Antarktika

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 90°00′G 00°00′B / 90°G 0°D / -90; 0

Antarktika
Location Antarctica.svg
Alan 14.000.000 (Buz örtülü: 13.720.000, Buz örtüsüz: 280.000) km² ([1] 5.400.000 sq mi)
Nüfus Kalıcı nüfus: 0 (2014)
Geçici Nüfus: ~ 5.000[1]
Yoğunluk /km² (/sq mi)
Ülkeler
Zaman Dilimi -4 (Palmer Toprakları)
+8 (Wilkes Toprakları)

Antarktika, Güney Yarımküre'nin en güneyinde bulunan ve Güney Kutbu'nu içeren kıtadır. Afrika ve Okyanusya'nın güneyinde olan ve içinde ülke bulunmayan tek kıta. Dünyanın en kurak yeridir, kıtanın bazı yerlerine 2 milyon sene yağmur yağmamıştır.

Güneydeki efsanevi kıtanın bulunması 200 yıllık bir arayıştan sonra; ancak 1840'ta başarıyla sonuçlanmıştır. Yelkenlisiyle kıyılar boyunca yaklaşık 2.000 km yol alan Charles Wilkes, denizlerden oluşan Kuzey Kutbu'nun tersine, Güney Kutbu'nun olduğu yerde gerçekten büyük bir kıta bulunduğunu kanıtlamıştır. 14,4 milyon km²'lik yüzölçümüyle bu kıta neredeyse Afrika’nın yarısı büyüklüğündedir. Bu bölgenin içinde Güney Shetland, Güney Georgia gibi birkaç takımada da yer alır.

Adı, “Arktika'nın karşısındaki” (Yunanca: Antarktikos) anlamına gelir. Antarktika'yı ortalama 2.000 m kalınlığında büyük bir buz katmanı zırh gibi örter. Bir zamanlar “ulaşılamaz” diye adlandırılan kutup noktasında buzun kalınlığı 4.335 m’yi bulur. Bu buz kütlesi 24 milyon km³'lük hacmi ile yeryüzündeki bütün buzların yüzde 92’sini oluşturmaktadır. Kıyılarından kopan 350-600 m kalınlığındaki buz parçaları günde 1-3 m hızla ilerler ve birbiri üstüne yığılır. Bu tür yüzen yığınlardan biri olan Ross Buz Sahanlığı 540.000 km²'yi bulan alanıyla neredeyse Fransa büyüklüğündedir. Gelgit olayının buzlardan kopardığı büyük parçalar yüzerek çevreye dağılır. Bu tür buzdağları arasında 20.000 km² büyüklüğe ulaşanlar olur.

Güney Kutbu'nda yeryüzünün en soğuk ve en fırtınalı iklimi egemendir. Ortalama sıcaklık yaz aylarında -20° C’dir ve bu, güneyden fırtınalar estiğinde -70 °C'ye kadar düşebilir. Coğrafi Güney Kutbu noktasında bulunan ABD gözlem istasyonunda yapılmış ölçümlerde sıcaklığın yıllık ortalamasının -50° C olduğu, en sıcak ayda ancak -29° C'ye yükseldiği belirlenmiştir. Yani yeryüzünün bu en büyük buzdolabının sıcaklığı Kuzey Kutbu'ndan ortalama 22 derece daha düşüktür.

Antarktika'nın uluslararası telefon kodu +672'dir.


Kökeni[değiştir | kaynağı değiştir]

John George Bartholomew tarafından çizilen Antarktika haritası, 1886.

Yunancada Arktos (ἄρκτος) “ayı” anlamına gelmektedir. Kuzey yarıkürede görülebilen Büyük Ayı takımyıldızına verilen addır. Kuzeydeki yerleri işaret etmek için “Ayının yanındaki” anlamında Arktikos (ἀρκτικός) kullanılmaktadır.[2] Sözcük günümüze Arktik (Arctic) olarak gelmiştir. Dünyanın bilinen kuzey bölümünü dengelemek için güneyde olması gerektiği düşünülen henüz bilinmeyen topraklar için de Arktos’un zıttı olarak Antarktikos (ἀνταρκτικός) adı kulanılmıştır. Birleşik ve eril bir ad olan Antarktikos Yunancanın romanizasyonu ile Latinceye dişil versiyonu olarak Antarktiké biçiminde geçmiştir.[2] “Kuzeyin karşıtı, güneye ait olan” anlamındadır.[3] Günümüzde kullanılan Antarktik (Antarctic, Antarctique) adının kökeni budur. MS birinci yüzyıldan itibaren ve coğrafi keşifler dönemi boyunca güneydeki bilinmeyen donmuş toprak kütlesini tanımlamak için kullanılmıştır.[4] Günümüzde ise Güney Kutbu, Antarktika kıtası, buz sahanlıkları, çevre sular, Yakınsama alanı, Güney Okyanusu ve buralardaki adalardan oluşan kutup bölgesini tanımlamaktadır. Okunuşundaki ilk /k/ ya da yazılışındaki ilk ‘’c’’ etimolojik nedenlerle yazıma eklenmiş, orta çağda okunmadan telaffuz edilirken daha sonraları yazıldığı gibi okunur hâle gelmiştir.[5][6] Bugünkü coğrafi kullanımından önce, “Antarktik” adı kuzeyin karşıtı anlamında başka yerler için de kullanılmıştır. Örneğin 16. yüzyılda Fransızlar tarafından Brezilya’da kurulan kısa ömürlü bir koloniye "France Antarctique" denilmiştir.

"Antarktik" adının geçirdiği serüvenin bir uzantısı olarak Antarktika adı ilk kez İskoç coğrafyacı ve haritacı John George Bartholomew tarafından Okyanus biliminin öncülerinden Sir John Murray’ın bir makalesi[7] için 1886 yılında çizdiği haritada kullanıldı. Haritada kıta toprakları Antarctica olarak isimlendirilmişti. Bu harita daha sonra çizilen haritalardaki kullanımın temelini oluşturdu, kıta için Antarktika adının kullanımı giderek yaygınlaştı ve 1920’lerde bütünüyle kabul gördü. [4] [8]

Keşif tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Antarktika’nın keşif süreci, MÖ 600-300 yıllarında Yunan filozofların dünya ile ilgili olarak ortaya koydukları "simetri" ve "denge" düşüncesi ile Batlamyus’un MS 2. yüzyılın ilk yarısında simetri ve denge için güneyde bir büyük toprak parçasının varlığına ikna olduğuna dair yazdıkları üzerine şekillenen ve yüzyıllarca süren Terra Australis’i arama çabaları ile başladı.

Keşif öncesi adımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

15. Yüzyılda Avrupalı kaşifler Vasco de Gama ve Bartolomeu Dias’ın Afrika kıtası boyunca gidip Ümit Burnunu dolaşarak yeni rotalar bulmaları; 1520’de Portekizli denizci Ferdinand Magellan’ın batıya yönelip Magellan Boğazı adı verilen kanalı keşfederek Pasifik Okyanusu'na ulaşması;[9] Amiral Drake’in 1578’de Güney Amerika ve Antarktika’yı ayıran ama o tarihte böyle olduğu bilinmeyen Drake Boğazı’nı keşfetmesi;[10] 1599’da Dirck Gerritsz’in,[11][12] 1603’de Gabriel de Castilla’nın,[13] 1615’te Jacob le Maire ve Willem Schouten[14] ile 1619’da Garcia de Nodal kardeşlerin yolculukları[15]; Anthony de la Roché‘un 1675’de Güney Georgia Adaları’nı keşfetmesi;[16] 1699’da Edmond Halley’in,[17] [18] 1720’de Yüzbaşı George Shelvocke’in keşif yolcukları;[19] 1739’da Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier’in Bouvet Adası‘nı,[20] 1771’de Yves-Joseph de Kerguelen-Trémarec’in Kerguelen Adaları’nı,[21] 1772’de Marc-Joseph Marion du Fresne’nin Crozet Adaları’nı keşfetmeleri;[22] James Cook’un 1769-1771’deki birinci ve 1772-1775’deki ikinci keşif yolculukları Antarktika’nın keşif sürecinin parçaları oldu.

17. yüzyılda Avustralya’nın keşfedilmesi ve devamındaki keşif seferleriyle coğrafyacılar Terra Australis’in nihayet bulunduğuna ve Avustralya’dan daha güneyde başka bir önemli kara kütlesi daha bulunmadığına ikna olmuşlardı; kıtaya "Avustralya" adı bu yüzden verilmişti. Özellikle, kaşif Matthew Flinders, Terra Australis adının Avustralya adına çevrilmesinin yaygınlaştırılmasında etkili oldu.[23] Coğrafya haritaları da Kaptan James Cook'un Resolution ve Adventure gemileri ile 17 Ocak 1773’de, Aralık 1773 ve Ocak 1774’de değişik enlem ve boylamlarda, üç kez Güney Kutup Dairesi'ni geçmesine kadar bu hipotezi destekler görünüyordu.[24]

Cook 1773’ün Ocak ayında buz engeli nedeniyle devam etmeyi tehlikeli bularak geri dönmeden önce 71. güney enlemini geçerek Antarktika kıyılarına 121 km yaklaşmıştı.[25] Cook’un ikinci seferindeki karmaşık ve inişli çıkışlı rota, Avustralya ve Ateş Toprakları arasında hiçbir önemli kara parçası olmadığını kanıtladı. Böylece, güneyde yaşanabilir bir kıta olduğu efsanesini sona erdirmesine rağmen gelecekte Antarktika’nın keşfi için yolu açık tuttu. Ona göre 60. güney enleminin ılıman tarafında topraklar vardı fakat ötesi için ulaşılması zor ve hiçbir ekonomik değeri olmadığına kendini ikna etti.[26]

Sonraki elli yıl boyunca Kuzey denizlerinde balinaların azalması üzerine güneye inen balina avcılarının dışında Güney Okyanusu ve civarına sefer düzenlenmedi, Antarktika'nın aranması için herhangi bir girişimde bulunulmadı.

Keşif[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaşifler
Fabian Gottlieb von Bellingshausen.jpg
Nathaniel Palmer.jpg
James Weddell.jpg
Lazarevpetrovich.jpg
Charles-Wilkes.jpg
Jules Dumont d'Urville 1790-1842.jpg
Sir James Clark Ross by Stephen Pearce.jpg
Carl-Anton-Larsen.jpg
Mercator Cooper.JPG
Ernest Henry Shackleton Nadar.jpg
Mawson (crop).jpg
Borchgrevink.jpg
Adrien de Gerlache.jpg
Amundsen in fur skins.jpg
RFScott.jpg
Erich Dagobert von Drygalski.jpg
WilliamBruce.jpg
Hubert Wilkins 1926.jpg
Richard E. Byrd cph.3b17378.jpg
Lincoln ellsworth.jpg


Antarktika'ya ilk kimin ayak bastığı konusu tartışmalı olmakla birlikte; Ulusal Bilim Vakfı[27], NASA[28], Kaliforniya Üniversitesi, San Diego[29] ve diğer araştırmalar[30][31]Avrupalı ve Amerikalı kaşiflerin Antarktika ile ilk doğrulanan karşılaşmasının 1820 yılında gerçekleştiği konusunda hemfikirdirler. Buna göre; Rus İmparatorluk Donanması’ndan Fabian Gottlieb von Bellingshausen, Kraliyet Donanması’ndan Edward Bransfield ve Amerikalı denizci Nathaniel Palmer komutalarındaki mürettebatla birlikte kıtayı veya buz sahanlıklarını ilk görenlerdir. Bellingshausen liderliğindeki Rus seferinde Bellingshausen ve Mikhail Lazarev kaptanlığındaki Vostok ve Mirny gemileri bugünkü adıyla Kraliçe Maud Toprakları'ndan 32 km uzaklıktaki bir buruna ulaşarak bugünkü adıyla Prenses Martha Sahili'ndeki Fimbul Buz Sahanlığı'nı gözlemleyerek kayıt altına aldı.[32] Bundan üç gün sonra Barnsfield, on ay sonra da Palmer ana karayı gördüler. Antarktika kıtasına ilk belgelendirilmiş ayak basma, bazı tarihçilerin karşı çıkmalarına karşın Amerikalı denizci John Davis tarafından gerçekleştirildi. Davis 7 Şubat 1821 tarihinde Batı Antarktika'daki Charles Burnu yanındaki Hughes Koyunda karaya çıktı.[33][34] Kıta topraklarına ilk kaydedilen ve teyit edilen ayak basma ise 1895 yılında Adare Burnu'na oldu.[35]

1838-1842 Birleşik Devletler Keşif Seferi’nin bir parçası olarak ABD Donanması tarafından yürütülen ve 1839 yılıın Aralık ayında Sydney, Avustralya’dan Güney Okyanusu’na düzenlenen seferde (Wilkes Seferi ya da Ex. Ex. Seferi olarak da anılır) 25 Ocak 1840 tarihinde Ballany Adaları’nın batısındaki Antarktika kıta topraklarına ulaşıldı. Burası sonradan Wilkes Toprakları olarak adlandırıldı. [36]

Batı kıyısındaki Balleny Adaları’nın keşfedilmesinden iki gün sonra 22 Ocak 1840’da Jules Dumont d'Urville’in 1837-1840 seferindek mürettebatın bazı üyeleri Adélie Toprakları kıyısından 48 km uzaklıkta Dumoulin Adaları adı verilen bir grup kayadan oluşan adaların en yükseğine çıktılar.[37] Bazı mineral, yosun and havyan örnekleri topladılar.[38]

1841 yılında James Clark Ross HMS Erebus ve HMS Terror gemileriyle günümüzde bilinen adıyla Ross Denizi’ni geçti ve Ross Adası’nı keşfetti. Buzdan bir duvar gibi yükselen Ross Buz Sahanlığı boyunca seyretti ve sefere katılan gemilerinin adı verilen Erebus Dağı ile Terror Dağı’nı keşfetti.[39] Mercator Cooper 26 Ocak 1853’te Doğu Antarktika’ya ayak bastı.[40]

1907’de Ernest Shackleton liderliğindeki Nimrod Seferi’nde Edgeworth David’in liderliğini yaptığı grup ilk kez Erebus Dağı’na tırmandı ve Manyetik Güney Kutbuna ulaştı. Tehlikeli geri dönüş yolculuğunda grubun liderliğini 1931 yılında keşif seferlerini bırakıncaya kadar bir kaç sefere daha katılacak olan Douglas Mawson üstlendi.[41] Shackleton ve seferin üç üyesi Aralık 1908 ve Şubat 1909 arasında bir çok ilki gerçekleştirdiler: Ross Buz Sahanlığı’na karadan ilk ulaşan oldular; Beardmore Buzulu üzerinden geçerek Transantarktik Dağları’nı aştılar; Antarktika Yaylası’na ayak basan ilk insanlar oldular.

14 Aralık 1911’de Norveçli kutup kaşifi Roald Amundsen, Whales Körfezi’nden başlayan ve Axel Heiberg Buzulu üzerinden devam eden bir rota kullanarak Coğrafi Güney Kutbu’na ilk ulaşan kişi oldu.[42]Scott’ın talihsiz seferi Amundsen’den bir ay sonra gerçekleşti. Roald Amundsen yolculuk sonunda sağ salim dönerken, Robert Falcon Scott geri dönüş yolculuğu sırasında donarak yaşamını yitirdi. [43]

Sir George Hubert Wilkins liderliğindeki Wilkins-Hearst Seferi’nde Wilkins ve Carl Ben Eielson 16 Kasım 1928’de Weddel Denizi’ndeki Hearst Adası üzerinden uçarak Antarktika’daki ilk uçuşu, 20 Aralık 1928’de Deception Adası ve Graham Toprakları üzerinde uçarak da kıta üzerindeki ilk uçuşu gerçekleştirdiler.[44]

1928 yılında Richard E. Byrd liderliğinde iki gemi ve üç uçakla düzenlenen seferde bazı bilimsel deneylerin yanı sıra kıtanın üzerinde gerçekleştirilen uçuşlarla havadan keşif ve fotoğraflamalar yapıldı. 28 Kasım 1929’da Byrd ekibiyle birlikte güney kutbuna kadar uçtu. Byrd’ün liderliğinde 1928-1947 yılları arasında Antarktika’ya düzenlenen dört seferde bir çok ilk gerçekleştirildi, jeolojik ve biyolojik araştırmalar yapıldı. [44][45]

Uluslararası Jeofizik Yılı nedeniyle Antaktika 1956-1958 yıllarında tüm dünyanın ilgi odağı oldu. Bir çok ülke Antarktika ile ilgili bilimsel programlarını bu etkinlik döneminde başlattı. Kıta üzerinde çok sayıda araştırma istasyonu kuruldu. Başta jeolojik araştırmalar olmak üzere sonraki yıllara da taşınan çok sayıda araştırma başlatıldı. Kıtanın keşfedilmeyen yerlerine çok sayıda sefer düzenlendi.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Antarktika ve çevresi

Antarktika, Güney Kutbu çevresinde asimetrik olarak yerleşmiş ve büyük bölümü Güney Kutup Dairesi içinde kalan bir ana ada ve çevresindeki adalardan oluşan, Güney Okyanusu ile çevrili en güneydeki kıtadır. Güney Pasifik, Atlantik ve Hint Okyanusu ile çevrili olarak kabul edilebilir. Kıtanın sınırlarını kuzeyde 60. güney enlemi belirler. 14 milyon km2'lik yüzölçümüyle Asya, Afrika, Kuzey Amerika ve Güney Amerika'dan sonra beşinci büyük kıtadır.

Antarktika, yaklaşık olarak Güney Amerika kıyılarına 1000 km, Avustralya'ya 3100 km, Afrika kıyılarına ise 3980 km uzaklıktadır.[46] Bir uçtan bir uca uzaklığı yaklaşık 4500 km'dir. Kara kitlesinin en kuzeyinde Antarktika Yarımadası'nın ucundaki Hope Koyu bulunur. Ancak, Antarktika kıtasının kuzey noktası Güney Shetland Adaları'nın bir bölümünü oluşturan Seal Adaları'ndan birinde yer almaktadır. 60. güney enleminin güneyinde kalmasına rağmen Seal Adaları'ndan daha kuzeyde yer alan Güney Orkney Adaları Antarktika'ya dahil edilmemektedir. Kıtanın en güney ucu Dünya'nın da en güney ucu olan Coğrafi Güney Kutbu'dur.

Kıyı şeridi 17.968 km uzunluğundadır ve buz oluşumları ile karakterize edilir.[1]

Antarktika kıyı şeridinin özellikleri[47]
Tip Dağılım
Approaching the Larsen Ice Shelf
Antarctica 2013 Journey to the Crystal Desert (8369515691)
Buz sahanlığı (önde yüzen) 44%
Buz duvarları (karaya oturan) 38%
Buz akıntısı/Buzul çıkışları 13%
Kaya 5%
Toplam 100%

Antarktika Weddell Denizi'nden Ross Denizi'ne uzanan Transantarktik Dağları ile kabaca baş meridyen tarafından bölünen Batı ve Doğu yarıkürelerine denk gelecek şekilde Batı Antarktika ve Doğu Antarktika olarak ikiye ayrılır.[48]

Antarktika'nın %98'i buz tabakası ile kaplıdır. Antarktika buz tabakasının ortalama kalınlığı 2133 metredir. Dünyadaki buzların yaklaşık %90'ı ve tatlı suyun %70'ini oluşturan bu buz tabakasının tümünün erimesi halinde tüm dünyada deniz seviyesinin yaklaşık 60 m yükseleceği hesaplanmıştır.[49]

Jeoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Antarktika Dünya'nın en soğuk kıtasıdır. Dünya üzerinde ölçülen en soğuk doğal sıcaklık −89.2 °C (−128.6 °F) olarak 21 Temmuz 1983 tarihinde Rusya'nın (eski Sovyetler Birliği'nin) Antarktikadaki Vostok İstasyonunda ölçülmüştür.[50] Antarktikanın doğu bölümü yüksekliğinden dolayı batısından daha soğuktur.

Nuvola apps kweather.svg Vostok istasyonu iklimi Weather-rain-thunderstorm.svg
Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıl
En yüksek sıcaklık rekoru,  °C −12,2 −22,9 −35,6 −33 −41,6 −40,1 −34,1 −36,1 −38,3 −24,5 −23,9 −14,1 −12,2
Ortalama sıcaklık, °C −29 −39,4 −52,9 −61,3 −59,2 −59,3 −56,7 −60,6 −57,5 −54,7 −38,8 −28 −49,78
Ortalama en düşük sıcaklık, °C −35,5 −47,4 −63,9 −69,3 −70,5 −70,8 −73,8 −75,4 −71,8 −61,3 −45,4 −35,1 −60,2
En düşük sıcaklık rekoru,  °C −55,1 −64 −75 −80,4 −80,6 −83,3 −90,9 −88,3 −85,6 −76,1 −62,6 −48 −90,9
Ortalama yağış, mm 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,2 0,3 0,8 0,8 0,5 2,6
Kaynak: http://www.pogodaiklimat.ru/climate2/89606.htm

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Kıtada bazı devletlerin kalıcı insanlı araştırma istasyonları bulunmaktadır. Kıta etrafındaki adalarda çalışan, bilimsel çalışmalarda bulunan ve diğer işlerde çalışanlarla birlikte kıtanın nüfusu kışın 1.000, yazın ise yaklaşık 5.000 kadardır.

Biyolojik çeşitlilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Sıcaklığın çok düşük olması doğal olarak yaşam koşullarını etkilemektedir. Kuzey Kutbu'nda 400'e yakın çiçek açan bitki türü sayılabilirken, Güney Kutbu'nda bir tane bile olmaması bunun bir belirtisidir. Buna karşılık kıtanın kıyılarında ve açık denizlerinde çok sayıda hayvan yaşar. Penguenler, martılar, foklar ve balinalar soğuk, ama besin maddesi açısından zengin Güney Kutbu denizlerindeki planktonları ve balıkları yiyerek yaşamlarını sürdürürler.Kutup ayıları Antarktika'da yaşamaz.

Yönetim ve politika[değiştir | kaynağı değiştir]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilim ve teknoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Çevre[değiştir | kaynağı değiştir]


Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Daha fazla bilgi için Vikipedi'nin kardeş projelerinde ara
Vikisözlük bu maddeyi Vikisözlük'te ara
Vikikitap bu maddeyi Vikikitap'ta ara
Vikisöz bu maddeyi Vikisöz'de ara
Vikikaynak bu maddeyi Vikikaynak'ta ara
Wikimedia Commons bu maddeyi Commons'da ara
Vikihaber bu maddeyi Vikihaber'de ara
Vikiversite bu maddeyi Vikiversite'de ara


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c Washington, DC: Central Intelligence Agency (2013). "Antarctica". The World Factbook 2013-14. Government of the United States. 3 Temmuz 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20140703153922/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/countrytemplate_ay.html. 
  2. ^ a b Liddell, Henry George; Scott, Robert. Crane, Gregory R.. ed. A Greek–English Lexicon. Perseus Digital Library. Tufts University. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Da)rktiko%2Fs1. Erişim tarihi: 29 Aralık 2014. 
  3. ^ Hince, Bernadette (2000). The Antarctic Dictionary. CSIRO Publishing. ss. 6. ISBN 978-0-9577471-1-1. http://books.google.com/?id=lJd8_owUxFEC&pg=PA6&lpg=PA6&dq=antarctica+opposite+of+north+greek. 
  4. ^ a b "The Bartholomew Archive". National Library of Scotland. http://digital.nls.uk/bartholomew/highlights/antarctica.html. Erişim tarihi: 29 Aralık 2014. 
  5. ^ Crystal, David (2006). The Fight for English. Oxford University Press. ss. 172. ISBN 978-0-19-920764-0. 
  6. ^ Harper, Douglas. "Antarctic". Online Etymology Dictionary. http://www.etymonline.com/index.php?term=antarctic&allowed_in_frame=0. Erişim tarihi: 29 Aralık 2014. 
  7. ^ Murray, John (1886). "The exploration of the Antarctic Regions". Scottish Geographical Magazine 2 (9): 527-548.  Derginin online versiyonu (ücretli): Geographical Magazine
  8. ^ Woodburn, Susan (Temmuz 2008). "John George Bartholomew and the naming of Antarctica". CAİRT:Newsletter of the Scottish Maps Forum (13). ISSN 1477-4186. http://www.nls.uk/media/1008031/cairt13.pdf. 
  9. ^ "Climat, une enquête aux pôles" (Fransızca). www.cnrs.fr. http://www.cnrs.fr/cw/dossiers/dospoles/alternative.html. Erişim tarihi: 10 Ocak 2015. 
  10. ^ Kraus. "The Famous Voyage: The Circumnavigation of the World, 1577-1580" (İngilizce). The Library of Congress –Rare Book. http://www.loc.gov/rr/rarebook/catalog/drake/drake-4-famousvoy.html. Erişim tarihi: 10 Ocak 2015. 
  11. ^ Savenije, Henny (İlkbahar 2000). "Korea through western cartographic eyes" (İngilizce). Korean Culture 21 (1): 4-19. http://www.cartography.henny-savenije.pe.kr/vanlinschoten.htm. Erişim tarihi: 10 Ocak 2015. 
  12. ^ [https://web.archive.org/web/20111219065555/http://www.vocmaps.com/02maps-navigation/02the-mapmakers/04hesselgerritsz/ "Hessel Gerritszoon (1580/1581 – 1632) Yayıncı=www.vocmaps.com"] (İngilizce). 19 Aralık 2011 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. https://web.archive.org/web/20111219065555/http://www.vocmaps.com/02maps-navigation/02the-mapmakers/04hesselgerritsz/. 
  13. ^ de Acuña, Isidoro Vázquez (1993). "Don Gabriel de Castilla primer avistador de la Antártica" (İspanyolca). Revista de Marina (2). 
  14. ^ "Voyage Round The World, in 1615-1617, by William Cornelison Schouten and Jacques le Maire. Going Round Cape Horn". A General History and Collection of Voyages and Travels, Arranged in Systematic Order:Forming a Complete History of the Origin and Progress of Navigation, Discovery, and Commerce, by Sea and Land, from the Earliest Ages to the Present Time.. 10. Edinburgh; London: Edinburgh : W. Blackwood ; London : T.Cadell. 1824. ss. 162-171. http://www.gutenberg.org/files/13130/13130-h/13130-h.htm#chapter4-6. Erişim tarihi: 10 Ocak 2015. 
  15. ^ Knox-Johnston, Robin (1994). Cape Horn : a maritime history. Londra: Hodder & Stoughton. ss. 240. ISBN 0-340-41527-4. 
  16. ^ Capt. Francisco de Seixas y Lovera, Descripcion geographica, y derrotero de la region austral Magallanica. Que se dirige al Rey nuestro señor, gran monarca de España, y sus dominios en Europa, Emperador del Nuevo Mundo Americano, y Rey de los reynos de la Filipinas y Malucas, Madrid, Antonio de Zafra, 1690. (Narrates the discovery of South Georgia by the Englishman Anthony de la Roché in April 1675 (Capítulo IIII Título XIX page 27 or page 99 of pdf); Relevant fragment.)
  17. ^ Halley, Edmond (1982). The Three Voyages of Edmond Halley in the Paramore, 1698–1701. UK: Hakluyt Society. ss. 129–131. ISBN 0-904180-02-6. 
  18. ^ Cook, Alan (12 April 1997). Edmond Halley: Charting the Heavens and the Seas (1 bas.). Oxford USA: Oxford University Press. ISBN 0198500319. http://www.abebooks.co.uk/Edmond-Halley-Charting-Heavens-Seas-Alan/11789151926/bd?cm_mmc=gmc-_-gmc-_-PLA-_-v01. Erişim tarihi: 5 January 2015. 
  19. ^ Shelvocke, George (1726). A Voyage Round the World by Way of the Great South Sea url= http://books.google.com.tr/books?id=SGDQAAAAMAAJ&printsec=frontcover&hl=tr#v=onepage&q&f=false. Londra: J. Senex. 
  20. ^ Mills, William James (2003). "Bouvet Island". Exploring Polar Frontiers: A Historical Encyclopedia. 1. ABD: ABC-CLIO. ss. 96. ISBN 9781576074220. https://books.google.co.uk/books?id=PYdBH4dOOM4C&printsec=frontcover&dq=Exploring+Polar+Frontiers:+A+Historical+Encyclopedia&hl=tr&sa=X&ei=zNqwVJPCNo7Xave_gdgN&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=Exploring%20Polar%20Frontiers%3A%20A%20Historical%20Encyclopedia&f=false. Erişim tarihi: 10 Ocak 2015. 
  21. ^ Kerguelen-Trémarec, Yves-Joseph de (1796). Relation des combats et des évènements de la guerre maritime de 1778 entre la France et l'Angleterre. Patris. ss. 403. http://books.google.com.tr/books?id=Io9DAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=tr#v=onepage&q&f=false. 
  22. ^ "TAAF". Taaf.fr. http://www.taaf.fr/spip/spip.php?article108. Erişim tarihi: 2012-01-10. 
  23. ^ Flinders, Matthew. A voyage to Terra Australis (Introduction). Retrieved 25 January 2013.
  24. ^ "Age of Exploration: John Cook". The Mariners' Museum. 7 February 2006 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. //web.archive.org/web/20060207175624/http://www.mariner.org/educationalad/ageofex/cook.php. Erişim tarihi: 12 February 2006. 
  25. ^ James Cook, The Journals, edited by Philip Edwards. Penguin Books, 2003, p. 250.
  26. ^ Chisholm, Hugh (1911). "Polar Regions". Encyclopædia Britannica (11 bas.). Cambridge University Press. 
  27. ^ U.S. Antarctic Program External Panel of the National Science Foundation. "Antarctica—Past and Present" (PDF). Government of the United States. 17 February 2006 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.nsf.gov/pubs/1997/antpanel/antpan05.pdf. Erişim tarihi: 6 February 2006. 
  28. ^ Guthridge, Guy G. "Nathaniel Brown Palmer, 1799–1877". Government of the United States, National Aeronautics and Space Administration. 2 February 2006 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://quest.arc.nasa.gov/antarctica/background/NSF/palmer.html. Erişim tarihi: 6 February 2006. 
  29. ^ "Palmer Station". University of the City of San Diego. 10 February 2006 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. //web.archive.org/web/20060210005949/http://arcane.ucsd.edu/pstat.html. Erişim tarihi: 3 March 2008. 
  30. ^ "An Antarctic Time Line: 1519–1959". South-Pole.com. 10 February 2006 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.south-pole.com/p0000052.htm. Erişim tarihi: 12 February 2006. 
  31. ^ "Antarctic Explorers Timeline: Early 1800s". Polar Radar for Ice Sheet Measurements (PRISM). http://ku-prism.org/polarscientist/timeline/antarcticexplorers1800.html. Erişim tarihi: 12 February 2006. 
  32. ^ Erki Tammiksaar (14 December 2013). "Punane Bellingshausen [Red Bellingshausen]" (Estonian). Postimees.Arvamus. Kultuur. 
  33. ^ Bourke, Jane (2004). Amazing Antarctica. Ready-Ed Publications. ISBN 1863975845. 
  34. ^ Joyner, Christopher C. (1992). Antarctica and the Law of the Sea. Martinus Nijhoff Publishers. ss. 5. 
  35. ^ Primary society and environment Book F. Australia: R.I.C. Publications. 2001. ss. 96. ISBN 1741261279. 
  36. ^ ""Who Discovered Antarctica"." (İngilizce). www.whodiscoveredit.com. http://www.whodiscoveredit.com/who-discovered-antarctica.html. Erişim tarihi: 29 Nisan 2011. 
  37. ^ (Fransızca) Proposition de classement du rocher du débarquement dans le cadre des sites et monuments historiques, Antarctic Treaty Consultative meeting 2006, note 4
  38. ^ (Fransızca) Voyage au Pôle sud et dans l'Océanie sur les corvettes "l'Astrolabe" et "la Zélée", exécuté par ordre du Roi pendant les années 1837-1838-1839-1840 sous le commandement de M. J. Dumont-d'Urville, capitaine de vaisseau, Paris, Gide publisher, 1842–1846, Vol. 8, pp. 149-152, gallica.bnf.fr, BNF.
  39. ^ "South-Pole – Exploring Antarctica". South-Pole.com. 14 February 2006 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.south-pole.com/p0000081.htm. Erişim tarihi: 12 February 2006. 
  40. ^ "Antarctic Circle – Antarctic First". 9 February 2005. 8 February 2006 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.antarctic-circle.org/firsts.htm. Erişim tarihi: 12 February 2006. 
  41. ^ "Tannatt William Edgeworth David". Australian Antarctic Division. 29 September 2010 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/history/people-of-antarctic-history/tannatt-edgeworth-david. Erişim tarihi: 27 September 2010. 
  42. ^ "Roald Amundsen". South-Pole.com. 5 February 2006 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.south-pole.com/p0000101.htm. Erişim tarihi: 9 February 2006. 
  43. ^ ""Dates in American Naval History: October"." (İngilizce). www.history.navy.mil. http://www.history.navy.mil/wars/datesoct.htm. Erişim tarihi: 29 Nisan 2011. 
  44. ^ a b "Antarctic first" (İngilizce). www.antarctic-circle.org /Erişimtarihi=10 Ocak 2015. http://www.antarctic-circle.org/firsts.htm. 
  45. ^ "Richard Byrd". 70South.com. 11 October 2007 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. //web.archive.org/web/20071011225212/http://www.70south.com/information/antarctic-history/explorers/richardbyrd. Erişim tarihi: 12 February 2006. 
  46. ^ Mityk, Jan (Lehçe). Geografia fizyczna części świata (1982 bas.). Varşova. 
  47. ^ Drewry, D. J., ed. (1983). Antarctica: Glaciological and Geophysical Folio. Scott Polar Research Institute, University of Cambridge. ISBN 0-901021-04-0. 
  48. ^ Şablon:Citar livro
  49. ^ "How Stuff Works: polar ice caps". howstuffworks.com. 4 February 2006 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://science.howstuffworks.com/question473.htm. Erişim tarihi: 12 February 2006. 
  50. ^ Hudson, Gavin (14 December 2008). "The Coldest Inhabited Places on Earth". Eco Localizer. http://ecolocalizer.com/2008/12/14/the-coldest-inhabited-places-on-earth/. Erişim tarihi: 8 February 2009.