Ömer

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Ömer
Ömer bin Hattab
Arapça hüsn-ü hat ile "Ömer" yazısı
Râşidîn Halifeliği'nin 2. Halifesi
Emîru'l-Mu'minîn
Görev süresi
23 Ağustos 634 - 3 Kasım 644
Yerine geldiği Ebû Bekir
Yerine gelen Osman bin Affan
Kişisel bilgiler
Doğum Ömer bin Hattab
y. 583[1]
Mekke, Hicaz, Arabistan
Ölüm 3 Kasım 644
(61 yaşında)
Medine, Hicaz, Râşidîn Halifeliği
Milliyeti Arap
Evlilik(ler) Ümmü Gülsüm bint Ali
Atika bint Zeyd
Ümmü Gülsüm bint Asim
Çocuk(lar) Abdullah bin Ömer
Asim bin Ömer
Hafsa bint Ömer
Ubeydullah bin Ömer
Ebeveyn(ler) Hattab bin Nüfeyl (baba)
Hanteme bint Haşim (anne)
Dini İslam
Ömer bin Hattab
Müminlerin Emiri - (Emirül mu'minîn)

İkinci Halife

Ömer bin Hattab (Arapçaعمر ابن الخطاب; d. y. 583 - ö. 3 Kasım 644), İslam peygamberi Muhammed'in bir sahabesi ve İslam Devleti'nin Ebû Bekir'den sonraki ikinci halifesidir. Şiiler, Ömer'in halifeliğini tanımaz. Sünniler ise, Ömer bin Hattab'ı zaman zaman "Ömer'ul-Faruk" (عمر الفاروق) diye anarlar.

İlk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Ömer, Mekke'de Benî Adi kabilesinde, 583 veya 584 yılında doğdu. Babası Hattab bin Nüfeyl, annesi Hanteme bint Haşim, Beni Mahzum kabilesindendi. Ailesi orta sınıfa mensuptu. Babası tüccardı ve kabilesinde zekâsıyla meşhurdu. Babası, aynı zamanda bir putperest idi.

Ömer, çocukluğundan itibaren deve çobanlığı yapmaya başladı. Ömer, "Babam çok acımasızdı. Develeri güderken, dinlenmek için işi bıraktığımda beni döverdi." demiştir.[2] Ömer çok küçük yaşta okuma yazma öğrendi. İslam öncesi dönemde Mekke'de okuryazarlık nadiren vardı. Ömer ayrıca Arap edebiyatı ve şiirle de ilgilendi. Ergenlik döneminde ata binme, dövüş sporları ve güreş öğrendi. Uzun boyu ve fiziksel üstünlüğü ile iyi bir güreşçiydi.[3] Ayrıca iyi bir hatip olduğundan, babasının yanında kabileler arası anlaşmazlıklarda hakemlik yaptı. Tüccarlık yaparken Roma ve Pers şehirlerine gitti ve buradaki düşünürlerle tanışma imkânı da buldu.[kaynak belirtilmeli]

Müslüman oluşu[değiştir | kaynağı değiştir]

Ömer el-Faruk'un Ayasofya'daki Hüsn-i Hattı

Ömer, Mekke'deki gayrimüslimlerce Peygamber Muhammed'i öldürmek üzere görevlendirilmiş, fakat yolda bu niyetini anlayan bir sahabe tarafından hedef saptırmak amacıyla, gizli bir Müslüman olan kız kardeşinin evine yönlendirilmiş ve önce gidip onunla ilgilenmesi söylenmiştir.

Ömer, kız kardeşinin evine geldiğinde evden gelen Kur'an sesini işitmiş, ilk başta hiddetlenmiş; fakat sonra, Tâhâ ve Hadid surelerinin ilk ayetlerinden oldukça etkilenerek Müslüman olmuştur.

Halife oluşu[değiştir | kaynağı değiştir]

İslam peygamberi Muhammed'in ölümünden sonra Ebû Bekir'in yaklaşık iki yıllık süren halifeliği, onun hastalanıp ölmesiyle son bulmuştur. Ebû Bekir, son günlerinde ashabın görüşlerini alarak yerine halife olarak Ömer'i tavsiye etmiştir. Ahitnameyi Osman'a yazdırmıştır.

Halifelik dönemi (634 - 644)[değiştir | kaynağı değiştir]

Ömer bin Hattab döneminde Bizans İmparatorluğu ile yapılan Yermük, Halep, Ecnadeyn, Demirköprü, Dathin, Firaz ve Qarteen muharebeleri ile Mısır, Suriye, Lübnan ve Filistin; Sasani İmparatorluğu ile yapılan Köprü, Nihavend ve Kadisiye muharebeleri ile de Irak'ın tamamı ve İran'ın büyük bir kısmı fethedildi.

Ömer döneminde hilafet güçlendi. Ömer adaletli bir hükümdardı, devlet memurları ve valileri her zaman kontrol ederdi. Beyt-ül mal'ı, yani devletin hazinesini Müslümanlar arasında en iyi şekilde bölüştürmüştür. Kendisi çok yoksuldu, aylık geliri sadece 16-20 dirhemdi.[4]

Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Ömer, miladi 31 Ekim 644 tarihinde, kendisinden alınan verginin azaltılmasını isteyen, ancak talebi kabul edilmeyen Mugire bin Şu'be'nin Fars bir kölesi olan Ebû Lü'lüe tarafından, Medine'de sabah namazında iken hançerle saldırıya uğradı. Saldırgan intihar ederken, Ömer saldırıdan üç gün sonra, 3 Kasım 644 tarihinde öldü.[5]

Arkeolojik kayıtlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ömer'in imzası olduğu düşünülen kaya yazıtı

2012 yılında Suudi Arabistan'ın El Murakkab bölgesinde bir kayanın üzerinde Ömer'in imzası olduğu düşünülen bir yazıt bulunmuştur.[6]

İslam öncesi kültür mirasını yok etmesi iddiaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Halife Ömer'in adı, İran ve Mısır'ın fethinden sonra fethedilen topraklarda yazılı bilgi birikiminin yok edildiği iddiaları ile de anılmaktadır.[7]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2020. 
  2. ^ Muhammed Hüseyin Haykal, Ömer El-Faruk (Bölüm no: 1, s. 40-41)
  3. ^ Taberi, Tarih er Rusul veʾl Muluk veʾl Hulafa
  4. ^ "Hz. Ömer'in Hayatı". 18 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2016. 
  5. ^ Altındiş, Ceyla - NTV Tarih - Sayı 34 - Kasım 2011 - İstanbul 1308-7878
  6. ^ Imbert, Frédéric (2019). "Espaces de liberté et contraintes graphiques dans les graffiti du début de l'islam". Savants, amants, poètes et fous : Séances offertes à Katia Zakharia. Beirut: Presses de l’Ifpo. ss. 161-174. doi:10.4000/books.ifpo.13413. ISBN 9782351595503. 
  7. ^ "Arşivlenmiş kopya". 12 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2020. 
Ömer
Sünni İslam unvanları
Önce gelen
Ebû Bekir
Raşit Halife
634 - 644
Sonra gelen
Osman bin Affan