İçeriğe atla

Yayımcılık

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Yayıncılık sayfasından yönlendirildi)
Basılı olmayan eserler için yayın maddesine bakınız.

Yayımcılık ya da yayıncılık, basılı medya yoluyla bilgi ve edebiyat yayma işi.[1] Yayımlanan bilgi umuma açık olmalıdır. Bazen yazarlar yayımcılığı da üslenir. Yayıncılık yapan kuruma "yayınevi" denir.

Yayımcılık basma matbaa hizmetleri, satın alma, copy editing içeriğin yayına uygun formatta düzenlenmesi editörlük, tashih, prova okuması, grafik tasarım, illüstrasyon hazırlanması ve üretimi – basım (ve elektronik eşdeğerleri), pazarlamayla gazete, mecmua, kitap, edebî eser ve müzik eserleri, yazılım gibi enformasyonla ilgili elektronik basın ürünlerinin dağıtımını ve eserin telif hakkıları için ISDN ve ülke çapında yasal bandrol alması gerekli yasal prosedür işlemlerinin yapılması ve tamamlanması süreçlerinden sorumludur.[2]

Geleneksel olarak yayımcılık terimi, kitap, çizgi roman, gazete ve dergi gibi basılı eserlerin oluşturulması ve halka dağıtılmasını ifade eder. Dijital bilgi sistemlerinin ortaya çıkmasıyla birlikte, kapsamı e-kitaplar, dijital dergiler, web siteleri, sosyal medya, müzik ve video oyunu yayıncılığı gibi dijital yayıncılığı da kapsayacak şekilde genişlendi.

Ticari yayıncılık sektörü, News Corp, Pearson, Penguin Random House, ve Thomson Reuters gibi büyük çok uluslu şirketlerden büyük perakende markalarına ve binlerce küçük bağımsız yayıncıya kadar uzanmaktadır.[3]

Yayımcılık, aynı zamanda yasal bir kavram olarak şu amaçlarla da kullanılır:

  1. Nikâh veya iflas gibi önemli duyuruları yaymak için;
  2. Hakaret veya iftira olduğunu iddia edebilmek için temel şarttır. Yani yapılmış olan hakaret veya iftiranın yayımlanmış olması gerekir.
  3. Telif açısından yayımlanmış olan bir çalışmayla yayımlanmamış bir çalışma farklıdır.

Yayımlama süreci

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kitap ve magazin yayımcılarının önemli işlerinden biri basılmış yazıları çoğaltmak ve satıştır. Gazetecilerinse aksine bu işler için kendi elemanları vardır; baziları yanıbaşında serbest gazeteci de çalıştırır.[4]

Kitap yayıncısı

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kitap yayıncısı,kitap ürününü hazırlayıp pazarlayan kişi veya kurumdur. Yayımcı sözcüğü naşir karşılığında kullanılmaktadır ancak yayıncı sözcüğü yerleştiği için daha yaygındır.

Kitap yayıncısı belli bir sermaye ile işe başlar. Çoğunlukla kitap yayını, bir yayınevi bünyesinde yapılmaktadır. Yayınevinin sahibi veya yönetmeni, danışma ve yayın kurulu, editörleri, redaktörleri, düzeltmenleri, tasarımcısı, muhasebecileri, dizgi ve grafik işçileri, depocuları, nakliyecileri, kendi kitabevi varsa kitapçıları ana elemanlardır. Raflı depo, kitap hammaddesi olan kağıdın ve basılan kitapların depolanması içindir. Dizgi servisinde genellikle Mac veya PC bilgisayar ağı, yazıcılar, aydınger bulunmaktadır. Kitabın metin ve grafik tasarımında genel olarak Quark Press, Freehand, Microsoft Word, Adobe yazılımları kullanılmaktadır.[5]

Yayıncı önce yayınlayacağı ürünü seçer, hedeflediği basılmış ürünleri telif ajanslarından yayın hakkını satın alır. Çevirmene çeviri ücreti ödenir ve çeviri editöre verilir. Editör ham kitabı yayına hazırlayandır. Redaktör de denilen editörün çeviri üzerindeki değişikliklerinden sonra düzeltmen dil ve imla yönüyle denetler. Değişiklikler dizgi ve grafik servisinde yapılır ve son hale getirilir. Kitaba son şekli verildikten sonra bir son okuma yapılır, dizini çıkartılıp baskı için aydıngeri alınır. ISBN verilir.[6]

Kitap yayıncısı aydıngeri kontrol eder ve matbaaya gönderir. Matbaacı bundan bir prova baskısı alır, buna ozalit baskı denir. Ozalit baskı yayıncı tarafından kontrol edilir, kitabın kapak filmleriyle birlikte matbaaya verilir. Matbaa en az 1000 adet kitabı basar, ciltler, kitap kapağı takılır.

Matbaadan gelen kitapları muhafaza etmek ve yerleştirmek, dağıtıma hazır hale getirmek için yayıncı depo bulundurmak zorundadır. Depocu, basılan kitapları teslim alır ve bandrol yapıştırır, yayıncının belirlediği fiyatı basar.[7][8]

Kitap yayınevine geldikten sonra pazara çıkacaktır. Belli başlı dağıtımcılarla anlaşarak veya kitabevlerinin siparişlerine göre kitaplar paketlenerek nakledilir, ürün pazara çıkar. Genellikle aylık ve üç aylık çeklerle tahsilat yapılır, iadeler depolanır, kitap piyasada tükenmişse 2. ve sonraki baskıları yapılır.[9]

Bir kitap yayıncısına birçok yazarın çalışmaları gelir, yayıncı bunları bir klasörde toplar, kendisi veya yayın kurulu varsa kurul bunları inceler, basıma değer görülenleri yayıncıya bildirir.[10]

Yayıncılık türleri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ "Publishing | meaning". Cambridge English Dictionary (İngilizce). 5 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Şubat 2020. 
  2. ^ "GLOBAL 50. The world ranking of the publishing industry 2019". Issuu (İngilizce). 28 Ekim 2019. 27 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Şubat 2020. 
  3. ^ "GLOBAL 50. The world ranking of the publishing industry 2019". Issuu (İngilizce). 28 Ekim 2019. 27 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Şubat 2020. 
  4. ^ International Publishers Association (2018). "The Global Publishing Industry in 2016". WIPO (İngilizce). doi:10.34667/tind.29034 Özgürce erişilebilir. 15 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi7 Şubat 2020. 
  5. ^ Börjesson, Lisa (2016). "Research outside academia? – An analysis of resources in extra-academic report writing". Proceedings of the Association for Information Science and Technology (İngilizce). 53 (1): 1-10. doi:10.1002/pra2.2016.14505301036 Özgürce erişilebilir. 
  6. ^ "Publishing industry history and challenges | Britannica". britannica.com (İngilizce). 11 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2024. 
  7. ^ "Self-publishing vs vanity publishing. Confused?". www.writersandartists.co.uk. 16 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2020. 
  8. ^ Klems, Brian A. (11 Ağustos 2016). "What is Hybrid Publishing? Here Are 4 Things All Writers Should Know". Writer's Digest (İngilizce). 20 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2020. 
  9. ^ "Freedom of expression, media freedom and safety of journalists". 19 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2023.  (last checked 2023-01-19)
  10. ^ Heuristics and Biases Kahneman, D.; Tversky, A. (1982). Judgment under Uncertainty: Heuristics and Biases. Cambridge University Press. doi:10.1017/CBO9780511809477. ISBN 9780511809477. 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2023. 

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Yayımcılık&oldid=36308004" sayfasından alınmıştır