Moskova

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 55°45′06″N, 37°37′04″E

Moskova
Москва
—  Federal şehir  —
Moskova
Bayrak
Moskova
[[|Arma]]
Moskova'nın sınırları
Moskova'nın sınırları
Moskova
Moskova
Moskova'nın Rusya'daki konumu
Koordinatlar: 55°45′06″K 37°37′04″D / 55.75167°K 37.61778°D / 55.75167; 37.61778
Ülke Rusya Rusya
Federal Bölge Merkez
Federe Şehir Flag of Moscow.svg Moskova
Kuruluş 1147
İdari birimler
Yönetim
 - Tür Şehir Meclisi
 - Belediye Başkanı Sergey Sobyanin (Yedinaya Rossiya)
Yüz ölçümü
 - Toplam 1,081 km2 (0,4 mi2)
Nüfus
 - Toplam 10,469,156
Zaman dilimi MZD (+3)
 - Yaz (YSU) MZD (+4)
Alan kodu 77
Plaka kodu 77, 97, 99, 177, 197, 199
İnternet sitesi: http://www.mos.ru/

Moskova (Rusça: Москва / Moskva) Rusya Federasyonu'nun başkenti. Şehir merkezinde 10.406.578'lik nüfusa sahiptir. 1081 km² Rusya'nın iki federe şehrinden biridir. Moskova nehrinin içinden geçtiği bu şehir Dünya'nın en yoğun işleyen (mimarisi ile ünlü) metro sistemine sahiptir. 1980 yaz olimpiyatlarına ev sahipliği yapmıştır. Moskovada yaşayan milyarder sayısı diğer dünya şehirlerden fazladır, bu da en çok milyarderin yaşadığı şehir ünvanını getirmiştir. 2007 ylı istatistiklerine göre dünyanın en pahalı şehirleri listesinde 1. sıraya yerleşmiştir. Eğitim, bilim alanında birçok kuruma sahip çıkar. Ayrıca Eurovision 2009'a ev sahipliği yapmıştır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Coğrafi Konum[değiştir | kaynağı değiştir]

Moskova Rusya’nın Avrupa merkezinde, Oka ve Volga nehirler arası, Smolensk-Moskova sırtları (batıda), Moskvoretsko-Okskaya ovasında (doğuda), Meşçyora çukureli (Güney-Batıda) kavşağında bulunur. Şehir alanı 2006 yıllının verilere göre 1081 km²[1], bu da Rusya federasyonunda şehri en küçük yapar. Ana bölümü (877 km ²) çevre otoyolunda iken, diğeri 204 km ² - çevre otoyolun dışında. Ortalama deniz yüksekliği 156 m. oluşturur. Arazinin en yüksek noktası Teplostanskaya Yükseltisinde (Rusça: Теплостанская возвышенность ) bulunur ve 255 m. rakıma sahiptir.[2].

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Moskova iklimi

Moskova ılımlı kara iklimi altında, güçlü don ve yıkıcı sıcaklıklar oldukça seyrek, ancak normdan uzaklaşma sıkça görülür. Meteoroloji istasyonu verilere göre yıllın en soğuk ayı Ocak ( Orta derece −7,5 °C, ayrıca kış sezonunda hava sıcaklığın artma eğilimi gözlenmekte[3]), soğuk dalgaların zamanında hava derecesi -20 °C düşebilir. En sıcak ayı temmuz (Orta derece +18,4 °C). Yaz boyunca ortalama 5 — 7 gün +30 °C ve daha yüksek. 130 yıllık dizi gözlemde en yüksek hava derecesi 2010 yıllında +38,2 °C iken, en alçak -42,2 °C 1940 yılının Ocak ayında kaydedildi. Yıl boyu Moskova'da ve bitişik topraklara 600 - 800 mm ( 2008 yıllı — 869 mm[4]) yağış yağar. Moskova kendi hava rejim özelliklerin biri : hava akımı şehrin merkezine akarken birlikte yağışlar ve yakıcı sıcaklığı getirmesi.

  • Yıllık Sıcaklık Ortalaması — +5,4 °C ( 2007 ve 2008 yıllarda +7 °C[5] aşmaktaydı )
  • Yıllık Rüzgar Hızı Ortalaması — 2,3 m/s
  • Yıllık Hava Nemi Ortalaması — 76 %
  • Yıllık Güneş Işığı Ortalama Saat Miktarı — 1731 saat[6] ( 2007 yıllında — 2000 saat[7] üzerinde, güneş saat miktarının kış aylarında azalma, ilkbahar ve yazın arta eğilimi gözlenmekte.)
Nuvola apps kweather.svg Moskova 1981-2010 iklimi Weather-rain-thunderstorm.svg
Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıl
En yüksek sıcaklık rekoru,  °C 8,6 8,3 17,5 28,9 33,2 34,7 38,2 37,3 32,3 24,0 14,5 9,6 38,2
Ortalama en yüksek sıcaklık, °C −4 −3,7 2,6 11,3 18,6 22,0 24,3 21,9 15,7 8,7 0,9 −3 9,6
Ortalama sıcaklık, °C −6,5 −6,7 −1 6,7 13,2 17,0 19,2 17,0 11,3 5,6 −1,2 −5,2 5,8
Ortalama en düşük sıcaklık, °C −9,1 −9,8 −4,4 2,2 7,7 12,1 14,4 12,5 7,4 2,7 −3,3 −7,6 2,1
En düşük sıcaklık rekoru,  °C −42,2 −38,2 −32,4 −21 −7,5 −2,3 1,3 −1,2 −8,5 −16,1 −32,8 −38,8 −42,2
Ortalama yağış, mm 52 41 35 37 49 80 85 82 68 71 55 52 707
Kaynak: Погода и климат

Aylarına göre Derecenin Mutlak minimumların büyük çoğunluğu XIX veya XX başlangıcında kayda geçerken, bizim yüzyıllın başlangıcında ise 4 mutlak maksimum derecesi gelmekte.[8]

Yıl Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara
Mutlak Maksimum 2007 1989 2007 1950 2007 1901 1936 1920 1890 1915 1934 2008
Mutlak Asgari 1940 1929 1913 1879 1885 1916 1886 1885 1881 1960 1890 1940

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Moskova tarihi

Kent içinden geçen nehirle adlandırılmıştır. Kentin adı ile ilgili bazı kuramlar bulunmaktadır fakat adının kökeni tam olarak bilinmemektedir. 1917'deki Rus Devrimi'nden sonra 12 Mart 1918'de Rus Sovyeti Federe Sosyalist Cumhuriyeti'nin başkenti oldu. Daha sonra da SSCB'nin başkenti oldu.

Resmi sembolleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

İdari yapılanma[değiştir | kaynağı değiştir]

N İdari okruglar Rusça adı Yüzölçümü
(km2)
Nüfus
(1 Ocak 2010)
Nüfus artışı
2002 (%)
Rayon
sayısı
Harita
1 Merkez Центральный 66 696.563 −0,7 10 Msk all districts.svg
2 Kuzey Северный 107 1.112.875 0,0 16
3 Kuzeydoğu Северо-Восточный 106,7 1.249.384 0,8 17
4 Doğu Восточный 154.6 1.403.493 0,6 16
5 Güneydoğu Юго-Восточный 117,56 1.160.743 3,9 10
6 Güney Южный 132 1.573.442 −1,2 16
7 Güneybatı Юго-Западный 111.362 1.243.826 5,5 12
8 Batı Западный 153 1.098.482 4,7 13
9 Kuzeybatı Северо-Западный 107 805.391 3,3 8
10 Zelenograd Зеленоградский 37.22 218.839 1,4 5

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Moskova - 1400 ile 1856 arasındaki demografik gelişmesi
1400 1638 1710 1725 1738 1775 1785 1811 1813 1825 1840 1856
40 000 200 000 160 000 145 000 138 400 161 000 188 700 270 200 215 000 241 500 349 100 368 800
Moskova - 1868 ile 2002 arasındaki demografik gelişmesi
1868 1871 1888 1897 1912 1920 1926 1939 1959 1979 1989 2002
416 400 601 969 753 459 1 038 600 1 617 157 1 027 300 2 101 200 4 609 200 6 133 100 8 142 200 8 972 300 10 383 000

Nüfus yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

2010 yılında yapılan nüfus sayımına göre Moskova'nın nüfusu 11,503,501 kişidir. 2002 yılında yapılan nüfus sayımında şehrin nüfusunun 10.382.754 idi. 2010 tarihli nüfus sayımına göre Moskova'nın etnik yapısı şöyledir:

  • Ruslar: 9.930.410 (%91,65)
  • Ukraynalılar: 154.104 (%1,42)
  • Tatarlar: 149.043 (%1,38)
  • Ermeniler: 106.466 (%0,98)
  • Azeriler: 57.123 (%0,5)
  • Yahudiler: 53.142 (%0,49)
  • Beyaz Rusyalılar: 39.225 (%0,4)
  • Gürcüler: 38.934 (%0,4)
  • Özbekler: 35.595 (%0,3)
  • Tacikler: 27.280 (%0,2)
  • Moldovalılar: 21.699 (%0,2)
  • Mordvinler: 17.095 (%0,2)
  • Çeçenler: 14.524 (%0,1)
  • Çuvaşlar: 14.313 (%0,1)
  • Osetler: 11.311 (%0,1)
  • Diğer etnik gruplar: 164.825 (%1,6)
  • 668.409 kişi etnik grubunu belirtmedi.

Halk hizmetleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Moskova Uluslararası İş Merkezi

Eğitim ve Bilim[değiştir | kaynağı değiştir]

Moskova Rusya'nın önemli kültür merkezlerden, ülkenin ilk Yükseköğretim kurulunun - Slav-Yunan-Latin akademisi - kurulması ittibariyle, şehirde önemli ölçüde öğretim kurum yoğunlaşır. Şimdiki zamanda şehirde 124 Yükseköğretim Kurulu faaliyette, bunların arasında Rusya'nın en eski ve tanınan Moskova Devlet Üniversitesi, Lomonosov inisiyatifine göre 1755 yıllında kuruldu.

Moskova'nın Tanınır Yükseköğretim Kurumlar
Türkçe Rusça
Moskova Devlet Üniversitesi Московский государственный университет
Bauman Moskova Devlet Teknik Üniversitesi Московский государственный технический университет им. Н. Э. Баумана
Plehov Rusya Ekonomik Akademi Российская экономическая академия им. Г. В. Плеханова
Devlet Yönetim Üniversitesi Государственный университет управления
Moskova Devlet Dışişleri Üniversitesi Московский государственный институт международных отношений
Moskova Havacılık Yüksek Okulu Моско́вский авиацио́нный институ́т
Ulusal Nükleer Araştırmalar Üniversitesi «МEPhI» Национальный исследовательский ядерный университет «МИФИ»
Gubkin Petrol ve Gaz Rusya Devlet Üniversitesi Российский государственный университет нефти и газа им. И.М.Губкина
Rusya Devlet Beşeri Üniversitesi Российский государственный гуманитарный университет
O. E. Kutafin Moskova Devlet Hukuk Akademisi Московская государственная юридическая академия им. О. Е. Кутафина
Devlet Üniversitesi — Ekonomi Yüksek Okulu Государственный университет — Высшая школа экономики
Moskova Devlet Dilbilimsel Üniversitesi Московский государственный лингвистический университет
Gerasimov Sinematografi Enstitüsü Всероссийский государственный университет кинематографии имени С. А. Герасимова

Moskova'da binbeşyüzbinden fazla genel eğitim okulu faaliyette, lise, gimnazyum, yatılı okul dahil olmak üzere, 1800 üzerine okul öncesi öğretim kurumu, 400 yakın kütüphane, onların arasında Rusya'nın en eski halk kitaplığı - MDÜ Bilimsel Kütüphane ve ülkenin en büyük kitap deposu - Rusya Devlet (Lenin) Kütüphanesi.[9]

Mstu iauza2.jpg

1. Bauman MDTÜ Ana Binası

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Moskova, dünyanın en gelişmiş ve nitelikli metro sistemine sahiptir. Kafa karıştırmayan metro haritasıyla şehrin her yerine sadece bu araçla gitmek makul bir fiyatla mümkündür.

Uluslararası ilişkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kardeş kentler[değiştir | kaynağı değiştir]

Moskova'nın 77 tane kardeş şehri vardır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Москва в зеркале цифр, фактов, событий 2006/2007" (Rusça). Moskova Belediyesi resmî sitesi. http://www.mos.ru/wps/portal/!ut/p/c1/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3izECfXQHMPIwODQFMTAyMXFwNnFydvYwNvc6B8pFm8n79RqJuJp6GhhZmroYGRmYeJk0-Yp4G7izExug1wAEcDArrDQa7FbztIHo_5fh75uan6BbmhEQZZJooAqHO3lw!!/dl2/d1/L3dJVkkvd0xNQUJrQUVrQSEhL1lCcHhKRjFOQUEhIS82XzZUQkVRN0gyMDBRNTQwMkREMENEQkszMEs3LzdfNlRCRVE3SDIwMFE1NDAyREQwQ0RCSzMwVDM!?nID=6_6TBEQ7H200Q5402DD0CDBK30K7&cID=6_6TBEQ7H200Q5402DD0CDBK30K7&rubricId=1716&documentId=64586#7_6TBEQ7H200Q5402DD0CDBK30T3. Erişim tarihi: 13 Eylül 2010. 
  2. ^ "Памятник природы "Высшая точка Москвы - 255 м над уровнем моря (Теплый Стан)"" (Rusça). www.darwin.museum.ru. http://www.darwin.museum.ru/expos/oopt/?t=40. Erişim tarihi: 13 Eylül 2010. 
  3. ^ Большой энциклопедический словарь. Климат Москвы.
  4. ^ "Синоптики: в 2008 году в Москве были побиты рекорды тепла и осадков" (ru). NEWSru.com. 9 Ocak 2009. http://newsru.com/russia/09jan2009/hotest2008.html. Erişim tarihi: 2009-01-11. 
  5. ^ "2008 год стал самым тёплым в истории Москвы (абзац 1)" (ru). pogoda.ru.net. 11 Ocak 2009. http://pogoda.ru.net/weathernews.php?id=3284. Erişim tarihi: 2009-01-11. 
  6. ^ "2008 год стал самым теплым в истории Москвы (абзац 2)" (ru). pogoda.ru.net. 11 Ocak 2009. http://pogoda.ru.net/weathernews.php?id=3284. Erişim tarihi: 2009-01-11. 
  7. ^ "Продолжительность солнечного сияния в Москве в 2007 г.". http://meteoweb.ru/cl006-4.php. Erişim tarihi: 2009-02-21. 
  8. ^ "Температура воздуха для г. Москвы" (ru). Погода и климат. http://pogoda.ru.net/climate/27612.htm. Erişim tarihi: 2009-01-11. 
  9. ^ "Москва в зеркале цифр, фактов, событий 2006/2007" (ru). Официальный сервер правительства Москвы. http://www.mos.ru/wps/portal/!ut/p/c1/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3izECfXQHMPIwODQFMTAyMXFwNnFydvYwNvc6B8pFm8n79RqJuJp6GhhZmroYGRmYeJk0-Yp4G7izExug1wAEcDArrDQa7FbztIHo_5fh75uan6BbmhEQZZJooAqHO3lw!!/dl2/d1/L3dJVkkvd0xNQUJrQUVrQSEhL1lCcHhKRjFOQUEhIS82XzZUQkVRN0gyMDBRNTQwMkREMENEQkszMEs3LzdfNlRCRVE3SDIwMFE1NDAyREQwQ0RCSzMwVDM!?nID=6_6TBEQ7H200Q5402DD0CDBK30K7&cID=6_6TBEQ7H200Q5402DD0CDBK30K7&rubricId=1716&documentId=64586#7_6TBEQ7H200Q5402DD0CDBK30T3. Erişim tarihi: 12 Ocak 2009. 

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'ta Moskova ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Vikisözlük'te Moskova ile ilgili kelime açıklaması bulunmaktadır.

Vikisöz'de Moskova ile ilgili alıntılar bulunmaktadır.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Önce gelen:
Vladimir
Sankt Petersburg
Petrograd
Rusya'nın başkenti
13031713
17281730
1918'den beri
Sonra gelen:
Sankt Petersburg