Kosova mutfağı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Sarma, kefir ve süzme peynir ile doldurulmuş biberler ve pite.

Kosova mutfağı (ArnavutçaKuzhina Kosovare), Kosova'ya özgü etnik grupların geleneksel yemeklerinden oluşan, Balkan mutfağının bir temsilcisidir. Arnavutluk ile tarihsel ve etnik bağları nedeniyle, Arnavut mutfağından önemli ölçüde etkilenmiş ve diğer Balkan ülkelerinin unsurlarını da benimsemiştir.

Ekmek, süt, et, meyve ve sebzeler Kosova mutfağında önemli yer tutar. Tariflerin çeşitliliği ile Kosova mutfağı, ülkenin sıcak yazları ve uzun süren kışları ile yakından ilişkilidir. Karasal ikliminin bir sonucu olarak, yaz aylarında taze sebzeler tüketilirken, sonbahar ve kış boyunca turşu tüketilir.[1]

Kahvaltı Kosova'da genellikle hafiftir ve kruvasan, sandviç, omlet, salamlı tost, işlenmiş peynir, marul, kahve ve çaydan oluşur. Süt eklenmiş tahıllar, waffle, simit ve ev yapımı ballı veya marmelatlı krepler de sıkça, özellikle çocuklar tarafından tüketilmektedir.

Mutfak[değiştir | kaynağı değiştir]

Yaygın yemekler arasında börek, flija, biber dolması, baklagiller, sarma, kebap/qebapa gibi yemekler bulunur. Bununla birlikte, yemekler ülkenin farklı bölgeleri arasında azda olsa farklılık gösterir.

Kosova'da kış aylarında en sık rastlanan yemekler lahana, yeşil domates, salatalık, karnabahar turşuları ve ayvar gibi sosları içerir. Bu yiyecekler ayrıca yıl boyunca popüler mezeleri oluştururlar.

Ekmek[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke genelinde ekmek çeşitleri mevcuttur. Özellikle baget, mısır ekmeği ("Leqenik" olarak da bilinir), kifli ve kepekli ekmek tüketimi yaygındır.

Hamur işleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Flija

Kosova'da hamur işleri "trejte",[2] veya "pite" olarak bilinir.

  • Kullpite - içinde hiçbir şey olmayan ve yoğurtla kaplı fırınlanmış hamurdur.
  • Burek - Arnavutluk'ta börek anlamına da gelir. Byrek, kıyma, beyaz peynir ve ıspanakla doldurulmuş hamur işlerinden oluşur.
  • Bakllasarm - Yoğurtlu ve sarımsaklı bir hamur işidir.[3]
  • Balkabağı turtası
  • Ispanaklı börek
  • Flija - Arnavutluk’un geleneksel bir yemeği
  • Leqenik, Kryelanë (Krelanë) olarak da bilinir.[4][5]
  • Resenik - Lahana böreği.[6]
  • Purrenik - Pırasa böreği.[7]
  • Hithenik - Isırgan otu böreği.[8]

Salatalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarator (Cacık)

Tipik salata malzemeleri arasında domates, soğan, sarımsak, biber, salatalık, patates, lahana, marul, havuç ve fasulye bulunur.

  • Patates salatası
  • Tarator - salatalık, sarımsak ve yoğurt ile yapılan geleneksel bir yemektir. Yaz aylarında tüketimi yaygındır.
  • Domates ve hıyar salatası
  • Kurutulmuş ısırgan otu salatası
  • Fasülye salatası
  • "Shope" salatası - domates, salatalık, soğan ve beyaz peynirden yapılmış bir salata türüdür.

Ana yemekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Tava e Prizrenit

Tavë Prizreni, güneydeki Prizren kentine ait geleneksel bir güveçtir. Kuzu, patlıcan, yeşil biber, soğan ve domates ile yapılır ve sıcak olarak servis edilir. Sarma, genellikle lahana veya asma yaprağı ile sarılmış kıymadan oluşan popüler bir öğle yemeğidir.[9]

  • Biber dolması - Et, pilav ve sebze ile yapılır.
  • Lazanya - Soslar ve diğer çeşitli malzemelerle yapılır.
Lahana sarması
  • Qebapa - Kuzu ve dana eti karışımından yapılan kebaplar, soğan, ekşi krema, ayvar ve pide (pitalka) ile servis edilir.
  • Lahana sarması
  • Makarna
  • Salsiccia - Bölgenin geleneksel sosisidir.
  • Tavë[10] - Kuzu pirzolası içeren geleneksel bir yemektir.
  • Tavë kosi - Yoğurtlanmış fırında kuzudan oluşan bir yemektir.

Balık[değiştir | kaynağı değiştir]

En popüler balık yemekleri Sudak ve Sazan gibi kızarmış tatlı su balıklarından oluşur. Dukagjini Vadisi'nin çevresindeki şehirlerde, özellikle de Yakova'da tencerede pişirilmiş bir sazan yemeği olan "tavë krapi" yaygınca tüketilir. Garnitürler sarımsak, defne yaprağı, domates ve maydanozdan oluşur.

Tatlılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Havell

Geleneksel Kosova tatlıları, limon veya vanilya aromasıyla zenginleştirilmiş şerbetlerle yapılır. Baklava (bölgesel), puding, krep, Tulluma, Tespişte ve revani popüler tatlılardandır.

  • Baklava, kıyılmış fındık ile doldurulmuş ve şurup veya bal ile tatlandırılmış bir hamur işi tatlıdır.
  • Sütlaç, su veya sütle karıştırılmış pirinçten ve bazen tarçın ve kuru üzüm gibi diğer malzemelerden yapılan bir yemektir. Tatlı veya akşam yemeği olarak tüketimii için farklı çeşitleri kullanılır. Tatlı olarak üretildiğinde, genellikle şeker gibi tatlandırıcılar ile birleştirilir.
  • Kek
  • Havell, Kosova kökenli olmayan un bazlı bir tatlı şekerlemedir (Helva).
  • Şekerpare

İçecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kahve içmek Kosova'da büyük bir geleneğin bir parçasıdır[11] ve kafe, bar veya restoranlarda yaygın olarak tüketilmekte ve servis edilmektedir. Kosova'da, hazır kahve, Türk kahvesi ve İtalyan kahvesi gibi çeşitli kahve çeşitleri bulunur.[12]

Kosova'daki en popüler geleneksel içecek, fermente edilmiş kırmızı lahanadan üretilen Rasoj'dur. Diğer popüler içecekler arasında boza, limonata, komposto (genellikle sonbaharda içilir ve ayva gibi mevsim meyveleri ile yapılır), bira, kahve ve çay yer alır.

  • Rasoj[13] - Fermente edilmiş kırmızı lahana suyu kış aylarında çokça tüketilir.
  • Rakia - Popüler bir damıtılmış bölgesel alkollü içecektir. Kosova'da yalnızca üzümlerden yapılır.
  • Boza - Mısır ve buğday unundan yapılmış bir içecektir. Serinletici bir yaz içeceği olarak tüketilir.
  • Ajron - Yoğurt, su ve tuzdan üretilir.
  • Bira - Kosova'nın yerel biralarından bazıları "Birra Peja", "Birra Ereniku", "Birra Priştine"dir.
  • Kompot - Gelenek ve mevsime bağlı olarak sıcak veya soğuk servis edilebilen alkolsüz tatlı bir içecektir.
  • Kahve - Espresso (macchiato ve cappuccino), hazır kahve çeşitleri, türk kahvesi.
  • Çay - En popüler çaylar dağ çayı, kuşburnu çayı, siyah çay ve nane çayıdır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "FOOD". beinkosovo.com (English). Pristina. s. 1. 30 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ "Kuzhina Kosovare Fjala kuzhinë thuhet... - Kultura dhe Tradita Shqiptare". Web.facebook.com. 2014-07-30. Erişim tarihi: 2017-01-24. 
  3. ^ "Bakllasarëm - Kosovar Cuisine - Kosovo". KosovoGuide.com. 7 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2017-01-24. 
  4. ^ "Leqenik i shijshëm i butë dhe i thjeshtë!". Femra.net. 2014-06-20. 18 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2017-01-24. 
  5. ^ "Kryelanë misri me hithra - Recetat e Cekës". Recetatecekes.com. 8 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2017-01-24. 
  6. ^ "Rasenik – Pite me lakër të bardhë - Receta + Fotografi". Kuzhina Shqiptare. 2017-01-03. 23 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2017-01-24. 
  7. ^ "Byrek me purri e qumësht". Telegrafi. 2010-02-24. 19 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2017-01-24. 
  8. ^ "HITHENIK - Receta + Fotografi". Kuzhina Shqiptare. 2017-01-03. 26 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2017-01-24. 
  9. ^ "Kosovo Kosovar Cuisine". KosovoGuide.com. 2014-08-24. 6 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2017-01-24. 
  10. ^ "1000 receta per cdo familje". Scribd.com. 16 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2017-01-24. 
  11. ^ Verena Knaus, Gail Warrander, Larissa Olenicoff , Bridget Nurre Jennions. Kosovo (English). Bradt Travel Guides, 2017. s. 68. ISBN 9781784770587. 
  12. ^ "2 Turkish coffees + 3 macchiatos + 4 cups of tea=1 day in Kosovo". brittanyinkosovo.wordpress.com (English). 19 July 2016. 9 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  13. ^ "Cabbage Winter Drink (rasoj)". Instructables.com. 2014-12-21. 27 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2017-01-24. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Graham, Adam (20 August 2015). "In Kosovo, a Thirst for Progress, and Beer, Too". The New York Times.