Azeriler
Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Madde içeriğinde doğruluğu kesin olmayan kısımlar tespit edilmiştir.)
Lütfen konuyla ilgili tartışmaya katılın. Gerekirse kaynak gösterin.
| Azeriler Azərbaycanlılar, Azərilər آذربایجانلیلار ,آذریلر |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
| Toplam Nüfus | |||||||||||||||||||||||||||||||||
|
yaklaşık 20,5 - 33 milyon |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
| Önemli Bölgeler | |||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dil(ler) | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| Azerice | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| Din(ler) | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| Çoğunluğu Şii İslam; diğerleri: Sünni İslam, Hıristiyanlık, Bahailik, Zerdüştilik ve diğer inanç. Belirsiz sayıda Ateizm ve Agnostizm. | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| İlgili Etnik Gruplar | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kafkas halkları, Türk halkları |
Azeriler (Azerice: Azərbaycanlılar, آذربایجانلیلار), çoğunluğu Azerbaycan Cumhuriyeti'nde ve İran Azerbaycanı'nda yaşayan halk. Türk halklarından biridir ve dilleri Azerice de Türk dillerinden biridir.
Çoğunluğunu 12-20,1 milyon ile Güney Azerbaycanda (İran Azerbaycan'ı) yaşayanlar oluşturmakla birlikte, Azerbaycan Cumhuriyet'inde 8,41 milyon, Gürcistanda 0,3 milyon ve Rusyada 0,6 milyon olmakla toplamda 20 milyonun üzerinde var olan bir Türk toplumudur.
Köken açısından Oğuzlara dayanırlar. Sovyet döneminde yapılan propagandalar nedeniyle bazı Hazar Türkleri Türk halkı ve Türk dili yerine Azerbaycan halkı ve Azerbaycan dili terimlerini kullanırlar.
Oğuz lehçesine en yakın Türkçelerden biri olan Azerice'yi kullanırlar. İran Azerbaycan günümüzde İran sınırları içinde kalan Batı Azerbaycan, Doğu Azerbaycan, Erdebil, Zencan eyaletlerinin tümü, ve ayrıca Gilan, Kazvin, Tahran, Merkezi, Kum ve Hemedan gibi öbür eyaletlerinin bazı bölgeleri kapsar.
Konu başlıkları |
[değiştir] Tarihleri
Azeriler kafakasyaya türk akınlarıyla gene tüm türkler gibi orta asyadan gelmişlerdir.Kafkasyaya yerleşip bir türk boyu oluşturan azeriler kafkasyadaki komşuları rusya pakistan ve (fars)irandan çok din ve dil olarak ta etkilenmiştir şu anki AZERBAYCAN devleti bağımısız tek azeri devlettir.Asıl dinleri (zertoş)olan azeriler arap akınlarıyla müslümanlaşmıştır.
Dolayısıyla Azeriler şu Türk boyuna aittir demek olanağı kesindir. Bugünkü Azerbaycan Develeti eski ve orta çağlarda Arran, Atropatene ve Albania olarak bilinirdi. Ruslar Kafkasya bölgesine yayılırken Türkmençay Antlaşmasında 1828 Arran eyaletine İran'dan ayrılarak buraya Azerbaycan ismini verdi. Ondan dolayı bugünkü İran Azerbaycan'ı hakiki Azerbaycan'dır.
Bugünkü İran, Azerbaycan Cumhuriyeti ve çevrelerindeki topraklarda kurulan Safevi ve daha başka devletler birer Türk devletiydi. Yönetimi, ordusu ve halkı Türklerden (Şii-Caferi Türkler) oluşmuştur. Ancak bu halkın arasında Farslarında önemli bir yeri vardı.
[değiştir] Kültürleri
Opera konusunda çok iyi çalışmaları olmuştur. Doğuda ve tüm müslüman dünyasında ilk opera çalışması olan ²Leyla ve Mecnun³ bir Azerbaycan Türkü ve vatanseveri Üzeyir bey Hacıbeyov tarafından yazılmıştır. Bunda Azerbaycan Türkçesi'nin ses yatkınlığı da önemlidir.
Ahmet Bey Ağaoğlu, Ali Bey Hüseyinzade, Mehmet Emin Resulzade, Alimerdan Bey Topçubaşov ve diğerleri Azerbaycan Türklerinin milli uyanışı için büyük çaba harcamışlardır.
28 Mayıs 1918 tarihinde Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti kurulmuştur.
[değiştir] Not
- ^ "Iran: People", CIA: The World Factbook.
- ^ "Iran", Amnesty International report on Iran and Azerbaijanis.
- ^ "Borders and Brethren: Iran and the Challenge of Azerbaijani Identity" (Brenda Shaffer, The Azerbaijani Population, ss. 221–225, The MIT Press (2003), ISBN 0-262-19477-5.
- ^ "Iran" (Encyclopedia Orient).
- ^ "Population by ethnic groups", The State Statistical Committee of Azerbaijan Republic.
- ^ "Azerbaijan: "People", CIA Factbook. Azerbaycan nüfus sayımına göre bütün nüfusunun %90.6'sı etnik Azeri'dir.
- ^ "Turkey: Religions & Peoples", (Encyclopedia of the Orient)
- ^ "Azerbaijanis in Russia", 2002 Rusya nüfus sayımı
- ^ State Statistics Department of Georgia: 2002 census
- ^ PDF dosyası: "Ethnodemographic situation in Kazakhstan" (1999 nüfus sayımı).
- ^ "About number and composition population of Ukraine by data All-Ukrainian census of the population 2001", 2001 Ukrayna nüfus sayımı.
- ^ w:en:List of Canadians by ethnicity (2006 nüfus sayımına göre). 2006 nüfus sayımında 1.480 kişi sadece Azeri 'Azeri'/'Azerbaijani' olarak ve 1.985 kişi ise çifte kökenli olarak yanıtlamıştır.
- ^ 2006 Australian Census. 2006 nüfus sayımına göre 290 kişi kendilerini Azeri olarak tanımlamıştır. Ancak Avustralya'daki Azeri topluluğunun daha geniş olduğu tahmin edilmektedir.
[değiştir] Kaynaklar
