Yermük Muharebesi

Koordinatlar: 32°48′51″N 35°57′17″E / 32.81411°K 35.95482°D / 32.81411; 35.95482
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Yermük Muharebesi
Arap-Bizans savaşları
Battlefield of yarmouk-mohammad adil.jpg
Savaşın yapıldığı alan.
Tarih15-20 Ağustos 636
Bölge
Yermük Nehri yakınları, Suriye 32°48′51″N 35°57′17″E / 32.81411°K 35.95482°D / 32.81411; 35.95482
Sonuç Kesin Müslüman zaferi
Taraflar
Black flag.svg Raşidun Halifeliği Simple Labarum2.svg Bizans İmparatorluğu
Banu Ghassan Flag (16).png Gassaniler
Tanukhidler
Komutanlar ve liderler
Halid bin Velid
Ebu Ubeyde bin Cerrah
Amr bin Âs
Khawlah bint al-Azwar
Şurahbil bin Hasene
Yezid bin Ebu Süfyan
Al-Qa'qa' ibn 'Amr al-Tamimi
Amru bin Ma'adi Yakrib
Iyad ibn Ghanm
Dhiraar bin Al-Azwar
Abdul-Rahman ibn Abi Bakr.[1][2]
Simple Labarum2.svg Herakleios
Simple Labarum2.svg Theodore Trithyrius † [3]
Simple Labarum2.svg Vahan †
Banu Ghassan Flag (16).png Jabalah ibn al-Aiham Dairjan †
Simple Labarum2.svg Niketas the Persian
Simple Labarum2.svg Buccinator (Qanatir)
Simple Labarum2.svg Gregory [4]
Güçler

15.000-40.000 (Modern tahminler) [5][6][7][8]

24.000-40.000 (Birincil kaynaklar) [9][10][11]
80.000-150.000 (Modern tahminler) [5][6][7][12]
100.000-200.000 (Birincil Arap kaynakları) [13][14][15]
140.000 (Birincil Roma kaynakları) [16][17]
Kayıplar
3.000 [18] %45 veya 50.000+ (Modern tahminler)
70.000-120.000 (Birincil kaynaklar)

Yarmuk Muharebesi ya da Yermük Muharebesi (Arapça: معركة اليرموك‎ - okunuşu Yarmuk, Yarmuq ya da Hieromyax), Halid bin Velid komutasındaki İslam ordusuyla Bizans İmparatorluğu'nun Yermük'te yaptığı, Arap-Bizans savaşlarının en büyük muharebesidir.

Muharebenin başlangıcı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ebubekir, Halid bin Velid'i Irak'ın fethiyle görevlendirdikten sonra, Güney Suriye ve Lübnan civarı için ayrı bir ordu hazırlamaya başlamıştı. Ebubekir, Hicret'in 12. yılının sonlarına doğru komutan olarak Amr bin Âs, Ebu Ubeyde bin Cerrah, Şurahbil bin Hasene ve Yezid bin Ebi Süfyân seçmişti. Seçilen komutanlardan her biri, Yermük'a istediği yoldan gidecekti.

Dönemin Bizans İmparatoru Herakleios, İslam ordusunun Şam'a saldıracağını duyunca Humus'a giderek savaş hazırlıklarına başlamıştı. Ayrıca Herakleios, İslam ordusunu dört komutanın yöneteceğini öğrenince onlarla ayrı ayrı savaşacağını düşünmüştü ve bu düşüncesinden memnun kalmıştı. Çünkü Bizanslılar, her birliğe karşı birkaç kat fazla askerle karşı çıkacak kadar güçlüydüler.

Bizanslılar'ın planını öğrenen İslam komutanları aralarında mektupla haberleşmişlerdi. Amr bin Âs, tek cephede savaşılacağının uygun olduğunu belirtmişti ve diğer komutanlar da bu görüşü benimsemişlerdi. Bu durumu Ebubekir'e bildirdiler ve Ebubekir, bu fikrin mantıklı olduğunu belirtip savaş yeri olarak Yermük'ü seçmişti.

Savaş[değiştir | kaynağı değiştir]

İslam ordusunun Yermük'ta toplandığını öğrenen Herakleios, komutanlarına haber vererek ordunun Yermük'ta toplanmalarını emretti. Böylece Bizans ordusu 240.000 kişi olmuştu. Bu sırada Ömer, Irak'ta galip gelen Halid bin Velid'e de Yermük'taki orduya katılmasını emretti ve onu başkomutan olarak atadı. İslam ordusu, Halid bin Velid'in yönetimindeki kuvvetin Yermük'teki orduya katılmasından sonra 46.000 kişiye ulaşmıştı.

İslam ordusunun dört komutanla yönetildiğini bilmeyen Halid bin Velid, savaş alanına girdiğinde İslam ordusunun dört ayrı komutanla farklı cephelerde savaşa hazırlandığını, buna karşın Bizans ordusunun tam bir savaş düzeni içinde hazırlandığını fark etti. Bu durumu gören Halid bin Velid, diğer dört komutana yanlış savaş düzeni kurduklarını, yenilirlerse bir daha kendilerine gelemeyeceklerini ve her komutanın kendi birliğini değil tüm İslam ordusunu yönetmesi gerektiğini anlattı.

Halid bin Velid, orduyu alışılmışın dışında bir düzene soktu. Birlikleri her biri biner kişiden oluşan 38 bölüğe ayırdı. Halid bin Velid, merkezde 18, sağda ve solda da onar birlik bıraktı. Merkez bölüğü Ebu Ubeyde ve Şurahbil, sağ kanadı Amr bin As ve sol kanadı da Ebu Süfyan komutasına verdi.

Savaş günü Halid bin Velid, askerleriyle düşmana hücum etmeye başladı. Bu ani taarruz karşısında Bizans ordusu ne yapacağını şaşırdı. Bizans kuvvetleri, savaş alanının dışına kaçmaya başladılar. Fırsatı değerlendiren İslam ordusu, Bizans piyadeleri üzerine toplu hücuma geçtiler. Bu hücum, Bizans ordusuna ölüm darbesi oldu. Vakusa Vadisi'ne doğru gerilemeye başlayan Bizanslılar, birbirlerini çiğneyerek hendeklere döküldüler. Bazı kaynaklara göre 120.000 küsur Bizanslı ve 3.000 küsur Müslüman hayatını kaybetti.

Muharebenin sonucu[değiştir | kaynağı değiştir]

Savaş sonucu, Irak, Şam, Lübnan ve Suriye civarı Müslümanlar'ın eline geçti.

Bizans kaynaklarında[değiştir | kaynağı değiştir]

636 yılında yazılmış bir Suriye günlüğünde şikayet babında Muhammed’in ordusunun Bizans topraklarını işgal ettiği Galile’den Belh’e kadar her yeri ele geçirdikleri, askerleri öldürdükleri ve bir sonraki savaşın 636’da Gabitha’da olduğu yazar.[19] Gabitha, Yermük ırmağının yanındadır ve ünlü teolog Nöldeke bu savaşın tarihinin ve yerinin Yermük savaşının tarihine tam uymakta olduğunu söylemektedir.[20]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Islamic Conquest of Syria A translation of Fatuhusham by al-Imam al-Waqidi Translated by Mawlana Sulayman al-Kindi pp. 352–53 "Archived copy". 12 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2013. 
  2. ^ Hadrat 'Umar Farooq by Prof. Masud-ul-Hasan, Islamic Publications Ltd 13-E, Shah Alam Market, Lahore, Pakistan
  3. ^ Kennedy, Hugh N. (2006). The Byzantine And Early Islamic Near East, Farnham: Ashgate Publishing, ISBN 0-7546-5909-7, s. 45.
  4. ^ Nicolle, David. (1994). Yarmuk 636 A.D.: The Muslim Conquest of Syria, Oxford: Osprey Publishing. ISBN 1-85532-414-8, s. 64-65.
  5. ^ a b Kaegi, Walter Emil. (1995). Byzantium and the Early Islamic Conquests, Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-48455-3
  6. ^ a b Nicolle, David. (1994). Yarmuk 636 AD: The Muslim Conquest of Syria, Oxford: Osprey Publishing. ISBN 1-85532-414-8
  7. ^ a b Akram, Agram Ibrahim. (1970). The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed: His Life and Campaigns, Rawalpindi: Nat. Publishing House. ISBN 0-7101-0104-X
  8. ^ Treadgold, Warren. (1997). A History of the Byzantine State and Society. Stanford, California: Stanford University Press. ISBN 0-8047-2630-2.
  9. ^ Muḥammad ibn Isḥāq ibn Yasār ibn Khiyār. (750). Sirah Rasul Allah.
  10. ^ Aḥmad ibn Yaḥyā ibn Jabir al-Balādhurī. (9. Yüzyıl). Kitab Futuh al-Buldan (Book of the Conquest of the Lands).
  11. ^ Muhammad ibn Jarir al-Tabari. (915). History of the Prophets and Kings.
  12. ^ Donner, Fred McGraw. (1981). The Early Islamic Conquests, Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-05327-8
  13. ^ Aḥmad ibn Yaḥyā ibn Jabir al-Balādhurī. (9. Yüzyıl). Kitab Futuh al-Buldan (Book of the Conquest of the Lands).
  14. ^ Muhammad ibn Jarir al-Tabari. (915). History of the Prophets and Kings.
  15. ^ Muḥammad ibn Isḥāq ibn Yasār ibn Khiyār. (750). Sirah Rasul Allah.
  16. ^ Theophanes the Confessor. (810–815). Chronographia.
  17. ^ Kennedy, Hugh Nigel. (2006). The Byzantine And Early Islamic Near East, Ashgate Publishing. ISBN 0-7546-5909-7
  18. ^ Akram, Agram Ibrahim. (2004). The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed: His Life and Campaigns (Third Edition), Islamabad: Mr. Books. s. 425. ISBN 0-19-597714-9
  19. ^ W. Wright, Catalogue Of Syriac Manuscripts In The British Museum Acquired Since The Year 1838, 1870, Part I, Printed by order of the Trustees: London, No. XCIV, pp. 65-66. This book has been recently republished in 2002 by Gorgias Press.
  20. ^ Th. Nöldeke, “Zur Geschichte Der Araber Im 1, Jahrh. d.H. Aus Syrischen Quellen”, Zeitschrift Der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft, 1876, op. cit., pp. 79-82.