Üç Büyükler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Üç büyükler sayfasından yönlendirildi)
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Üç Büyükler, Türkiye'nin en köklü üç spor kulübü olan Beşiktaş, Fenerbahçe ve Galatasaray'ı nitelemekte kullanılan terim. Takımların üçü de İstanbul'da kurulmuştur. Üç büyük takım birbiriyle büyük rekabet içerisindedir ve futbolda genellikle lig şampiyonluğunun favorileridir. Süper Lig'deki 61 sezondan 54'ünün şampiyonu bu üç takımdan birisidir. 1959'dan bu yana üçlünün hiçbiri bir alt kümeye düşmemiştir. Fenerbahçe'nin ligde yer aldığı en düşük sıralama 10.'luk iken, Galatasaray ve Beşiktaş'ın 11. sıradır.

Bu üç takımdan başka sadece üç takım şampiyonluk yaşamıştır. Trabzonspor, altı şampiyonluk ile Üç Büyükler'den sonra en başarılı kulüp olarak yer alır. Birer şampiyonluğu bulunan takımlardan Bursaspor, bu sevinci 2009-10; İstanbul Başakşehir ise 2019-20 sezonunda yaşamıştır.

Derbiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Üç Büyükler'in İstanbul'daki konumları

Beşiktaş-Fenerbahçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Beşiktaş-Galatasaray[değiştir | kaynağı değiştir]

Fenerbahçe-Galatasaray[değiştir | kaynağı değiştir]

Futbolcular[değiştir | kaynağı değiştir]

Üç kulüpte de oynayan futbolcular.

  • Türkiye Refik Osman Top (Beşiktaş 1912-1913 & 1923-1924, Fenerbahçe 1913-1915 & 1923, Galatasaray 1915-1917 & 1921-1922 & 1923 & 1924)
  • Türkiye Ali Soydan (Galatasaray 1951-1957, Fenerbahçe 1959-1960, Beşiktaş 1963-1964)
  • Türkiye Saffet Sancaklı (Beşiktaş 1987-1991, Galatasaray 1994-1995, Fenerbahçe 1996-1998)
  • Türkiye Sergen Yalçın (Beşiktaş 1991-1997 ve 2002-2006, Fenerbahçe 1999-2000, Galatasaray 2000 ve 2001-02)
  • Türkiye Ahmet Yıldırım (Fenerbahçe 1993-1994, Galatasaray 1999-2001, Beşiktaş 2001-2005)
  • Türkiye Emre Aşık (Fenerbahçe 1993-1996, Galatasaray 2000-2003 & 2006-2010, Beşiktaş 2003-2006)
  • Türkiye Mehmet Yozgatlı (Galatasaray 1999-2000, Fenerbahçe 2004-2007, Beşiktaş 2007-2008)
  • Türkiye Burak Yılmaz (Beşiktaş 2006-2008 ve 2019-2020, Fenerbahçe 2008-2010, Galatasaray 2012-2016)
  • Türkiye Caner Erkin (Galatasaray 2009-2010, Fenerbahçe 2010-2016 ve 2020-..., Beşiktaş 2016-2020)

Teknik direktörler[değiştir | kaynağı değiştir]

Üç kulübü de çalıştıran teknik direktörler.

  • Türkiye Mustafa Denizli (Galatasaray 1987-1989, 1990-1992 ve 2015-2016, Fenerbahçe 2000-2002, Beşiktaş 2008-2010)

Kazandıkları Kupalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kulüplerin resmi siteleri, TFF resmi sitesi, kupalarla ilgili vikipedi maddeleri baz alınarak hazırlanmıştır. [1][2][3][4][5]

Sadece resmi kupalar yer almaktadır

Turnuva ismi Galatasaray Fenerbahçe Beşiktaş
Türkiye Futbol Şampiyonası (1924-1935) 0 2 1
Millî Küme (1937-1950) 1 6 3
Federasyon Kupası(1956-1958) 0 0 2
Süper Lig 22 19 13
Toplam Ulusal Şampiyonluklar[6] 23 28 20
Türkiye Kupası(1962-günümüz) 18 6 9
Cumhurbaşkanlığı kupası(1966-1998); Türkiye Süper Kupası(2006-günümüz) 16 9 8
Başbakanlık Kupası(1944-1950 1971-1998) 5 8 6
Türkiye Spor Yazarları Derneği Kupası(1963-2000) 12 12 12
Çalenç Kupası 0 2 1
Spor Toto Kupası(1964-1971) 0 1 4
Donanma Kupası(1974-1986) 0 5 1
Atatürk Kupası 0 2 1
50-ci Yıl Kupası 1 0 0
Türkiye Futbol Şampiyonası (1940-1951) 0 3 1
İstanbul Ligleri(1904-1959) 14 16 16
İstanbul Şildi(1929-1939) 1 4 1
İstanbul Kupası(1941-1947) 2 1 2
Balkan Kupası(1961-1971) 0 1 0
UEFA Kupası 1 0 0
UEFA Süper Kupası 1 0 0
Toplam Kupa Sayısı 291 571 81

Derbiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde Fenerbahçe-Galatasaray derbisi ; Fenerbahçe-Beşiktaş ; Galatasaray-Beşiktaş derbisi

MS G B M
Fenerbahçe 392 147 123 122
Galatasaray 392 122 123 147
MS G B M
Fenerbahçe 351 133 93 125
Beşiktaş 351 125 93 133
MS G B M
Galatasaray 346 121 114 111
Beşiktaş 346 111 114 121

Toplam Derbi durumu

MS G B M P
Fenerbahçe 743 280 248 215 1088
Galatasaray 738 243 237 250 966
Beşiktaş 697 236 207 254 915

Avrupa Durumu[değiştir | kaynağı değiştir]

[7][8][9]

MS G B M P AG YG
Galatasaray 285 101 75 111 372 377 428
Fenerbahçe 230 84 48 98 300 284 338
Beşiktaş 222 84 46 92 298 294 323

Avrupa başarıları

Ana madde Galatasarayın Avrupa başarıları

Şampiyon Kulüpler Kupası ve UEFA Şampiyonlar Ligi

Yarı final (1): 1988-89

Çeyrek final (4): 2012-13, 2000-01, 1969-70, 1962-63

Son 16 (3): 1963-64 2001-02 2013-2014

UEFA Kupası

Şampiyon (1): 1999-2000

"Son 16 (2) 1992-1993 2007-2008

UEFA Süper Kupası

Şampiyon (1): 2000

UEFA Kupa Galipleri Kupası

Çeyrek final (1): 1991-1992

Son 16(1): 1996-97

Organizasyonun Adı Katılım Sayısı Karşılaşma Sayısı Galibiyet Beraberlik Mağlubiyet Atılan Gol Yenilen Gol
Şampiyon Kulüpler Kupası 9 35 12 8 15 42 53
UEFA Şampiyonlar Ligi 16 116 28 28 59 112 197
UEFA Şampiyonlar Ligi elemeleri 10 24 17 6 1 59 22
UEFA Kupası & UEFA Avrupa Ligi 17 77 29 25 23 120 100
UEFA Kupa Galipleri Kupası 8 32 12 7 13 42 55
UEFA Süper Kupası 1 1 1 0 0 2 1
İç Saha Maçları - 138 64 42 31 229 153
Dış Saha Maçları - 147 35 33 78 150 264
Toplam 61 285 99 75 111 377 428

Ana madde Fenerbahçenin Avrupa başarıları

Organizasyonun Adı Karşılaşma Sayısı Galibiyet Beraberlik Mağlubiyet Atılan Gol Yenilen Gol Katılım Sayısı
Şampiyon Kulüpler Kupası 33 9 4 20 30 70 12
UEFA Kupa Galipleri Kupası 9 3 1 5 11 11 2
UEFA Şampiyonlar Ligi 40 11 6 23 42 70 6
Şampiyonlar Ligi Elemeler 30 12 9 9 46 35 6
UEFA Kupası/UEFA Avrupa Ligi 112 47 26 39 147 144 20
Toplam 230 84 48 98 284 338 48

Ana madde : Beşiktaşın Avrupa başarıları

     * Çeyrek final(1) 1986-1987 
     
     * Son 16(2) 1958-1959 2017-2018



      * Çeyrek final(2) 2002-2003 2016-2017
      * Son 16 (3)  1996-1997  2011-2012  2014-2015
      * Son 16 (3)  1993-1994  1994-1995  1998-1999

Beşiktaş şimdiye kadar toplam üç farklı UEFA turnuvasına katılmıştır. Bu listede bu turnuvalarda oynadığı sezon, oynadığı maç, galibiyet, beraberlik ve mağlubiyet sayıları gösterilmektedir.[10]

Turnuva S O G B M AG YN
Şampiyonlar Ligi / Şampiyon Kulüpler Kupası 15 82* 27 19 36 85 131
Avrupa Ligi / UEFA Kupası 17 120 53 23 44 188 150
Kupa Galipleri Kupası 7 20 4 4 12 21 38
Toplam 39 222 84 46 92 294 323

* : Rakiplerin maça çıkmadığı 1957-58 sezonundaki Olympiakos ve 1986-87 sezonundaki APOEL eşleşmeleri dahil değildir.

Maç listelerine sadece UEFA'nın düzenlendiği organizasyonlar dahildir. 1961-1971 yılları arasında Türkiye ligini ikinci sırada bitiren takımların katıldığı Balkan kupası maçları dahil değildir. UEFA Kupası düzenlenmeden önce (1971-den önce) Ülkelerin anlaşmasıyla Balkan Kupası, Mitropa Kupası, Fuar Şehirleri Kupası gibi bölgesel avrupa kupaları oynanmaktaydır. Bahsi geçen dönemde Fenerbahçe 4, Beşiktaş 2, Galatasaray 1, Altay, Gençlerbirliği 1 Eskişehirspor 1 kez katılmışdır. Eğer ligi ikinci sırada bitiren takım Kupayı kazanmışsa Kupa Galipleri kupasına 3 sıradaki takım Balkan Kupasına5 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. gidiyordu. 1971 den sonra Balkan kupası ve Mitropa kupası önemini yitirmiş, ikinci lig takımları tarafından 90 ların başına kadar devam etmişdir.

Takımların çıkardığı gol kralları[değiştir | kaynağı değiştir]

[11][12][13][14]

Ana madde : İstanbul ligleri gol krallığı18 Ocak 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Millî Küme Gol krallığı Süper Lig gol krallığı Türkiye Kupası gol krallığı

Gol Krallığı Türkiye'de 1929 yılından itibaren hesablanmaya başlanmışdır. Bu süreçte İstanbul ligi, Millî Küme, Süper lig ve Türkiye kupasında gol krallığı uygulanmıştır.

İstanbul ligi Millî Küme Süper Lig Türkiye Kupası Toplam
Fenerbahçe 16 3 15 9 43
Beşiktaş 14 6 4 12 36
Galatasaray 9 1 17 8 35

En çok gol kralı olan futbolcu Metin Oktay. Süper ligde 6, İstanbul liginde 4 ve Türkiye Kupasında 2 kez olmakla 12 kez gol kralı olmuştur. Üst-üste en çok gol kralı olan oyuncu yine Metin Oktay. 1955-1959 sezonları arasında üs üste 4 kez(1955-56, 1956-57, 1957-58, 1958-59 sezonlarında İstanbul liginde) gol kralı olmuşdur. Üst-üste en çok gol kralı çıkartan takımı ise 1948-1953 yılları arasında İstabul ligi gol kraı çıkaran Beşiktaş'tır. En çok gol kralı olan Beşiktaşlı ise 6 kez gol kralı olan(3 kez Millî Küme, 3 kez İstanbul ligi) Hakkı Yetendir. Hakkı Yeteni 5 unvanla Şükrü Gülesin takip etmekte( 4İstanbul ligi, 1 kez Millî Küme). Fenerbahçe adına en çok gol kralı olan futbolcular 4 kez olan Zeki Rza Sporel(4-ü de İstanbul liginde), Melih Kotanca(3-ü Millî Küme, 1-i İstanbul ligi) ve Cemil Turandır(3-ü süper lig, 1-i Türkiye Kupası) Galatasarayda Metin Oktayı takip eden isimler ise 4 unvanla Hakan Şükür(3 Süper lig, 1 Türkiye Kupası) ve 3 unvanla Cemil Erlertürkdür(2 İstanbul ligi, 1 Millî Küme)

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 6 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 23 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 6 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  5. ^ "Arşivlenmiş kopya". 13 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  6. ^ "Arşivlenmiş kopya". 6 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  7. ^ "Arşivlenmiş kopya". 6 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  8. ^ "Arşivlenmiş kopya". 13 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  9. ^ "Arşivlenmiş kopya". 6 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  10. ^ "Beşiktaş History". UEFA. 11 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2013. 
  11. ^ https://tr.m.wikipedia.org/wiki/%C4%B0stanbul_Profesyonel_Ligi [ölü/kırık bağlantı]
  12. ^ "Arşivlenmiş kopya". 13 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  13. ^ "Arşivlenmiş kopya". 21 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  14. ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020.