Türkiye'nin illeri
| Bu maddenin doğru ve güvenilir bilgi sunması için güncellenmesi gerekmektedir. Daha fazla bilgi için tartışma sayfasına bakınız. |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
Türkiye, idari ve coğrafi şartlar göz önünde bulundurularak çeşitli idari bölümlere ayrılmıştır. Merkezi idare kuruluşu bakımından illere, iller ilçelere, ilçeler ise köylere ayrılmıştır. Bunlara Mülki İdare Bölümleri denir. İdari bölümlerin tespitinde coğrafi durumları, ekonomik şartları, kamu hizmetlerinin gerekleri ve ulaşım durumları dikkate alınmaktadır. Türkiye'de en büyük idari birime il adı verilir. Bir il; il merkezi, ilçe merkezleri ve ilçelere bağlı bütün köyleri kapsar. İllerde yönetme ve yürütme görevini, devletin atadığı valiler yerine getirir. Cumhuriyetin ilk yıllarında 63 olan il sayısı, değişen şartlar ve ihtiyaçlara göre bugün 81'e ulaşmıştır. Gelişmiş birçok ilçe de il olmayı beklemektedir.
İlden daha küçük idari birimlere ilçe adı verilir. Her il, büyüklüğüne göre çeşitli sayıda ilçelerden oluşur. İlçelerde mülki amire Kaymakam adı verilir. En küçük idari birime ise köy adı verilir. Muhtar tarafından yönetilen köy, yönetim açısından ilçe merkezine bağlıdır.
Konu başlıkları |
[değiştir] Yerleşim yerleri
Türkiye'deki il sayısı 81, ilçe sayısı 957, belediye sayısı 2951 ve köy sayısı 34.367'dir.
[değiştir] İller
Türkiye'nin nüfusu 31 Aralık 2010 itibarıyla 73.722.988'dir. Ülke nüfusunun %76.3'ü il ve ilçe merkezlerinde, %23.7'si ise belde, köy ve kasabalarda yaşamaktadır. En fazla nüfusa sahip il ülke nüfusunun %18'ini barındıran İstanbul, en büyük yüzölçümüne sahip il ise Konya'dir.
| Plaka kodu | Ad | Alan (km²) | İl nüfusu (kişi) | Nüfus yoğunluğu (/km²) | Merkez | Merkez nüfusu (kişi) | Bölge |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 01 | Adana | 14.256 | 2.085.225 | 150 | Adana | 1.630.710 | Akdeniz Bölgesi |
| 02 | Adıyaman | 7.572 | 590.935 | 84 | Adıyaman | 178.538 | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| 03 | Afyonkarahisar | 14.532 | 697.559 | 49 | Afyon | 128.516 | Ege Bölgesi |
| 04 | Ağrı | 11.315 | 542.022 | 47 | Ağrı | 79.764 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 05 | Amasya | 5.731 | 334.786 | 59 | Amasya | 74.393 | Karadeniz Bölgesi |
| 06 | Ankara | 25.615 | 4.771.716 | 195 | Ankara | 3.203.362 | İç Anadolu Bölgesi |
| 07 | Antalya | 20.815 | 1.978.333 | 95 | Antalya | 955.596 | Akdeniz Bölgesi |
| 08 | Artvin | 7.493 | 164.759 | 22 | Artvin | 23.157 | Karadeniz Bölgesi |
| 09 | Aydın | 7.922 | 989.862 | 126 | Aydın | 192.267 | Ege Bölgesi |
| 10 | Balıkesir | 14.442 | 1.152.323 | 81 | Balıkesir | 215.436 | Marmara Bölgesi |
| 11 | Bilecik | 4.181 | 225.381 | 52 | Bilecik | 34.105 | Marmara Bölgesi |
| 12 | Bingöl | 8.402 | 255.170 | 31 | Bingöl | 68.876 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 13 | Bitlis | 8.413 | 328.767 | 47 | Bitlis | 44.923 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 14 | Bolu | 10.716 | 271.208 | 33 | Bolu | 84.565 | Karadeniz Bölgesi |
| 15 | Burdur | 7.238 | 258.868 | 38 | Burdur | 63.363 | Akdeniz Bölgesi |
| 16 | Bursa | 11.087 | 2.605.495 | 250 | Bursa | 2.287.981 | Marmara Bölgesi |
| 17 | Çanakkale | 10.201 | 508.769 | 54 | Çanakkale | 110.000 | Marmara Bölgesi |
| 18 | Çankırı | 8.411 | 179.067 | 24 | Çankırı | 62.508 | İç Anadolu Bölgesi |
| 19 | Çorum | 12.833 | 535.405 | 42 | Çorum | 161.321 | Karadeniz Bölgesi |
| 20 | Denizli | 11.716 | 931.823 | 80 | Denizli | 350.000 | Ege Bölgesi |
| 21 | Diyarbakır | 15.162 | 1.528.958 | 102 | Diyarbakır | 545.983 | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| 22 | Edirne | 6.241 | 390.428 | 64 | Edirne | 119.298 | Marmara Bölgesi |
| 23 | Elazığ | 9.181 | 552.646 | 65 | Elazığ | 266.495 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 24 | Erzincan | 11.974 | 224.949 | 19 | Erzincan | 107.175 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 25 | Erzurum | 24.741 | 1.125.085 | 30 | Erzurum | 621.235 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 26 | Eskişehir | 13.904 | 764.584 | 55 | Eskişehir | 482.793 | İç Anadolu Bölgesi |
| 27 | Gaziantep | 7.194 | 1.700.763 | 249 | Gaziantep | 1.253.513 | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| 28 | Giresun | 7.151 | 419.256 | 61 | Giresun | 83.636 | Karadeniz Bölgesi |
| 29 | Gümüşhane | 6.125 | 129.618 | 20 | Gümüşhane | 30.270 | Karadeniz Bölgesi |
| 30 | Hakkâri | 7.729 | 251.302 | 35 | Hakkâri | 58.145 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 31 | Hatay | 5.403 | 1.480.571 | 254 | Antakya | 202.216 | Akdeniz Bölgesi |
| 32 | Isparta | 8.733 | 448.298 | 54 | Isparta | 148.496 | Akdeniz Bölgesi |
| 33 | Mersin | 15.737 | 1.647.899 | 106 | Mersin | 875.842 | Akdeniz Bölgesi |
| 34 | İstanbul | 5.170 | 13.255.685 | 2551 | İstanbul | 11.008.790 | Marmara Bölgesi |
| 35 | İzmir | 11.811 | 3.948.848 | 329 | İzmir | 3.354.934 | Ege Bölgesi |
| 36 | Kars | 9.594 | 301.766 | 30 | Kars | 78.473 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 37 | Kastamonu | 13.473 | 361.222 | 27 | Kastamonu | 64.606 | Karadeniz Bölgesi |
| 38 | Kayseri | 17.116 | 1.234.651 | 72 | Kayseri | 1.064.164 | İç Anadolu Bölgesi |
| 39 | Kırklareli | 6.056 | 332.791 | 53 | Kırklareli | 53.221 | Marmara Bölgesi |
| 40 | Kırşehir | 6.434 | 221.876 | 35 | Kırşehir | 88.105 | İç Anadolu Bölgesi |
| 41 | Kocaeli | 3.635 | 1.560.138 | 432 | İzmit | 294.875 | Marmara Bölgesi |
| 42 | Konya | 40.824 | 2.013.845 | 52 | Konya | 1.112.768 | İç Anadolu Bölgesi |
| 43 | Kütahya | 12.119 | 590.496 | 49 | Kütahya | 166.665 | Ege Bölgesi |
| 44 | Malatya | 12.235 | 740.643 | 63 | Malatya | 381.081 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 45 | Manisa | 13.120 | 1.379.484 | 105 | Manisa | 214.345 | Ege Bölgesi |
| 46 | Kahramanmaraş | 14.327 | 1.044.816 | 73 | Kahramanmaraş | 403.828 | Akdeniz Bölgesi |
| 47 | Mardin | 9.097 | 744.606 | 85 | Mardin | 65.072 | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| 48 | Muğla | 12.716 | 817.503 | 64 | Muğla | 43.845 | Ege Bölgesi |
| 49 | Muş | 8.023 | 406.886 | 50 | Muş | 67.927 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 50 | Nevşehir | 5.438 | 282.337 | 52 | Nevşehir | 67.864 | İç Anadolu Bölgesi |
| 51 | Niğde | 7.318 | 337.931 | 46 | Niğde | 78.088 | İç Anadolu Bölgesi |
| 52 | Ordu | 5.894 | 719.183 | 121 | Ordu | 141.000 | Karadeniz Bölgesi |
| 53 | Rize | 3.792 | 319.637 | 81 | Rize | 78.144 | Karadeniz Bölgesi |
| 54 | Sakarya | 4.895 | 872.872 | 180 | Adapazarı | 283.752 | Marmara Bölgesi |
| 55 | Samsun | 9.474 | 1.252.693 | 138 | Samsun | 363.180 | Karadeniz Bölgesi |
| 56 | Siirt | 5.465 | 300.695 | 55 | Siirt | 98.281 | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| 57 | Sinop | 5.858 | 202.740 | 35 | Sinop | 30.502 | Karadeniz Bölgesi |
| 58 | Sivas | 28.129 | 642.224 | 22 | Sivas | 251.776 | İç Anadolu Bölgesi |
| 59 | Tekirdağ | 6.345 | 798.109 | 126 | Tekirdağ | 107.191 | Marmara Bölgesi |
| 60 | Tokat | 9.912 | 617.802 | 62 | Tokat | 113.100 | Karadeniz Bölgesi |
| 61 | Trabzon | 4.495 | 763.714 | 164 | Trabzon | 214.949 | Karadeniz Bölgesi |
| 62 | Tunceli | 7.774 | 76.699 | 10 | Tunceli | 25.041 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 63 | Şanlıurfa | 19.091 | 1.663.371 | 89 | Şanlıurfa | 385.588 | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| 64 | Uşak | 5.174 | 338.019 | 63 | Uşak | 137.001 | Ege Bölgesi |
| 65 | Van | 20.927 | 1.035.418 | 54 | Van | 284.464 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 66 | Yozgat | 14.083 | 476.096 | 34 | Yozgat | 73.930 | İç Anadolu Bölgesi |
| 67 | Zonguldak | 3.470 | 619.703 | 188 | Zonguldak | 104.276 | Karadeniz Bölgesi |
| 68 | Aksaray | 8.051 | 377.505 | 50 | Aksaray | 129.949 | İç Anadolu Bölgesi |
| 69 | Bayburt | 4.043 | 74.412 | 20 | Bayburt | 32.285 | Karadeniz Bölgesi |
| 70 | Karaman | 8.816 | 232.633 | 26 | Karaman | 105.384 | İç Anadolu Bölgesi |
| 71 | Kırıkkale | 4.589 | 276.647 | 61 | Kırıkkale | 205.078 | İç Anadolu Bölgesi |
| 72 | Batman | 4.671 | 510.200 | 110 | Batman | 246.678 | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| 73 | Şırnak | 7.296 | 430.109 | 60 | Şırnak | 52.743 | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| 74 | Bartın | 1.960 | 187.758 | 90 | Bartın | 35.992 | Karadeniz Bölgesi |
| 75 | Ardahan | 5.495 | 105.454 | 22 | Ardahan | 17.274 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 76 | Iğdır | 3.584 | 184.418 | 51 | Iğdır | 59.880 | Doğu Anadolu Bölgesi |
| 77 | Yalova | 847 | 203.741 | 241 | Yalova | 70.118 | Marmara Bölgesi |
| 78 | Karabük | 2.420 | 227.610 | 55 | Karabük | 100.749 | Karadeniz Bölgesi |
| 79 | Kilis | 1.642 | 123.135 | 86 | Kilis | 70.670 | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| 80 | Osmaniye | 3.767 | 479.221 | 153 | Osmaniye | 198.836 | Akdeniz Bölgesi |
| 81 | Düzce | 3.641 | 338.188 | 132 | Düzce | 129.118 | Karadeniz Bölgesi |
- Bu tablodaki nüfus sayıları 2010 Türkiye İstatistik Kurumu verileridir.[1]
- Afyon ilinin adı 5285 sayılı kanunla (11/01/2005 tarihli r.g.) değiştirilmiştir.
[değiştir] Kodlar
ISO ve posta kodlarının ilk iki hanesi plaka kodudur. NUTS kodları ise farklıdır.
| Name | ISO 3166-2 | NUTS | Telefon kodu |
|---|---|---|---|
| Adana | TR-01 | TR621 | 322 |
| Adıyaman | TR-02 | TRC12 | 416 |
| Afyon | TR-03 | TR332 | 272 |
| Ağrı | TR-04 | TRA21 | 472 |
| Aksaray | TR-68 | TR712 | 382 |
| Amasya | TR-05 | TR834 | 358 |
| Ankara | TR-06 | TR510 | 312 |
| Antalya | TR-07 | TR611 | 242 |
| Ardahan | TR-75 | TRA24 | 478 |
| Artvin | TR-08 | TR905 | 466 |
| Aydın | TR-09 | TR321 | 256 |
| Balıkesir | TR-10 | TR221 | 266 |
| Bartın | TR-74 | TR813 | 378 |
| Batman | TR-72 | TRC32 | 488 |
| Bayburt | TR-69 | TRA13 | 458 |
| Bilecik | TR-11 | TR413 | 228 |
| Bingöl | TR-12 | TRB13 | 426 |
| Bitlis | TR-13 | TRB23 | 434 |
| Bolu | TR-14 | TR424 | 374 |
| Burdur | TR-15 | TR613 | 248 |
| Bursa | TR-16 | TR411 | 224 |
| Çanakkale | TR-17 | TR222 | 286 |
| Çankırı | TR-18 | TR822 | 376 |
| Çorum | TR-19 | TR833 | 364 |
| Denizli | TR-20 | TR322 | 258 |
| Diyarbakır | TR-21 | TRC22 | 412 |
| Düzce | TR-81 | TR423 | 380 |
| Edirne | TR-22 | TR212 | 284 |
| Elazığ | TR-23 | TRB12 | 424 |
| Erzincan | TR-24 | TRA12 | 446 |
| Erzurum | TR-25 | TRA11 | 442 |
| Eskişehir | TR-26 | TR412 | 222 |
| Gaziantep | TR-27 | TRC11 | 342 |
| Giresun | TR-28 | TR903 | 454 |
| Gümüşhane | TR-29 | TR906 | 456 |
| Hakkari | TR-30 | TRB24 | 438 |
| Hatay | TR-31 | TR631 | 326 |
| Iğdır | TR-76 | TRA23 | 476 |
| Isparta | TR-32 | TR612 | 246 |
| İstanbul-I (Avrupa) | TR-34 | TR100 | 212 |
| İstanbul-II (Anadolu) | TR-34 | TR100 | 216 |
| İzmir | TR-35 | TR310 | 232 |
| Kahramanmaraş | TR-46 | TR632 | 344 |
| Karabük | TR-78 | TR812 | 370 |
| Karaman | TR-70 | TR522 | 338 |
| Kars | TR-36 | TRA22 | 474 |
| Kastamonu | TR-37 | TR821 | 366 |
| Kayseri | TR-38 | TR721 | 352 |
| Kilis | TR-79 | TRC13 | 348 |
| Kırıkkale | TR-71 | TR711 | 318 |
| Kırklareli | TR-39 | TR213 | 288 |
| Kırşehir | TR-40 | TR715 | 386 |
| Kocaeli | TR-41 | TR421 | 262 |
| Konya | TR-42 | TR521 | 332 |
| Kütahya | TR-43 | TR333 | 274 |
| Malatya | TR-44 | TRB11 | 422 |
| Manisa | TR-45 | TR331 | 236 |
| Mardin | TR-47 | TRC31 | 482 |
| Mersin | TR-33 | TR622 | 324 |
| Muğla | TR-48 | TR323 | 252 |
| Muş | TR-49 | TRB22 | 436 |
| Nevşehir | TR-50 | TR714 | 384 |
| Niğde | TR-51 | TR713 | 388 |
| Ordu | TR-52 | TR902 | 452 |
| Osmaniye | TR-80 | TR633 | 328 |
| Rize | TR-53 | TR904 | 464 |
| Sakarya | TR-54 | TR422 | 264 |
| Samsun | TR-55 | TR831 | 362 |
| Şanlıurfa | TR-63 | TRC21 | 414 |
| Siirt | TR-56 | TRC34 | 484 |
| Sinop | TR-57 | TR823 | 368 |
| Sivas | TR-58 | TRC33 | 346 |
| Şırnak | TR-73 | TR722 | 486 |
| Tekirdağ | TR-59 | TR211 | 282 |
| Tokat | TR-60 | TR832 | 356 |
| Trabzon | TR-61 | TR901 | 462 |
| Tunceli | TR-62 | TRB14 | 428 |
| Uşak | TR-64 | TR334 | 276 |
| Van | TR-65 | TRB21 | 432 |
| Yalova | TR-77 | TR425 | 226 |
| Yozgat | TR-66 | TR723 | 354 |
| Zonguldak | TR-67 | TR811 | 372 |
[değiştir] Eski iller
Daha önce il olan fakat şu anda ilçe durumunda bulunan veya bir dönem ilçeye dönüştürülen yerleşimler şunlardır:
- Oltu, 1926'da Erzurum'un ilçesi haline getirildi.
- Kozan, 1926'da Adana'nın ilçesi haline getirildi.
- Gelibolu, 1926'da Çanakkale'nin ilçesi haline getirildi.
- Çatalca, 1926'da İstanbul'un ilçesi haline getirildi.
- Şebinkarahisar, 1933'te Giresun'un ilçesi haline getirildi.
- Ergani, 1926'da Diyarbakır'in ilçesi haline getirildi.
- Hakkari 1933'te ilçe haline dönüştürülüp Van'a bağlandı. İki yıl sonra tekrar il oldu.
- Osmaniye 1933'te ilçe haline dönüştürülüp Adana'ya bağlandı. 1996'da tekrar il oldu.
- Kırşehir, 1954'te ilçeye dönüştürüldü, 1957'de tekrar il oldu.
- Siverek, 1926'da Urfa'nın ilçesi haline getirildi.
- Tunceli, 1926'da ilçeye dönüştürüldü ve Elazığ'a bağlandı. 1936'da tekrar il oldu ve adı Dersim iken Tunceli olarak değiştirildi.
[değiştir] Yeni İller
- Aksaray 1920 yılında vilayet olmuş, 13 yıl sonra, 1933'de çıkarılan hususi kanunla Niğde'ye, kendi ilçesi olan Şereflikoçhisar da Ankara'ya bağlanmıştır. 15 Haziran 1989'da Aksaray tekrar il olmuş, ancak Şereflikoçhisar Ankara'da kalmıştır.
[değiştir] İl ve il merkezlerinin adları
Türkiye'de bir ilin merkez ilçesi genellikle ille aynı ada sahiptir. Eskiden Hakkari ilinin merkezi Çölemerik, Tunceli ilinin merkezi Kalan'dı. Artvin 1956'ya kadar Çoruh ilinin merkeziydi. Bu tarihten sonra ilin adı Artvin olarak değiştirildi. Benzer biçimde Mersin ilinin adı da yakın zamana kadar İçel'di. İlin adının 2002'de Mersin'e çevrilmesine rağmen il plaka sırası (33) değişmedi. Türkiye'de merkezinin adı farklı olan ilçeler de vardır. Örneğin: Afyonkarahisar'a bağlı Sincanlı ilçesinin merkezinin adı Sinanpaşa'dır. Afyon ilinin adı, 11/01/2005 tarih ve 5285 Sayılı Kanunla değiştirilerek Afyonkarahisar olmuştur.
[değiştir] Türkiye'de iki denize sınırı olan iller listesi
- Tekirdağ: Marmara denizi, Karadeniz.
- İstanbul: Marmara denizi, Karadeniz.
- Kocaeli: Marmara denizi, Karadeniz.
- Balıkesir: Marmara denizi, Ege denizi.
- Çanakkale: Marmara denizi, Ege denizi.
- Muğla: Ege denizi, Akdeniz.
[değiştir] Kaynakça
- ^ "Türkiye İstatistik Kurumu, Adresa Dayalı Nüfus Kayıt SistemiVeritabanı". Türkiye İstatistik Kurmu (2010). 10 Mart 2011 tarihinde erişilmiştir.
- Nüfus verileri için Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) Sonuçları
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||