Antarktika

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 68°50′G 90°35′B / 68.833°G 90.583°B / -68.833; -90.583 (Peter I Island)

Adelie Penguin chicks in Antarctica, with MS Explorer and an iceberg in the background. The image was taken in January 1999. MS Explorer sank on 23 November 2007, after hitting an iceberg in Antarctica.
Dünya haritasında Antarktika
Uydu görüntüsü
Antarktika bayrağı(Whitney Smith)
Antarktika bayrağı(Graham Bartram)
Antarktika
Location Antarctica.svg
Alan 14.000.000 (280.000 km² Açık alan, 13.720.000 km² Buzla örtülü alan) km² ( sq mi)
Nüfus 1.000 (Hiçbiri kalıcı değildir.)
Yoğunluk /km² (/sq mi)
Ülkeler
Zaman Dilimi ()
UTC-4 (sadeceGraham Toprakları)

Antarktika, Güney Yarımküre'nin en güneyinde bulunan ve Güney Kutbu'nu içeren kıtadır. Afrika ve Okyanusya'nın güneyinde olan ve içinde ülke bulunmayan tek kıta. Dünyanın en kurak yeridir, kıtanın bazı yerlerine 2 milyon sene yağmur yağmamıştır.

“Güneydeki efsanevi kıtanın bulunması 200 yıllık bir arayıştan sonra; ancak 1840'ta başarıyla sonuçlanmıştır. Yelkenlisiyle kıyılar boyunca yaklaşık 2.000 km yol alan Charles Wilkes, denizlerden oluşan Kuzey Kutbu'nun tersine, Güney Kutbu'nun olduğu yerde gerçekten büyük bir kıta bulunduğunu kanıtlamıştır. 14,4 milyon km²'lik yüzölçümüyle bu kıta neredeyse Afrika’nın yarısı büyüklüğündedir. Bu bölgenin içinde Güney Shetland, Güney Georgia gibi birkaç takımada da yer alır.

Adı, “Arktika'nın karşısındaki” (Yunanca: Antarktikos) anlamına gelir. Antarktika'yı ortalama 2.000 m kalınlığında büyük bir buz katmanı zırh gibi örter. Bir zamanlar “ulaşılamaz” diye adlandırılan kutup noktasında buzun kalınlığı 4.335 m’yi bulur. Bu buz kütlesi 24 milyon km³'lük hacmi ile yeryüzündeki bütün buzların yüzde 92’sini oluşturmaktadır. Kıyılarından kopan 350-600 m kalınlığındaki buz parçaları günde 1-3 m hızla ilerler ve birbiri üstüne yığılır. Bu tür yüzen yığınlardan biri olan Ross Buzlası 540.000 km²'yi bulan alanıyla neredeyse Fransa büyüklüğündedir. Gelgit olayının buzlardan kopardığı büyük parçalar yüzerek çevreye dağılır. Bu tür buzdağları arasında 20.000 km² büyüklüğe ulaşanlar olur.

Antarktika deniz altı

Güney Kutbu'nda yeryüzünün en soğuk ve en fırtınalı iklimi egemendir. Ortalama sıcaklık yaz aylarında -20° C’dir ve bu, güneyden fırtınalar estiğinde -70 °C'ye kadar düşebilir. Coğrafi Güney Kutbu noktasında bulunan ABD gözlem istasyonunda yapılmış ölçümlerde sıcaklığın yıllık ortalamasının -50° C olduğu, en sıcak ayda ancak -29° C'ye yükseldiği belirlenmiştir. Yani yeryüzünün bu en büyük buzdolabının sıcaklığı Kuzey Kutbu'ndan ortalama 22 derece daha düşüktür. Bu durum doğal olarak yaşam koşullarını etkilemektedir. Kuzey Kutbu'nda 400'e yakın çiçek açan bitki türü sayılabilirken, Güney Kutbu'nda bir tane bile olmaması bunun bir belirtisidir. Buna karşılık kıtanın kıyılarında ve açık denizlerinde çok sayıda hayvan yaşar. Penguenler, martılar, foklar ve balinalar soğuk, ama besin maddesi açısından zengin Güney Kutbu denizlerindeki planktonları ve balıkları yiyerek yaşamlarını sürdürürler.

Antarktika'nın uluslararası telefon kodu +672'dir.

Antartika


Ülke Toprak Talep limitleri
1908 Birleşik Krallık Birleşik Krallık İngiliz Antarktika Bölgesi 20°W′80, W°′{{{6}}}
1923 Yeni Zelanda Yeni Zelanda Ross Dependency 150°W′160, E°{{{5}}}′{{{6}}}
1924  Fransa Adélie Arazisi 142°2′E, 136°11′E
68°50′S, 90°35′W
1933 Avustralya Avustralya Avustralya Antarktika toprağı 160°E′142, 2°W′{{{6}}}
136°11′W, 44°38′E
1939 Norveç Norveç Kraliçe Maud arazisi 44°38′E, 20°W′{{{6}}}
1940 Şili Şili Antarktika Şili toprağı 53°W′90, W°{{{5}}}′{{{6}}}
1943 Arjantin Arjantin Arjantin Antarktikası 25°W′74, W°{{{5}}}′{{{6}}}

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Antarktika ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.