İçeriğe atla

Hiroşima ve Nagasaki'ye atom bombası saldırısı

Kontrol Edilmiş
Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Hiroşima'ya atom bombası saldırısı sayfasından yönlendirildi)
Hiroşima ve Nagasaki'ye atom bombası saldırısı
Pasifik Savaşı

Hiroşima (solda) ve Nagazaki (sağda) şehirlerine atom bombası atıldıktan sonra ortaya çıkan bulut
Tarih6 Ağustos 1945-9 Ağustos 1945
Bölge
Sebep Sovyetler Birliği'ne gövde gösterisi ve II. Dünya Savaşı'nı bitirmek.
Sonuç Kesin ABD Zaferi
Taraflar
Japonya Japon İmparatorluğu
Kayıplar
Yok 1945 yılının sonuna kadar Hiroşima'da en az 140.000 kişi ve Nagazaki'de 80.000[1]
Hiroşima ve Nagazaki şehirleri yok edilmiştir.
Savaş sonrası yapılmış bir "Little Boy" bombası modeli.

Hiroşima ve Nagasaki'ye atom bombası saldırısı, II. Dünya Savaşı'nın son aşamasında Amerika Birleşik Devletleri tarafından gerçekleştirilen, dünya tarihinde askerî amaçla yapılan ilk ve tek nükleer saldırısıdır.[2][3][4]

Japonya'nın diplomatik arayışları ve Sovyetler Birliği'nin tutumu

Japonya, II. Dünya Savaşı'nın son aşamasında, 10 Temmuz 1945'te Yüksek Savaş Yönetimi Kongresi aracılığıyla müzakere yolu aramak üzere Fumimaro Konoe'yi özel elçi olarak Sovyetler Birliği'ne göndermeyi teklif etmiştir. 17 Temmuz 1945'te Almanya'nın Potsdam kentinde ve Müttefik Devletlerin liderleri Harry S. Truman, Winston Churchill ve Joseph Stalin'in katıldığı Potsdam Konferansı gerçekleştirilmiştir. Toplantının ikinci gününde Japonya'nın teklifi değerlendirilmiştir fakat bu teklif Sovyetler Birliği tarafından reddedilmiştir.

Postdam Demeci ve teslimiyet şartları üzerine anlaşmazlık

26 Temmuz 1945'te Müttefikler "Potsdam Demeci" ile Japonya'yı teslim olmaya çağırmıştır. Ancak demeçte imparatorluk sisteminin korunmasına dair madde kaldırıldığı için Japon Başbakanı Kantarō Suzuki Potsdam Demeci'ni kabul etmemiştir.

ABD'nin nükleer müdahale kararı ve stratejisi

Japonya'nın teslimiyet şartlarını reddetmesi üzerine Amerika Birleşik Devletleri, askerî bir zorlama unsuru olarak nükleer silah kullanma kararı almıştır. ABD ajanları, sivil halkın ve askerî personelin günlük yaşam alışkanlıklarını analiz ederek dışarıda bulunma oranının en yüksek olduğu sabah 08.15 vaktini saldırı saati olarak belirlemiştir.[kaynak belirtilmeli] Bu doğrultuda önce 6 Ağustos'ta Hiroşima'ya, üç gün sonra da Nagasaki'ye atom bombası atılmıştır.

Hiroşima saldırısı (6 Ağustos 1945)

Savaşın sona erdirilmesi amacıyla düzenlenen ilk saldırı, 6 Ağustos 1945 Pazartesi günü yerel saatle 08.15'te Hiroşima üzerine gerçekleştirilmiştir. ABD Hava Kuvvetleri, "Little Boy" (Küçük Oğlan) kod adlı Uranyum-235 tipi atom bombasıHiroşima şehri üzerine bırakmıştır.[2][3][4]

Nagasaki saldırısı (9 Ağustos 1945)

İlk saldırıdan üç gün sonra, 9 Ağustos 1945'te ikinci bir nükleer saldırı düzenlenmiştir. Saldırı saati ABD kayıtlarında 10.58, Japon kayıtlarında ise 11.02 olarak yer almaktadır. Bu operasyonda "Fat Man" (Şişman Adam, Mark III) kod adlı Plütonyum-239 tipi atom bombası ile Nagasaki şehri hedef alınmıştır.[2][3][4]

Bu iki nükleer müdahalenin neticesinde Japonya teslim olmak zorunda kalmış ve II. Dünya Savaşı kesin olarak sona ermiştir.

Saldırıların insani ve demografik bilançosu

Atom bombası saldırısından dolayı 1945'in sonuna kadar Hiroşima'da yaklaşık 140.000, Nagasaki'de ise yaklaşık 80.000 kişi hayatını kaybetmiştir.[1] 2007'de, sadece Nagasaki belediyesinin resmî sitesine göre, saldırı esnasında öldürülen ve daha sonra atom bombasının etkisiyle ölenlerin toplam sayısı 143.124'e ulaşmıştır.[5][6]

12 Nisan 1945'te Amerika Birleşik Devletleri başkanı Franklin Delano Roosevelt öldü ve yerine devlet başkanlığına getirilen Truman, atom bombası saldırısının zaman ve mekânını seçme işlemlerini başlattı. 27 Nisan 1945'te düzenlenen Hedef Tetkik Komitesi'nin ilk toplantısında 17 bölge incelemeye alınmak üzere seçildi.

Hedef adayların kriterleri

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Kent merkezinin çapının 4,8 kilometreden fazla olup merkezin etrafında da yerleşim bölgelerinin var olması.
  • Tokyo (東京 Tōkyō) ile Nagasaki (長崎) arasında (Tokyo'nun batısı ve Nagasaki'nin doğusu) bulunan şehirlerden olması.

Aynı gün aday seçilen 17 kent: (Daha önceki saldırılarla imha edilen kentleri hariç etme şartı konulmuştu.)

Patlama rüzgârının etkisi ölçülebilecek coğrafi duruma sahip olması şartı ilave edildikten sonra 11 Mayıs 1945'te düzenlenen Hedef Tetkik Komitesi'nin ikinci toplantısında hedef Kyoto, Hiroşima, Yokohama ve Kokura kentleri oldu. Daha sonra Kyoto'nun yerine Niigata seçildi.

28 Mayıs 1945'te atılacak olan atom bombasının etkisini ölçebilmesi maksadıyla seçilen dört kente herhangi bir hava saldırısı yasaklandı. Bunun yan etkisi olarak "Oraya hava saldırısı yok." söylentileri yaratıldı ve milletin oralara yapılan yoğun göçün sebebi oldu.[kaynak belirtilmeli]

1 Haziran 1945 tarihli toplantısında hedefin imajı olarak "Etrafında işçi evlerinin bulunduğu Askerî Sanayi Bölgesi"nden bahsedildi ve atom bombasını atmadan önce herhangi bir ikazın yapılmayacağı kararlaştırıldı.

14 Haziran 1945'te Kyoto ve Yokohama hedef adaylarından düşürülerek yerine Nagasaki seçildi.

25 Temmuz 1945'te Truman son emrini verdi. Ona göre "Özel Bomba" 3 Ağustos 1945 tarihinden sonra gözle görerek atılmasının mümkün olduğu gün seçilerek Hiroşima, Kokurakita, Nagasaki ve Niigata'dan birine atılacaktı.

2 Ağustos 1945 tarihli "13. Stratejik Emri" ile Niigata hedeften çıkarıldı ve birinci hedefi Hiroşima ve onun sanayi bölgesi, ikinci hedefi Kokurakita Silahhanesi ve onun şehir merkezi, yedek üçüncü hedefi ise Nagasaki'nin şehir merkezi olarak kararlaştırıldı.[7]

Enola Gay'den elini sallayan Tibetts

509. Mürettebat grubu

[değiştir | kaynağı değiştir]

Aralık 1944'te Franklin Delano Roosevelt'in emriyle kara, deniz ve hava kuvvetlerinden toplanan 1767 personelle, Albay Paul Tibbets komutanlığında 509. Mürettep Grubu kuruldu. Önce Utah eyaletinde çöl içindeki üste tatbikata başlayan grup, Mayıs 1945'te Tinian Adası'na taşındı. Atom bombası saldırıları için özel donanımlı, "Silver Plate" (Gümüş Tabak) kod adlı B-29 tipi bombardıman uçakları da 393. Bombardıman Filosu'ndan Tinian Adası'na nakledildi. 15 Silverplate şunlardır:[8]

Hava Kuvvetleri seri no. Victor no. Ad Ekip Komutan Hizmete giriş Tinian'a varış Kuyruk Kodu
B-29-36-MO 44-2729684Some PunkinsB-7Yzb. James N. Price19 Mart, 194514 Haziran, 1945Büyük A
B-29-36-MO 44-2729777BockscarC-13Yzb. Frederick C. Bock19 Mart, 194517 Haziran, 1945Üçgen N
B-29-36-MO 44-2729883Full HouseA-1Bnb. Ralph R. Taylor20 Mart, 194517 Haziran, 1945Kare P
B-29-36-MO 44-2729986Next ObjectiveA-3Yzb. Ralph N. Devore20 Mart, 194517 Haziran, 1945Üçgen N
B-29-36-MO 44-2730073Strange CargoA-4Yzb. Joseph E. Westover2 Nisan, 194511 Haziran, 1945Büyük A
B-29-36-MO 44-2730185Straight FlushC-11Bnb. Claude R. Eatherly2 Nisan, 194514 Haziran, 1945Üçgen N
B-29-36-MO 44-2730272Top SecretB-8Yzb. Charles F. McKnight2 Nisan, 194511 Haziran, 1945Büyük A
B-29-36-MO 44-2730371Jabit IIIB-6Bnb. John A. Wilson3 Nisan, 194511 Haziran, 1945Büyük A
B-29-36-MO 44-2730488Up An' AtomB-10Yzb. George W. Marquardt3 Nisan, 194517 Haziran, 1945Üçgen N
B-29-40-MO 44-2735389The Great ArtisteC-15Yzb. Charles D. Albury10 Nisan, 194528 Haziran, 1945Çember R
B-29-40-MO 44-2735490Big StinkA-5Yb. Thomas J. Classen20 Nisan, 194525 Haziran, 1945Çember R
B-29-45-MO 44-8629191Necessary EvilC-14Yzb. Norman W. RayMayıs 18, 19452 Temmuz, 1945Çember R
B-29-45-MO 44-8629282Enola GayB-9Yzb. Robert A. LewisMayıs 18, 19456 Temmuz, 1945Çember R
B-29-50-MO 44-8634694Luke the SpookC-12Yzb. Herman S. Zahn15 Haziran, 19452 Ağustos, 1945Çember P
B-29-50-MO 44-8634795Laggin' DragonA-2Yzb. Edward M. Costello15 Haziran, 19452 Ağustos, 1945Çember P

Balkabağı Bombası tatbikatı

[değiştir | kaynağı değiştir]

20 Temmuz 1945'ten sonra 509. Mürettep Grubu, şeklen "Fat Man"ın tıpkısına 2.858 kiloluk TNT'yi doldurulan Balkabağı bombası (ağırlık: 4.774 kilo) ile bombardıman tatbikatı gerçekleştirdi. Tinian Adası'ndan 24, 26, 29 Temmuz ve 8, 14 Ağustos tarihlerinde toplam 49 kez olmak üzere 30 şehre attılar.

Atom bombasının nakliyesi

[değiştir | kaynağı değiştir]
USS Indianapolis

Atom bombasının parçalarının nakliye görevini Portland sınıf ağır kruvazör "USS Indianapolis (CA-35)" üstlendi. 16 Temmuz 1945'te San Francisco limanından hareket ederek 26 Temmuz 1945'te Tinian Adası'na ulaştı. Kara Kuvvetleri Hava Birliğine bağlı C-54 nakliye uçağı Uranyum-235'nın nişangâh parçasını nakletti ve atom bombası, Tinian Adası'nda gizlice monte edildi.

Görevini tamamlayan "Indianapolis" 28 Temmuz 1945'te Guam Adası'na uğrayıp Leyte Adası'na doğru yola çıktı. Ve 30 Temmuz 1945'te Filipinler Denizi'nde Deniz Yb. Mochitsura Hashimoto komutasındaki Japon denizaltı I-58 tarafından batırıldı. Geminin ekibi 1.199 kişi arasında yaklaşık 300 kişi denizaltının hücumuyla öldü ve geri kalan yaklaşık 900 kişi ise 5 gün denizde kaldı. Açlık ve köpek balıklarının hücumlarıyla sadece 316 kişi hayatta kalabildi. Jaws filminde Robert Shaw, "Indianapolis" ekibi olup hayatta kalan Quint rolünü oynuyor.[9]

Tinian Adasında park edilen "Enola Gay"
Hiroşima Şehri

2 Ağustos'ta Guam Adası'nda bulunan 20. Hava Birlikleri karargâhı Tinian Adası'nda konuşlandırılan 509. Mürettep Grubuna çok gizli emir verdi.

Harekât Emri (Field Order No.13) Tarih: 2 Ağustos 1945

Saldırı Günü: 6 Ağustos
Saldırının hedefi: Hiroşima şehir merkezi ve sanayi bölgesi
Yedekte ikinci hedefi: Kiyakushu Silahhanesi ve şehir merkezi
Yedekte üçüncü hedefi: Nagasaki şehir merkezi
Özel direktif: Bomba gözle görülerek atılacaktır.

Hazırlıkları

[değiştir | kaynağı değiştir]

4 Ağustos'ta B-29 tipi bombardıman uçaklarından "Enola Gay" son tatbikatını bitirip Mariana Adaları'na Tinian Adası Kuzey Havaalanına döndü.
5 Ağustos'ta 509. Mürettep Grubuna bağlı B-29 uçağı Hiroşima üzerinde keşif uçuşu yaparak "Yarın Hiroşima'nın havası güzel olacak" diye Tinian Adası'na bildirdi. "Enola Gay" komutanı Albay Paul Tibetts (23 Şubat 1915 - 2 Kasım 2007) "Bu geceki harekâtımız tarihîdir" diyerek takımına hareket emrini bildirdi.

00.37 6 Ağustos gece yarısı hava ölçme cihazlarıyla donatılmış 3 B-29 tipi bombardıman uçağı havaya kalktı. "Straight Flush" (komutanı: Binbaşı Claude Robert Eatherly) Hiroşima'ya, "Jabit III" (komutanı: Binbaşı John A. Wilson) Kokurakita'ya ve "Full House" (komutanı: Ralph R. Taylor) Nagasaki'ye uçtu.
00.51 Yedek olan "Top Secret" (komutanı: Yüzbaşı Charles F. McKnight) Iwo Jima Adası'na uçtu.
01.27 Atom bombasını taşıyan "Enola Gay"in piste girişine izin verildi.
01.45 Pist A'dan havalandı.
01.47 Atom bombasının gücünü ölçmekle görevlendirilen "Great Artist" (komutanı: Yüzbaşı Charles D. Albury) kalktı.
01.49 Fotoğraf çekmekle görevlendirilen "Nesesarry Evil" (komutanı: Yüzbaşı Norman W. Ray) kalktı.
Tinian Adası'ndan Hiroşima'ya kadar 7 saatle varılır.

Şikoku üzerinde

[değiştir | kaynağı değiştir]

Sabah 06.30 Little Boy'un detonatorundan yeşil bujiyi kaldırarak yerine kırmızı bujiyi koydu. Tibbets "Arkadaşlar, bizim taşıdığımız silah dünyanın ilk atom bombasıdır" diyerek ekibine ilk defa açıkladı. Ardından "Enola Gay"in radarında parlak nokta göründü. "Enola Gay" kaçış ve irtifa dalış hareketine geçerek 2000 metreden 8700 metreye yükseldi.

Şikoku üzerini geçerken Japon ordusunun radarı tarafından yakalandı ve 1. geçişinde Japon avcı uçağı ateş ettiyse zarar veremedi. Japon uçağı, yarım tur hareketiyle 2. geçişinde ateş etmeyi denediyse de ateş pozisyonu işgal edemedi.

Hiroşima üzerinde

[değiştir | kaynağı değiştir]

7.00 "Enola Gay"den önce kalkmış olan "Straight Flush" Hiroşima üzerine ulaştı. Komutanı Binbaşı Claude Robert Eatherly, "Enola Gay"e "Hava açık, tarihî bombardıman harekâtımıza engel yok. Görüş uzaklığı 10 mil, irtifa 15.000 feet'te, bulut kalınlığı 12'de 1" diye bildirdi. Hedefi Hiroşima olarak kararlaştırıldı.
07.09 Japon ordusu "Straight Flush"ı buldu ve hava akın ikaz duyuruldu.
07.31 "Straight Flush"ın Hiroşima'yı terk etmesiyle hava akın ikaz iptal edildi.
08.09 "Enola Gay" Hiroşima şehir merkezini gözle gördü.
08.10 Japon ordusu Hiroşima iline girdiği 3 B-29 uçağını yakalanıyordu ve birkaç dakika sonra Hiroşima'da Chūgoku mıntıkası komutanlığı hava akın ikaz duyurmaya hazırladı.
"Enola Gay" artık Hiroşima'nın üzerinde irtifa 31600 feet'teydi (9632 metre). Önce hava basıncını ölçmek amacıyla birer radyosondeyi taşıyan 3 paraşütü attı.
08.12 "Enola Gay"in navigatörü İşaret Noktası'na (Initial Point) girdiğini Tibetts'e bildirdi ve uçak otopilot uçuşuna geçti. Bombacı Norden Bombardıman Nişahgâhına (Norden bombsight) irtifa, yer hızı, sıcaklık, nemlilik gibi bilgiler verildi. Hedef Noktası'nı (Aiming Point) Aioi Köprüsü'ne kilitledi.
08.13 Hiroşima'da tekrar hava akını ikaz duyuruldu: "Chūugoku mıntıkası komutanlığı bildirisi: Düşmanın 3 büyük uçağı Saijō üzerinden batıya ilerlemektedir. Ciddi tedbirleri lazımdır."
08.15 "Enola Gay" Little Boy'u attı.
Atom bombası 43 saniye düşmeye devam etti ve saat 08.16'da yaklaşık 600 metre yüksekliğinde patladı.

"Enola Gay" atom bombasını attıktan hemen sonra 155 derece keskin dönüşle uzaklaştı. Ancak bombasının yarattığı rüzgâr "Enola Gay"i de şiddetle salladı. Albay Paul Tibbets Japon uçaksavarının atışı zannederek "Uçaksavar!" diye bağırdı. Saat 14.58'de "Enola Gay" Tinian Adası'nın kuzey meydanına döndü. Stratejik Hava Kuvvetleri Genel Komutanı Geçici Orgeneral Carl Spaatz, Paul Tibbets'e Havacı Onur Madalyası'nı ve diğerlerine Hava Madalyası'nı taktı.

"Ground Zero"ya 250 metrelik mesafede bulunan ve tamamen imha edilen RC binası

Büyük bir kentin ortasına düşen 1 megatonluk bir atom bombası hemen hemen bütün şehri yok edecektir. Saatte 750 km/s hızla esen bir rüzgâr, bombanın düştüğü yerden 3 km kadar uzaklıkta olan bütün binaları ve köprüleri yerle bir edecek, bu alandaki bütün canlı varlıkları öldürecektir. Patlama merkezinden 3-5 km kadar uzaklıkta rüzgârın hızı 470 km/s olacaktır. Bu alandaki bütün evler ve köprüler hasar görecektir, bu alandaki insanlar derileri kavrulup yanarak ölecektir. Merkezden 5-7 km kadar uzaklıkta rüzgârın hızı saatte 260 km olacak, elbiseler tutuşacak radyasyon seviyesi öldürücü düzeye çıkacaktır. Merkezden 7-12 km kadar uzaklıkta rüzgârın hızı 50-55 km/s olacak; telefon telleri kopacak, insan vücutlarında ikinci derece yanıklar oluşacak, insanlar patlamanın ve radyo aktif serpintinin etkisiyle kör olacaktır.

Ardından gelen 3.000°C'lik sıcaklık etkisi ise yaklaşık 2 km çapındaki her şeyin yanmasına yol açtı. Daha sonra ise patlamanın etkisiyle başlayan ve saatte 1800 km ile esen alev rüzgârı çevredeki her yükseltiyi dümdüz etti. Ama asıl kalıcı etkiyi patlamadan birkaç dakika sonra başlayan bir yağmur gerçekleştirdi. Yağmur ile tüm radyoaktif serpinti bölgeye inmiş oldu. Saniyelerle ölçülebilecek bir zaman dilimi içerisinde Hiroşima'yı yok eden bu korkunç bombanın bilançosu yaklaşık 80.000 ölü ve 100.000 yaralı olarak belirlendi.

Hiroşima'ya atılan atom bombasından sonra, yayılan radyasyondan dolayı birçok çocuk hasta olmuş ve ölmüştür. Radyasyon, üreme hücrelerini etkilediği için çoğu bebek genetik bozukluklarla beraber doğmuştur

Japonya'nın 15 Ağustos'taki mesajında, "Savaşın Japon halkını mahvedeceğini" belirten dönemin Japonya İmparatoru Hirohito, ülkesinin "koşulsuz teslim olduğunu" ilan etti.[10] Hirohito, savaş sonrası ülkenin yeniden yapılanması döneminde tahtta kaldı.[11]

Nagasaki'deki patlamanın hiposantrına (merkez üssüne) kurulan anıtın panoramik görüntüsü

Patlamalardan kurtulanlara Hibakusha (被爆者) ismi verilir. Türkçe karşılığı "patlamadan etkilenmiş insanlar"dır. Bombaların Japonya'da sebep olduğu acı, ülkeyi nükleer silahsız bir dünya amacıyla hareket etmeye sürüklemiştir. Bu amaç ülkenin kararlı bir nükleer silahsızlanma politikasına sahip olmasını sağlamıştır. Japon hükûmeti 31 Mart 2008 itibarıyla çoğu Japonya'da yaşayan 243.692 tane Hibakusha'yı resmen tanımıştır. Bunların %1'inin radyasyondan kaynaklanan hastalıkları olduğu kabul edilmiştir. Hiroşima ve Nagasaki'deki anıtlarda daha sonra ölen Hibakushaların isimleri yazılıdır. Her yıl dönümünde bu isimler güncellenir ve Ağustos 2008 itibarıyla sayıları Hiroşima'da 258.310, Nagasaki'de 145.984 olmak üzere 400.000'den fazladır.

Koreli kazazedeler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Savaş sırasında Japonya, Kore'den pek çok acemi askeri zorunlu işçi olarak Hiroşima ve Nagasaki'ye çalışmaya getirmiştir. Yeni çalışmalarda ulaşılan rakamlara göre Hiroşima'da 20.000, Nagasaki'de 2.000 Koreli ölmüştür. Hiroşima'da ölenlerin 7'de birinin Kore asıllı olduğu düşünülmektedir. Uzun yıllar boyu Koreliler, atom bombası kazazedeleri olarak tanınma uğraşı vermişler fakat sağlıktan faydalanma istekleri hep reddedilmiştir. Ancak son yıllarda bu çabalar mahkemelere dava olarak taşınmıştır.

24 Mart 2009'da Japon hükûmeti Tsutomu Yamaguchi'yi çift hibakusha olarak tanımıştır. Yamaguchi'nin bir iş gezisi sırasında gerçekleşen Hiroşima'daki patlamanın merkez üssünden 3 kilometre uzakta olduğu teyit edilmiştir. Sol tarafında ciddi yanıklar oluşan adam, geceyi Hiroşima'da geçirmiştir. İkinci bomba patlamadan 1 gün önce, yani 8 Ağustos'ta Nagasaki'deki evine dönmüştür. Burada akrabalarını ararken gerçekleşen ikinci patlamada çok ciddi radyasyona maruz kalmıştır. Böyle bir durumun ilk temsilcisidir.

Popüler kültür yansımaları

[değiştir | kaynağı değiştir]
Enola Gay komutanı Paul Tibbets imzalı fotoğraf
  • 'Pica-don' (1978)
  • 'Hadashi no Gen 1' (1983)
  • 'Hadashi no Gen 2' (1987)
  • 'Hiroshima ni İchiban Densha ga Hashitta' (NHK, 1993)
  • 'Natsu Fuku no Shōjo-tachi' (NHK, 1988)

TV programları

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • 'Ashiato (Ayak İzi)' (NHK, 1961)
  • 'Ishibumi (Anıt)' (Hiroshima TV, 1969)
  • 'Natsuno Hikari ni... (Yaz Işığına...)' (NHK, 1980)
  • 'Kuroi Ame -Mei no Kekkon- (Siyah Yağmur -Kız Yeğenimin Nikâhı-)' (NTV, 1983)
  • 'Futatabi no Machi (Tekrar Şehri)' (NHK, 1986)
  • 'Kaybolan zamanı arayarak -Hiroshima'nın rüyası-' (NHK, 1989)
  • 'Saredo Waga Ai (Ona Rağmen Benim Aşkım)' (NHK, 1995)
  • 'Hiroshima Showa Nijuu nen Hachi gatsu Muika (Hiroşima Şowa 20 Yılın 6 Ağustos'u)' (TBS, 2005) Resmî site 20 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Fragman 5 Nisan 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  • 'Hadashi no Gen (Yalınayaklı Gen)' (Fuji, 2007): Keiji Nakazawa'nın çizgi romanından Resmî site 31 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Fragman 5 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Şiirler ve şarkılar

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. 1 2 "Frequently Asked Questions #1". Radiation Effects Research Foundation. 9 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Eylül 2007.
  2. 1 2 3 Adams, S. & Crawford, A.. 2000. World War II. First edition. Printed in association with the Imperial War Museum. Eyewitness Books series. New York, Doring Kindersley Limited.
  3. 1 2 3 Hakim, Joy (1995). A History of Us: War, Peace and all that Jazz. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-509514-6.
  4. 1 2 3 Rezelman, David; Gosling, F.G.; Fehner, Terrence R. (2000). "The atomic bombing of hiroshima". U.S. Department of Energy. 5 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Eylül 2007. page on Hiroshima casualties.
  5. "Arşivlenmiş kopya". 29 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Aralık 2007.
  6. "Arşivlenmiş kopya". 4 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Aralık 2007.
  7. F.J.Bradley, No Strategic Targets Left, Turner Publishing Co., 1999, p.98.
  8. "Timeline #2- the 509th; The Hiroshima Mission". Atomic Heritage Foundation. 20 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  9. "Diyaloglar için". 4 Ağustos 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2009.
  10. "Hiroşima'ya atom bombası atılmasının 77. yıl dönümü". euronews. 6 Ağustos 2021. 6 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2022.
  11. "Manhattan'dan Hiroşima'ya: Atom bombası fikri nasıl ortaya çıktı?". euronews. 6 Ağustos 2020. 7 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2022.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili yayınlar

[değiştir | kaynağı değiştir]