinde yerleşimin isminin Norşin olması kararı İçişleri Bakanlığına sunulmuştur.[6] Ancak aradan geçen süre zarfında yerleşimin isminde değişiklik olmamıştır.

Eğitim

[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede toplamda 6 tane lise bulunmaktadır. Güroymak İMKB (Borsa İstanbul) Anadolu Lisesi, Güroymak Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi, İpekyolu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Selahattin-Rahime Dur Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi, Güroymak Anadolu Lisesi ve Selahaddin Eyyubi Anadolu İmam Hatip Lisesi.

Nüfus

[değiştir | kaynağı değiştir]
Yıl Toplam Şehir Kır
1990[7]37.03016.61320.417
2000[8]48.11822.52125.597
2007[9]42.38519.78722.598
2008[10]42.68319.58023.103
2009[11]43.67220.22623.446
2010[12]44.41620.60723.809
2011[13]45.03820.90624.132
2012[14]45.43621.50923.927
2013[15]45.89922.32823.571
2014[16]46.26922.71523.554
2015[17]46.42823.23523.193
2016[17]47.13423.62323.511
2017[17]46.54723.60822.939
2018[17]47.74223.82423.918
2019[17]47.82924.47423.355
2020[17]48.65425.33923.315
2025[18]49.37227.23022.142

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "Kürt Açılımı ve Norşin Gerçeği". BlogMilliyet.com. 14 Ağustos 2009. 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2009.
  2. ↑ "Güroymak Haritası Güroymak Nerede". www.haritatr.com. 19 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2026.
  3. ↑ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 7 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2025.
  4. ↑ Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, 30.11.1.0-367.37.11
  5. ↑ "Erdoğan: Atatürk de Norşin diyor!". NTVMSNBC. 12 Ağustos 2009. 12 Ağustos 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2009.
  6. ↑ "Güroymak yeniden Norşin olacak". memurlar.net. 30 Eylül 2009. 4 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2021.
  7. ↑ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  8. ↑ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  9. ↑ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  10. ↑ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  11. ↑ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  12. ↑ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  13. ↑ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  14. ↑ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
  15. ↑ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
  16. ↑ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
  17. 1 2 3 4 5 6
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
    • "Güroymak Nüfusu - Bitlis". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
    • "Bitlis Güroymak Nüfusu". nufusune.com.
  18. ↑ Kaynak hatası: <ref> etiketinde geçersiz "https:" değişkeni. Desteklenen değişkenler: dir, follow, group, name. (Bkz: Kaynak gösterme) Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; ":10" isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Güroymak&oldid=37303184" sayfasından alınmıştır