Mihail Gorbaçov

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mihail Gorbaçov
Михаи́лч Горбачёв
Sovyetler Birliği Cumhurbaşkanı
Görev süresi
15 Mart 1990 – 25 Aralık 1991
Başkan Yardımcısı Gennadi Yanayev
Yerine geldiği Makam oluşturuldu
Yerine gelen Makam kaldırıldı
Yüksek Sovyet Meclisi Başkanı
Görev süresi
25 Mayıs 1989 – 15 Mart 1990
Yerine geldiği Makam oluşturuldu
Yerine gelen Makam kaldırıldı
Yüksek Sovyet Prezidyumu Başkanı
Görev süresi
1 Ekim 1988 – 25 Mayıs 1989
Vekil Anatoli Lukyanov
Yerine geldiği Andrey Gromiko
Yerine gelen Makam kaldırıldı
Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri
Görev süresi
11 Mart 1985 – 24 Ağustos 1991
Vekil Yegor Ligaçev
Vladimir İvaşko (1990 – 1991)
Yerine geldiği Konstantin Çernenko
Yerine gelen Makam kaldırıldı
Kişi bilgileri
Doğum Mihail Sergeyeviç Gorbaçov
2 Mart 1931 (1931-03-02) (83 yaşında)
Stavropol, Sovyetler Birliği
Partisi Sovyetler Birliği Komünist Partisi
Mesleği Siyasetçi, Avukat
İmzası

Mihail Sergeyeviç Gorbaçov, (Rusça Михаи́л Серге́евич Горбачёв, Ukraynaca Миха́йло Сергі́йович Горбачо́в) SSCB devlet adamı. 1985'ten 1991'e kadar Sovyetler Birliği'ni yöneten lider. Gorbaçov'un perestroika (yeniden yapılanma) ve glasnost (açıklık) adını verdiği reform çalışmaları Soğuk Savaş'ı bitirdi; ancak bu reformlar Sovyetler Birliği Komünist Partisinin ülkede politik üstünlüğünü kaybetmesine ve sonrasında da Sovyetler Birliği'nin dağılmasına neden oldu. Gorbaçov, 1990'da Nobel Barış Ödülünü kazandı.

Mihail Gorbaçov 2007'de

İlk yılları ve gençliği[değiştir | kaynağı değiştir]

2 Mart 1931'de Kuzey Kafkasya'nın Stavropol bölgesinde Privolye köyünde doğdu. İlk tahsilini köyünde yaptı. 1952 senesinde Sovyetler Birliği Komünist Partisi'ne (SBKP) girdi. 1955'te Moskova Üniversitesi Hukuk Fakültesini bitirdi. Stavropol, Genç Komünistler Birliğinde görev aldı. 1970'de Stavropol teşkilatı birinci sekreteri oldu. 1971'de SBKP Merkez Komitesi üyeliğine seçildi. 1978'de tarım sorumlusu olarak sekreteryaya girdi. 1979'da politbüro yedek üyesi, 1980'de asil üyeliğe seçildi. Çernenko'nun 1985'te ölümü üzerine SBKP genel sekreteri oldu. Glasnost (açıklık) ve perestroika (yeniden yapılanma) politikalarıyla dünyada büyük yankılar uyandırdı. Ekim 1988'de devlet başkanlığı görevini de üstlendi.

Sovyet lideri[değiştir | kaynağı değiştir]

Mihail Gorbaçov, ülke ekonomisinde gözle görülür bir ilerleme sağlayamadığı için SBKP'nin reformcu üyeleri tarafından eleştirilmeye başlandı. Ancak çeşitli ülkelere yaptığı gezilerle dıştaki itibarını artırdı. Çin Halk Cumhuriyetine giderek bu ülkeyi 30 yıldır ilk ziyaret eden Sovyet lideri oldu. Federal Almanya, İngiltere, Finlandiya'yı ziyaret etti.

Gorbaçov iktidara gelince aşırı alkol tüketimine ve yolsuzluklara karşı kampanya açtı. Halk ve Sovyet yöneticileri ile ilişkileri daha sıklaştırdı. Yönetici kadroyu gençleştirdi. Dış siyasette batı ile daha yakın ilişkiler kurdu. ABD başkanı Reagan ile Cenevre'de zirve toplantısı yaptı. Silahsızlanma, bilim, kültür, eğitim alanlarında bilgi alış verişi için anlaştı (1985).

Ronald Reagan ve Mihail Gorbaçov, 1986 Reykjavik zirvesinde.

1986'da Reykjavik'te, yeniden yapılan zirve görüşmesinde, silahların denetimi görüşüldü. Fakat ABD başkanı Reagan Yıldız Savaşları projesinden taviz vermediği için silahsızlanma görüşmesinden bir netice alınamadı.

1987 senesinin başında, yönetimde iktisadi reformlardan, dış siyasete verilecek yeni yönleri açıkladı. Glasnost, perestroikaya gidileceği tasarısı yüksek Sovyet meclisinde oybirliğiyle kabul edildi. Temmuz 1987'de Avrupa ve Asya'da yerleştirilmiş olan orta ve kısa menzilli füzelerin imha edilmesini kabul etti. 1987'de yayımladığı kitabında reformları geniş açıkladı. Ekim devriminin 70. yıl dönümündeki konuşmasında Stalin ve Troçki'yi eleştirdi. Başkan Reagan ile orta menzilli füzelerin imhası için antlaşma imzaladı (8 Aralık 1987).

Gorbaçov'un en önemli meseleleri SSCB'ye bağlı cumhuriyetlerdeki milliyetçi hareketler ve bağımsızlıklarını ilan etmeleri ile maden işçilerinin grevleri oldu. Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan ve Türkistan'da silahlı çatışmalar oldu. Doğu ve Batı Almanya birleşmesini kabul ederek ses çıkarmadı.

Dağılma süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

ABD başkanı George Bush ile 2-3 Aralıkta Malta açıklarındaki bir savaş gemisinde görüştü. 9 Eylül 1990'da Helsinki'de George Bush ile tekrar görüştü ve Amerika'dan ekonomik yardım istedi. Aralık 1990'da Nobel Barış Ödülünü kazandı. Ancak Gorbaçov sosyalist rejimi istiyenler ile kapitalist rejimi isteyenler arasında zor günler geçirmekteydi. 19 Ağustos 1991 sabaha karşı komünizm rejimini yeniden yeşertmek isteyen KGB ve ordunun desteğini alan en yakın arkadaşı olan Yanayev ve 8 arkadaşından meydana gelen İhtilal Komitesi, Gorbaçov'a karşı darbe yaptılar. Yapılan darbe başarısızlıkla sonuçlandı. Darbecilerin bazıları yurtdışına kaçtılar. 22 Ağustos 1991 tarihinde Gorbaçov devlet başkanlığını tekrar eline geçirdi. Daha önce kendisine karşı en büyük rakip olarak bilinen Rusya Federasyonuna seçilen Yeltsin ise, darbede Gorbaçov'u en çok destekleyenlerden olarak darbenin kısa sürede bastırılmasına yardımcı oldu. Ancak bu durum Yeltsin'in güçlenmesine, Gorbaçov'un gücünü kaybetmesine yol açtı. Bu durum 1991 yılı sonuna doğru hız kazandı. Sovyetlerden ayrılan 11 devlet 8 Aralıkta biraraya gelerek Bağımsız Devletler Topluluğunu (BDT) oluşturdular. Bu durum Gorbaçov'u tamamen yetkisiz bıraktı. Bunun üzerine 25 Aralık 1991'de televizyona çıkarak; Görevimi kaygı içinde ama umutla bırakıyorum. Herkese iyi şanslar diliyorum. diyerek görevinden istifa etti. Bundan sonra emekliye ayrılarak çeşitli basın yayın organlarında yorumculukla meşgul oldu. Şu anda Novaia Gazeta adlı gazetenin sahibidir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyasi görevi
Önce gelen:
Konstantin Çernenko
Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri
1985 - 1991
Sonra gelen:
Vladimir İvaşko
Önce gelen:
Andrey Gromiko
Yüksek Sovyet Prezidyumu Başkanı (1988-1989)
Yüksek Sovyet Meclisi Başkanı (1989-1990)
Sovyetler Birliği Cumhurbaşkanı (1990-1991)

1988 - 1991
Sonra gelen:
Boris Yeltsin
Rusya Devlet Başkanı