1. Lig

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
1. Lig
Ülke Türkiye Türkiye
Konfederasyon UEFA
Açılış sezonu 1963
Takım sayısı 18
Seviye 2
Üst lig Süper Lig
Alt lig 2. Lig
Diğer kupalar Türkiye Kupası
Son şampiyon Adanaspor (2015-16)
En başarılı takım Samsunspor (6)
TV yayıncısı TRT
Resmî site 1. Lig
2016-17 1. Lig

1. Lig, Türkiye'deki ikinci seviye futbol ligi. Bir sezonda toplam 18 takımın katılımıyla oynanan 1. Lig, sezon sonunda üç takımın bir alt seviyedeki 2. Lig'e düşmesi, üç takımın bir üst seviyedeki Süper Lig'e yükselmesi ile Süper Lig'den üç takımın düşmesi ve 2. Lig'den üç takımın yükselmesiyle devam eder. Ağustos ve Mayıs ayları da dahil olmak üzere toplam dokuz ay süren 1. Lig, 34 hafta ve 306 maçtan oluşur. Karşılaşmalar hafta içi ve hafta sonu oynanır.

Statü[değiştir | kaynağı değiştir]

18 takımın mücadele ettiği 1. Lig'de her takım çift devreli lig usulüne göre rakipleriyle karşılaşır. Sezon sonunda puan durumuna göre yapılan sıralamada ilk iki sırayı alan takımlar doğrudan Süper Lig'e çıkarken, 3., 4., 5. ve 6. sırayı alan takımlar; Play off sonucu Süper Lig'e yükselecek 3. takımı belirler. 3. ile 6., 4. ile de 5. takımın kendi aralarında içeride-dışarıda oynadıkları maçlar sonucu finale kalan 2 takım tarafsız sahada maçını oynayarak, Süper Lig'e yükselen 3. takım olmaya hak kazanır.

Sezon sonunda ligi son üç sırada tamamlayan takımlar ise 2. Lig'e düşerler.

Yabancı statüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

2010-11 sezonundan beri 1. Lig'de kulüpler Türk vatandaşlığına sahip olmayan üç yabancı oyuncu bulundurma hakkına sahiptir. Ayrıca TFF'nin en son düzenlediği ve 2012-13 sezonundan itibaren geçerli olan yabancı statüsünde alınacak olan en fazla üç yabancı futbolcunun yaş sınırına bakılmaksızın anlaşma yapılabilmesine karar verdi.[1] Ayrıca üç yabancı dışında Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kırgızistan vatandaşı iki futbolcu ile de yaş sınırına bakılmaksızın sözleşme imzalamak ve müsabakalara çıkarmak mümkündür. Ancak takım bir alt lige düşerse bu yabancı futbolcuları müsabakalarda oynatamaz.[2] Ayrıca, yabancı olan bir futbolcu aynı zamanda Türkiye vatandaşlığına da sahip ise yabancı futbolcu sayılmamakta ve yabancı kontenjanını doldurmamaktadır.

16 Ocak 2015 tarihinde Türkiye Futbol Federasyonu Yıldırım Demirören'in 1. Lig kulüplerinin başkanları ile yaptığı toplantının ardından 2015-16 sezonundan itibaren geçerli olmak kaydı ile yabancı sınırlaması 3'ten 5'e çıkartılmıştır. Bu 5 futbolcunun tamamı ilk 11'de yer alabilecek. Ve ayrıca 18 kişilik müsabaka kadrolarında Türkiye A Millî Takımı'nda oynama uygunluğu bulunan en az 13 futbolcuya yer verme zorunluluğu getirilmiştir.[3]

Süper Lig'den 1. Lig'e düşen takımlar bir sezon boyunca kadrosunda bulunan yabancı futbolcu sayısı eğer üçten fazla ise yabancı kontenjanını boşaltıncaya kadar bir sezon yabancı futbolcu transferi yapamaz. Ama kadrosunda bulunan yabancı futbolcuları, sayısına ve de yaş sınırına bakılmaksızın sözleşmeleri bitene kadar kadrolarında bulundurabilirler. Fakat ellerindeki yabancı futbolcuları 18 kişilik maç kadrosuna en fazla üç yabancı futbolcu (ekstra olarak Türk devletlerinden de en fazla 2 futbolcu) olacak şekilde oynatabilirler. Bu bir sezon bittikten sonra ise bu kulüp Süper Lig'e çıkamamış ise o yabancı futbolcuların sözşleşmeleri devam ediyorsa kulübüyle kalır, eğer sözleşmesi bitmiş ise o kulüp elinde en fazla 3 yabancı futbolcu olacak şekilde o futbolcular ile tekrar anlaşma imzalayabilir.

2015-16 sezonundan itibaren 4 sezon boyunca uygulanacak olan yabancı statüsü 20 Mart 2015 tarihinde karara bağlanarak kamuoyuna duyuruldu. Bu karar çerçevesinde kulüpler istedikleri sayıda profesyonel futbolcuyla sözleşme imzalayacak, fakat A takım listelerinde en fazla 25 futbolcuya yer verebilecek. A takım listesinde, en az 15 futbolcu Türkiye A Millî Takımı'nda oynama uygunluğuna sahip olacak. En az bir tanesi A Millî Takımı'nda oynamaya uygun olmak üzere en fazla 3 kaleciye A takım listesinde bulundurulabilecek. Kulüpler, 18 kişilik maç kadrosunda, A Millî Takım'da oynamaya uygun en az 13 futbolcuyu bulundurmak zorunda olacaklar ve bu 13 futbolcudan en az birisinin de kaleci olma zorunluluğu olacak. Takımların müsabaka kadrolarında yer alabilecek 5 yabancı futbolcu da ilk 11'de oynayabilecek. Yabancı uyruklu futbolcularla sözleşme imzalayacak kulüpler Yerli Futbolcu Teşvik Fonuna 1 futbolcu için 20.000 Turkish lira symbol 8x10px.png, 2 futbolcu için 40.000 Turkish lira symbol 8x10px.png, 3 futbolcu için 60.000 Turkish lira symbol 8x10px.png, 4 futbolcu için 150.000 Turkish lira symbol 8x10px.png, 5 futbolcu için 300.000 Turkish lira symbol 8x10px.png ve 6 ve üzerindeki her futbolcu için 200.000 Turkish lira symbol 8x10px.png ödeme yapacak.[4]

İsim[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurulduğu yıl olan 1963 ile 2001 yılları arasında Türkiye 2. Futbol Ligi olarak ifade edilen lig, 2001-2006 yılları arasında Türkiye 2. Futbol Ligi A Kategorisi olarak anılmaya başladı. 2006-07 sezonunda Türk Telekom'un sponsor olmasıyla ismi Türk Telekom Lig A, 2008 yılında Bank Asya'nın sponsor olmasıyla Bank Asya 1. Lig olarak değiştirildi.[5] 2 Nisan 2012 tarihinde Bank Asya'nın sponsorluk anlaşmasını tek taraflı feshetmesi nedeniyle lig sponsorsuz kaldı.[6] 17 Ağustos 2012 tarihinde TRT ve PTT arasındaki anlaşma gereğince ise PTT 1. Lig adını aldı.[7] Eylül 2016'da anlaşmanın sonlanması sonrası yeniden Tff 1. Lig olarak adlandırılmaya başlandı.

Takımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: 2016-17 1. Lig

2016-17 sezonunda ligde yer alan takımlar aşağıdaki gibidir:

Kulüp Şehir 2015-16 sezonu sıralaması
Adana Demirspor Adana 4.
Altınordu İzmir 10.
Balıkesirspor Balıkesir 6.
Bandırmaspor Balıkesir 2. Lig Play-off kazananı
Boluspor Bolu 12.
Denizlispor Denizli 15.
Eskişehirspor Eskişehir 17. Süper Lig
Elazığspor Elâzığ 5.
Büyükşehir Gaziantepspor Gaziantep 8.
Giresunspor Giresun 7.
Göztepe İzmir 13.
Manisaspor Manisa 1. (2. Lig Kırmızı Grup)
Mersin İdman Yurdu Mersin 18. Süper Lig
Samsunspor Samsun 9.
Sivasspor Sivas 16. (Süper Lig)
Şanlıurfaspor Şanlıurfa 14.
Ümraniyespor İstanbul 1. (2. Lig Beyaz Grup)
Yeni Malatyaspor Malatya 11.

Şampiyonlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıdaki listede Yükselme grubu düzenine geçildikten sonra ilk sezondan beri ilk üçe giren takımlar listelenmiştir.

Sezon Şampiyon İkinci Üçüncü
1992-93 Samsunspor Zeytinburnuspor Kardemir Karabükspor
1993-94 Petrol Ofisi Denizlispor Adana Demirspor (1)
1994-95 Karşıyaka SK İstanbulspor Eskişehirspor (1)
1995-96 Çanakkale Dardanelspor Sarıyer SK Zeytinburnuspor (1)
1996-97 Kardemir Karabükspor Kayserispor Şekerspor (1)
1997-98 Erzurumspor Adanaspor Sakaryaspor (1)
1998-99 Vanspor Denizlispor Göztepe SK (1)
1999-00 Yimpaş Yozgatspor Siirt Jetpaspor Çaykur Rizespor (1)
2000-01 Göztepe SK Diyarbakırspor Malatyaspor (1)
2001-02 Altay SK Elazığspor Adanaspor
2002-03 Konyaspor Çaykur Rizespor Akçaabat Sebatspor
2003-04 Sakaryaspor Kayserispor (*) Ankaraspor
2004-05 Sivasspor Manisaspor Kayseri Erciyesspor (*)
2005-06 Bursaspor Antalyaspor Sakaryaspor (1)
2006-07 Gençlerbirliği OFTAŞ İstanbul Büyükşehir Belediyespor Kasımpaşa (1)
2007-08 Kocaelispor Antalyaspor Eskişehirspor (1)
2008-09 Manisaspor Diyarbakırspor Kasımpaşa (1)
2009-10 Kardemir Karabükspor Bucaspor Konyaspor (1)
2010-11 Mersin İdman Yurdu Samsunspor Orduspor (1)
2011-12 Akhisar Belediyespor Elazığspor Kasımpaşa (1)
2012-13 Kayseri Erciyesspor Çaykur Rizespor Torku Konyaspor (1)
2013-14 İstanbul Büyükşehir Belediyespor Balıkesirspor Mersin İdman Yurdu (1)
2014-15 Kayserispor Osmanlıspor Antalyaspor (1)
2015-16 Adanaspor Kardemir Karabükspor Alanyaspor (1)

(*) Kayseri Erciyesspor adı Kayserispor olarak değiştirildi. Kayserispor da 2004-2005 sezonuna başlamadan önce Kayseri Erciyesspor oldu.

(1) Üçüncü takım play-off şampiyonu.

2. Lig'den yükselen takımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Sezon Kulüp
2001-02 Vestel Manisaspor, Mersin İdman Yurdu, Adana Demirspor (2)
2002-03 Karşıyaka, Türk Telekom, Kayseri Erciyesspor
2003-04 Karagümrük Kyoto, Sarıyer, Mardinspor
2004-05 Uşakspor, Orduspor, Gaziantep BŞB.
2005-06 Kasımpaşa, Gençlerbirliği Asaşspor, Eskişehirspor (2)
2006-07 Boluspor, Kartalspor, Giresunspor (2)
2007-08 Adanaspor, Kardemir Karabükspor, Güngören Belediyespor (2)
2008-09 Bucaspor, Mersin İdman Yurdu, Çanakkale Dardanelspor (2)
2009-10 Güngören Belediyespor, Akhisar Belediyespor, Tavşanlı Linyitspor (2)
2010-11 Göztepe (Beyaz Grup), Elazığspor (Kırmızı Grup), Sakaryaspor (2)
2011-12 Şanlıurfaspor (Beyaz Grup), 1461 Trabzon (Kırmızı Grup), Adana Demirspor (2)
2012-13 Balıkesirspor (Beyaz Grup), Kahramanmaraşspor (Kırmızı Grup), Fethiyespor (2)
2013-14 Giresunspor (Beyaz Grup), Altınordu FK (Kırmızı Grup), Alanyaspor (2)
2014-15 Yeni Malatyaspor (Beyaz Grup), Göztepe (Kırmızı Grup), 1461 Trabzon (2)
2015-16 Ümraniyespor (Beyaz Grup), Manisaspor (Kırmızı Grup), Bandırmaspor (2)

(2) Üçüncü takım Play-off şampiyonu.

Küme düşen takımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Sezon Kulüp
2001-02 Hatayspor, Siirt Jetpaspor, Erciyesspor, Batman Petrolspor, Aydınspor
2002-03 Erzurumspor, Gümüşhane Doğanspor, Etimesgut Şekerspor
2003-04 Adana Demirspor, Göztepe, İzmirspor
2004-05 Sarıyer, Adanaspor, Fatih Karagümrük SK
2005-06 Mersin İdman Yurdu, Yimpaş Yozgatspor, Çanakkale Dardanelspor
2006-07 Türk Telekom, Akçaabat Sebatspor, Uşakspor
2007-08 Elazığspor, İstanbulspor, Mardinspor
2008-09 Sakaryaspor, Güngören Belediyespor, Malatyaspor
2009-10 Hacettepe, Çanakkale Dardanelspor, Kocaelispor
2010-11 Altay, Diyarbakırspor, Ankaraspor (Çıkarıldı)
2011-12 Giresunspor, Sakaryaspor, İstanbul Güngörenspor
2012-13 Göztepe, Kartalspor, MKE Ankaragücü
2013-14 Fethiyespor, TKİ Tavşanlı Linyitspor, 1461 Trabzon, Kahramanmaraşspor
2014-15 Manisaspor, Bucaspor, Orduspor
2015-16 Kayseri Erciyesspor, Karşıyaka, 1461 Trabzon

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]