Ege Bölgesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 38°00′K 29°00′D / 38°K 29°D / 38; 29

Ege Bölgesi'nin Coğrafi sınırları
İzmir, Ege Bölgesinin en büyük şehri olduğu için bölgeyle özdeşleşmiştir.
Kente hâkim bir konumda bulunan tarihî Afyonkarahisar Kalesi
Muğla'da bir koy ( Muğla - Milas arasında Akbük sahili
Doğa Harikası Denizli Pamukkale
El yapımı Eşme kilimi
Mesir Macunu Festivali Manisa 2010
'Yörük Ali Efe. Resim-Alıntısı: 1919 Tarihli İstiklal Harbi Gazetesi-sayı:93 tarih:28 Ağustos 1919
Kuşadası'nda gün batımı

Ege Bölgesi, Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden biridir. İsmini kıyısında olduğu Ege Denizi'nden alır. Ege (Asıl Ege, Kıyı Ege) ve İç Batı Anadolu (İç Ege)[1] olmak üzere iki bölüme ayrılır. Kuzeyde Marmara, doğuda İç Anadolu, güneyde Akdeniz bölgeleriyle ve son olarak batıda Ege Deniziyle çevrilidir. Türkiye'nin en uzun kıyı şeridine sahip bölgesidir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Sınırlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgenin Sınırları;

Kuzey; Kaz Dağı, Madra Dağı, Simav Dağları ve Dominiç Dağıdır.

Doğuda; Türkmen Dağı ve Emir Dağlarıdır

Güneyde; Karakuş Dağı ve Göreli Dağıdır.

Batıda; Çanakkaleye bağlı Bababurundan başlayarak tüm Edremit Körfezi, İzmir ve Aydın illerinin tüm kıyı şeritleri ve Muğla'da, Köyceğiz hariç olmak üzere, kuzeyden güneye Köyceğiz kıyılarına kadardır.

Ovalar: Orta Çağ Ege Bölümü'nde horstlar arasında kalan grabenler birer alüvyon ovasıdır. Bunlar Bakırçay, Gediz, Büyük ve Küçük Menderes grabenleridir. Bu graben ler fiziksel bir haritada yeşil renk ile gösterilir. Gediz ağzında Menemen Delta ovası, Büyük Menderes ağzında Balat Delta ovasından oluşmuştur.

Nüfus ve Toplumsal Yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kentleşmenin en yoğun yaşandığı bölge konumundadır. Türkiye nüfusunun 1/8 kadarı Ege Bölgesi'nde yaşamaktadır. Bu nüfusun yarıdan fazlası (%62,2) kentlerdedir. Ege Bölgesi'nin ortalama nüfus yoğunluğu ise Türkiye ortalamasının üzerindedir. Nüfus yoğunluğu açısından Marmara Bölgesi'nden sonra ikinci sırada bulunur. Ege Bölümü'ndeki ovalar üzerinde fazla olan nüfus yoğunluğu, İç Batı Anadolu Bölümü'nde ve Menteşe Yöresi'nde azalır.

Nüfus bakımından Ege Bölgesi'ndeki illerin sırası şöyledir [2]:

  1. İzmir
  2. Manisa
  3. Aydın
  4. Denizli
  5. Muğla
  6. Afyonkarahisar
  7. Kütahya
  8. Uşak

Merkezi nüfus[3] bakımından sıralama şöyledir:

  1. İzmir :3.950.000
  2. Denizli :575.000[3]
  3. Manisa :365.000[3]
  4. Kütahya :228.000
  5. Aydın :265.000
  6. Uşak :192.000
  7. Afyonkarahisar :200.000
  8. Muğla :160.000

* Veriler 2013 yılı nüfus sayımı sonuçlarıdır.

Sıra Kent 1990 Sayımı 2000 Sayımı 2007 Sayımı 2011 sayımı Bağlı olduğu il
1 İzmir 1.758.780 2.232.265 2.606.294 2.656.148 İzmir
2 Denizli 275.800 323.500 480.000 512.000 Denizli
3 Manisa 158.900 214.400 291.800 301,000 Manisa
4 Kütahya 130.944 167,000 213,000 212,000 Kütahya
5 Aydın 107.000 143.300 168.000 191.000 Aydın
6 Uşak 105.300 137.000 173.000 185.000 Uşak
7 Afyonkarahisar 144.276 159.302 159.967 180.207 Afyonkarahisar
8 Aliağa 95.600 129,000 160,000 163.000 İzmir
9 Turgutlu 73.634 93.727 111.000 120.000 Manisa
10 Nazilli 80.277 105.665 103.759 110.000 Aydın
11 Salihli 70.861 83.137 96.600 97.500 Manisa
12 Akhisar 73.944 81.510 96.400 105.000 Manisa
13 Ödemiş 51.620 61.896 71.219 75.072 İzmir
14 Soma 49.977 60.600 70.700 76.100 Manisa
15 Söke 50.900 62.400 66.200 68.300 Aydın
16 Torbalı 21.167 38.099 62.080 123.000 İzmir
17 Bergama 42.554 52.173 58.212 60.700 İzmir
18 Tavşanlı 38.214 47.224 55.240 64.242 Kütahya
19 Menemen 29.006 46.079 53.940 124.000 İzmir

Ekonomi ve Yerleşim[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarım[değiştir | kaynağı değiştir]

Ege Bölgesi’nde nüfusun çoğunluğu iklim toprak koşulları ve ulaşım kolaylıklarının da elverişliliğiyle geçimini tarımdan sağlar. Ege bölümünde Akdeniz iklimine uygun bazı bitkiler (zeytin, üzüm vb.) ağır basar. Ege bölümünden, İçbatı Anadolu bölümüne geçildikçe, tarımın niteliği değişir; tahıl ekimi artar ve hayvancılık geçimde daha önemli yer tutar. Tahıl ekiminde buğday başta gelir, onu arpa ve mısır izler. Buğday özellikle Afyon ve Denizli’de üretilir bu illeri İzmir, Aydın ve Muğla izler. Arpa ise Afyon ve Manisa illerinde, mısırın da başlıca ekim alanı Manisa’dır. Pirinç ekimine ovalarda az miktarda yer verilir. Bölgede yaş ve kuru sebze üretimine de önem verilir. İklim koşulları uygun olduğu için, turfanda sebze (domates, fasulye vb.) yetiştirilerek diğer bölgelere yollanır. Soğan ve patates ekimi yaygındır; baklagillerden en çok nohut ekilir. Kavun ve karpuz üretimi de yaygın biçimde yapılmaktadır.[kaynak belirtilmeli]

Bölgede yetiştirilen sanayi bitkileri arasında tütün, pamuk, susam, keten ve şekerpancarı baş sıralarda yer alır. Edremit Körfezi kıyıları yağ zeytini üretimi kesir ağaç sayısı bakımından başta gelir bakımından önemlidir. Üzüm bağlarına da bölgenin her yerinde rastlanır. Üzüm ayrıca şarap ve pekmez yapımında da kullanılır. Kuru üzüm Manisa-İzmir civarında, kış soğuna dayanamayan incir ise kıyı kesimlerde özellikle Aydın'da yetişir. Türkiye'deki incir ağaçlarının yaklaşık olarak %81’i Ege Bölgesi’ndedir. Turunçgiller bölgenin özellikle güney kesiminde yetişir; Bodrum’da mandalina; Aydın ve Nazilli arasında portakal, limon, mandalina ve turunç yetişir.[kaynak belirtilmeli]

Hayvancılık[değiştir | kaynağı değiştir]

Didim'de Apollon tapınağındaki Medusa kabartması.

Ege bölgesinde hayvancılık çok gelişmemiştir. Üstelik yakın dönemde otlakların daralması nedeniyle, hayvan sayısında azalma gözlenmektedir. Kıyı kesimde daha çok kıl keçisi, tiftik keçisi ve koyun, iç kesimlerde sığır ve manda besiciliği yaygındır. Balıkçılık ise eski önemini kaybetmiştir. Özellikle İzmir Körfezi’nin sularının pis olmasından dolayıdır. Yine eski önemini yitirmiş olmakla birlikte Bodrum kıyılarında sünger avcılığı yapılmaktadır.Aynı zamanda Ege Bölgesi'nde kümes hayvancılığı ve arıcılık da yapılır.

Sanayi[değiştir | kaynağı değiştir]

Afyonkarahisar Bayat Türkmen Kilimi

Sanayi bakımından Marmara Bölgesi'nden sonra ikinci sırada gelir. Bölümler arasında gelişmişlik ve sanayi oranı bakımından büyük farklılık vardır. Asıl Ege Bölümü sanayi bakımından daha gelişmiştir. Zaten bölgenin en büyük ve gelişmiş kenti İzmir de bu bölümde yer alır. İzmir sanayisi, fuarı, ve ihracat limanı ile bölgenin önemli kentidir. İzmir’de Aliağa Petrol Rafinerisi de bulunmaktadır. İzmir'de otomotiv, madeni eşya, kimya, seramik, dokuma, çimento, sigara ve zeytinyağı, Edremit ve Ayvalık'ta zeytinyağı, Aydın ve Manisa'da zeytinyağı, Denizli ve Uşak'ta dokuma, Uşak'ta şeker, seramik, kümes hayvancılığı, altın madenciliği ve deri Afyonkarahisar'da şeker, çimento ve mermer, Uşak, Gördes, Kula, Demirci ve Simav'da halıcılık sektörleri, Aydın da incir işleme fabrikaları vardır. İhracat sıralamasında Denizli , İzmir , Manisa ilk 10 da kendilerine yer bulmaktadır. İşsizlik oranın en düşük olduğu illerin başında Denizli gelir, nüfusuna oranla en fazla sanayi ve ticaret hacmine sahip olması bu durumda etkilidir.

Ege Bölgesi'nde üretilen incir, zeytin vb. gibi ürünlerin sanayileri yapılır. İzmir'de toplanmış olan başlıca sanayi kolları arasında dokumacılık da vardır. Dokumacılık ve tekstil Denizli ve Uşak'ın ilçelerinde oldukça fazladır.

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Ege Bölgesi turizm potansiyeli olarak Türkiye'de Akdeniz Bölgesinden sonra gelmektedir. Birçok tarihi eser, yapıt, kalıntı Efes, Didim, Pamukkale gibi tarihi yerler ve buna ilave olarak doğa harikası sahilleri Fethiye, Bodrum, Marmaris, Didim, Kuşadası ve Çeşme gibi önemli plajları mavi bayraklı sahilleri ile gözde turizm ve tatil bölgeleri mevcuttur.

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Kara yolu ulaşımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ege bölgesinde karayolu ulaşımı oldukça gelişmiştir. Başlıca ulaşım merkezleri: İzmir ve Afyonkarahisar önemli kavşak yolları üzerindedir.

Deniz yolu ulaşımı[değiştir | kaynağı değiştir]

İzmir, Çeşme, Aliağa,Ayvalık, Didim, Bodrum, Fethiye, Marmaris.

Hava yolu ulaşımı[değiştir | kaynağı değiştir]

İzmir, Dalaman, Bodrum, Denizli,Edremit,Uşak.

Demiryolu ulaşımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgede demiryolu ulaşımı özellikle yük ve yolcu taşımacılığında kullanılır. Türkiye'nin ilk demiryolu İzmir ve Denizli arasına döşenmiştir.

Yerleşme Özellikleri, Ticareti ve Turizmi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ege Bölgesi'ndeki kentler, çoğunlukla ana yolların geçtiği oluklar ve verimli ovaların kenarlarında yer alır; kıyı kesiminde ise körfezlerin kenarlarında bulunur. Kırsal yerleşmeler, genellikle ovalardaki akarsu kenarlarında ve vadi içlerinde görülür.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]