Üç Büyükler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Beşiktaş, Vodafone Park
Galatasaray, Nef Stadyumu

Üç Büyükler, Türkiye'nin en köklü üç spor kulübü olan Beşiktaş, Fenerbahçe ve Galatasaray'ı nitelemekte kullanılan terim. Takımların üçü de İstanbul'da kurulmuştur. Üç büyük takım birbiriyle ezeli rekabet içerisindedir ve futbolda genellikle lig şampiyonluğunun favorileridir. Süper Lig'deki 64 sezondan 55'ünün şampiyonu bu üç takımdan birisidir. 1959'dan bu yana üçlünün hiçbiri alt kümeye düşmemiştir. Fenerbahçe'nin ligde yer aldığı en düşük sıralama 10.'luk iken, Galatasaray'ın 13 Beşiktaş'ın 11. sıradır.

Bu üç takımdan başka sadece üç takım şampiyonluk yaşamıştır. Trabzonspor, yedi şampiyonluk ile Üç Büyükler'den sonra en başarılı kulüp olarak yer alır. Birer şampiyonluğu bulunan takımlardan Bursaspor, bu sevinci 2009-10; İstanbul Başakşehir ise 2019-20 sezonunda yaşamıştır.

Futbolcular

Üç kulüpte de oynayan futbolcular.

  • Türkiye Refik Osman Top (Beşiktaş 1912-1913 & 1923-1924, Fenerbahçe 1913-1915 & 1923, Galatasaray 1915-1917 & 1921-1922 & 1923 & 1924)
  • Türkiye Ali Soydan (Galatasaray 1951-1957, Fenerbahçe 1959-1960, Beşiktaş 1963-1964)
  • Türkiye Saffet Sancaklı (Beşiktaş 1987-1991, Galatasaray 1994-1995, Fenerbahçe 1996-1998)
  • Türkiye Sergen Yalçın (Beşiktaş 1991-1997 ve 2002-2006, Fenerbahçe 1999-2000, Galatasaray 2000 ve 2001-02)
  • Türkiye Ahmet Yıldırım (Fenerbahçe 1993-1994, Galatasaray 1999-2001, Beşiktaş 2001-2005)
  • Türkiye Emre Aşık (Fenerbahçe 1993-1996, Galatasaray 2000-2003 & 2006-2010, Beşiktaş 2003-2006)
  • Türkiye Mehmet Yozgatlı (Galatasaray 1999-2000, Fenerbahçe 2004-2007, Beşiktaş 2007-2008)
  • Türkiye Burak Yılmaz (Beşiktaş 2006-2008 ve 2019-2020, Fenerbahçe 2008-2010, Galatasaray 2012-2016)
  • Türkiye Caner Erkin (Galatasaray 2009-2010, Fenerbahçe 2010-2016 ve 2020-2021, Beşiktaş 2016-2020)
  • Türkiye Mehmet Topal (Galatasaray 2006-2010, Fenerbahçe 2012-2019, Beşiktaş 2021-2022)

Teknik direktörler

Üç kulübü de çalıştıran teknik direktörler.

  • Türkiye Mustafa Denizli (Galatasaray 1987-1989, 1990-1992 ve 2015-2016, Fenerbahçe 2000-2002, Beşiktaş 2008-2010)

Kazandıkları kupalar

Resmi kupalar

Türkiye Futbol Federasyonu, UEFA, İstanbul Ligleri baz alınarak hazırlanmıştır. Hazırlık turnuvaları ve özel turnuvalar dahil değildir.[1][2][3][4][5]

5 Ocak 2022 itibarıyla;

Turnuva ismi Galatasaray Fenerbahçe Beşiktaş
Süper Lig(1959-günümüz) 22 19 14
Federasyon Kupası(1956-1958) 0 0 2
Millî Küme(1937-1950) 1 6 3
Türkiye Futbol Şampiyonası(1924-1951) 0 3 2
Türkiye Kupası(1962-günümüz) 18 6 10
Türkiye Süper Kupası

Cumhurbaşkanlığı kupası(1966-1998); Türkiye Süper Kupası(2006-günümüz)

16 9 9
Başbakanlık Kupası(1944-1950 1971-1998) 5 8 6
Spor Toto Kupası(1964-1971) 0 1 3
İstanbul Ligleri

İstanbul Futbol Ligi (1904-1915) Cuma Ligi (1915-1923) İstanbul Futbol Ligi (1923-1951) İstanbul Profesyonel Ligi (1951-1959)

15 16 13
İstanbul Kupası

İstanbul Şildi(1929-1939)/ İstanbul Kupası(1941-47)

3 5 3
Atatürk Kupaları *

Atatürk Kupası (1998) / Atatürk Kupası (2000)

0 1 1
Balkan Kupası (1961-1971) ** 0 1 0
UEFA Kupası 1 0 0
UEFA Süper Kupası 1 0 0
Toplam Kupa Sayısı 82 75 66

* Gazi Büstü(1928) / Atatürk Kupası (1963-1964) adında 2 tane daha Atatürk kupası düzenlenmiştir. Gazi Büstü Tayyare Cemiyetine gelir sağlamak amacı ile düzenlemiştir. 1963-1964 sezonunda düzenlenen Atatürk kupası ise Cumhuriyet Halk Partisi 40. yılı dolayısıyla düzenlenen özel turnuvalar olduğu için tabloda yer verilmemiştir.

** Balkan Kupası 1960'lı yılların başlarında balkan ülkelerinin avrupa kupasına katılamayan takımlarının düzenlediği belirli bir statüsü olan resmi bir turnuva olduğu için tabloda yer verilmiştir.

Sadece günümüzde oynanan organizasyonlar

5 Ocak 2022 İtibariyle;

Turnuva ismi Galatasaray Beşiktaş Fenerbahçe
Süper Lig(1959-günümüz) 22 16 " 19
Türkiye Kupası(1962-günümüz) 18 10 6
Türkiye Süper Kupası

Cumhurbaşkanlığı kupası(1966-1998); Türkiye Süper Kupası(2006-günümüz)

16 9 9
UEFA Kupası 1 0 0
UEFA Süper Kupası 1 0 0
Toplam Kupa Sayısı 58 35 34

" Türkiye 1.Liginin başladığı tarih TFF tarafından 1959 yılı olarak kabul edilmesine karşın, TFF Tahkim Kurulunun 09.05.2002 tarih, 2002/52E ve 2002/68K sayılı kararı tahtında BEŞİKTAŞ Kulübünün 1956-1957 ve 1957-1958 sezonlarında Türkiye Ligi şampiyonu olduğuna ve bu şampiyonlukların TFF Yıldız Kriterine dahil edileceğine karar verilmesi sebebi ile toplam şampiyonluk sayısı, toplam lig sezonu sayısından 2 fazladır. [6]

Derbiler

Ana madde Fenerbahçe-Galatasaray derbisi ; Fenerbahçe-Beşiktaş ; Galatasaray-Beşiktaş derbisi [7][8][9]

8 Mayıs 2022 İtibariyle;

MS G B M
Fenerbahçe 395 148 122 125
Galatasaray 395 125 122 148
MS G B M
Fenerbahçe 355 133 96 126
Beşiktaş 355 126 96 133
MS G B M
Galatasaray 351 124 114 113
Beşiktaş 351 113 114 124

Toplam Derbi durumu

MS G B M P
Fenerbahçe 750 281 218 251 1061
Galatasaray 746 249 236 261 983
Beşiktaş 706 239 210 257 927

Sadece Süper Lig'de oynanan derbiler göz önüne alınarak hazırlanırsa

MS G B M
Fenerbahçe 130 52 43 35
Galatasaray 130 35 43 52
MS G B M
Fenerbahçe 132 47 44 41
Beşiktaş 132 41 44 47
MS G B M
Galatasaray 128 47 43 38
Beşiktaş 128 38 43 47

Toplam Derbi Durumu

MS G B M P
Fenerbahçe 262 99 87 76 384
Galatasaray 258 82 86 90 332
Beşiktaş 260 79 87 94 324

Süper Lig 3 Büyükler tüm zamanların puan durumu (1959-2022)

Not: İstatistiksel bilgi amaçlı bu listede galibiyet için 3 puan verilmiştir. Gerçekte ise 1986-87 sezonundan önce galibiyete 2 puan uygulaması vardır.

Ana Madde: Süper Lig tüm zamanların puan durumu

9 Ağustos 2022 itibarıyla
Poz. Takım Sezon Son

sezonu

Puan MBP O G B M A Y GF Liderlik 1. 2. 3. Lig
1 Fenerbahçe 65 2022-23 4176 1,967 2123 1206 558 359 3761 1867 1894 561 Hafta 19 23 8 Süper Lig
2 Galatasaray 65 2022-23 4119 1,940 2123 1194 537 392 3724 1879 1845 563 Hafta 22 13 16 Süper Lig
3 Beşiktaş 65 2022-23 4022 1,896 2121 1148 578 395 3481 1829 1652 435 Hafta 16 14 13 Süper Lig

Avrupa Durumu

[10][11][12]

Ana Madde: Türk takımlarının Avrupa kupaları tarihi

Not= Maç listelerine sadece UEFA'nın düzenlendiği organizasyonlar dahildir. 1961-1971 yılları arasında Türkiye ligini ikinci sırada bitiren takımların katıldığı Balkan kupası maçları dahil değildir. UEFA Kupası düzenlenmeden önce (1971-den önce) Ülkelerin anlaşmasıyla Balkan Kupası, Mitropa Kupası,Fuar Şehirleri Kupası gibi bölgesel Avrupa kupaları oynanmaktadır. Bahsi geçen dönemde Fenerbahçe 4, Beşiktaş 2, Galatasaray 1, Altay, Gençlerbirliği 1 Eskişehirspor 1 kez katılmıştır.1971 den sonra Balkan kupası ve Mitropa Kupası önemini yitirmiş, ikinci lig takımları tarafından 90'ların başına kadar devam etmiştir.

11 Ağustos 2022 İtibarıyla;

Ş. Kulüpler / Şampiyonlar Ligi UEFA Kupası / Avrupa Ligi UEFA Kupa Galipleri Kupası UEFA Süper Kupası UEFA Intertoto Kupası
Futbol Takımları Yarı finalist Çeyrek finalist Şampiyon Yarı finalist Çeyrek finalist Çeyrek finalist Şampiyon Şampiyon
Galatasaray 1989 1963, 1970, 1994, 2001, 2013 2000 - - 1992 2000 -
Fenerbahçe - 2008 - 2013 - 1964 - -
Beşiktaş - 1987 - - 2003, 2017 - - -
Trabzonspor - - - - - - - -
Poz. Takım Katılım O G B M A Y Puan P.O GF
1 Galatasaray 64 302 106 81 115 401 448 399 1,321 -47
2 Fenerbahçe 55 244 88 53 103 306 357 317 1,299 -51
3 Beşiktaş 52 230 84 47 99 299 346 299 1,300 -47

P.O= Puan Ortalaması

Galatasaray'ın Avrupa Başarıları [13]

Organizasyonun Adı Katılım Sayısı Karşılaşma Sayısı Galibiyet Beraberlik Mağlubiyet Atılan Gol Yenilen Gol
Şampiyonlar Ligi 16 116 28 28 59 112 197
Şampiyonlar Ligi Elemeleri 11 26 17 6 3 61 29
Şampiyon Kulüpler Kupası 9 35 12 8 15 42 53
UEFA Kupası/UEFA Avrupa Ligi 11 65 24 21 20 84 81
UEFA Kupası/UEFA Avrupa Ligi Elemeleri 8 27 12 10 5 58 32
UEFA Kupa Galipleri Kupası 8 32 12 7 13 42 55
UEFA Süper Kupası 1 1 1 0 0 2 1
Toplam 64 302 106 81 115 401 448

Şampiyon Kulüpler Kupası ve UEFA Şampiyonlar Ligi

UEFA Kupası

UEFA Süper Kupası

  • Şampiyon (1) 🏆: 2000

UEFA Kupa Galipleri Kupası

Fenerbahçe'nin Avrupa Başarıları [14]

Organizasyonun Adı Katılım Sayısı Karşılaşma Sayısı Galibiyet Beraberlik Mağlubiyet Atılan Gol Yenilen Gol
Şampiyonlar Ligi 6 40 11 6 23 42 70
Şampiyon Kulüpler Kupası 12 33 9 4 20 30 70
Şampiyonlar Ligi Elemeleri 8 34 12 11 11 48 39
UEFA Kupası/UEFA Avrupa Ligi 15 100 36 26 38 117 143
UEFA Kupası/UEFA Avrupa Ligi

Elemeleri

11 26 17 5 4 54 18
UEFA Kupa Galipleri Kupası 2 9 3 1 5 11 11
UEFA Avrupa Konferans Ligi 1 2 0 0 2 4 6
Toplam 55 244 88 53 103 306 357

Şampiyon Kulüpler Kupası ve UEFA Şampiyonlar Ligi

UEFA Kupası

UEFA Kupa Galipleri Kupası

Beşiktaş'ın Avrupa Başarıları [15]

Organizasyonun Adı Katılım Sayısı Karşılaşma Sayısı Galibiyet Beraberlik Mağlubiyet Atılan Gol Yenilen Gol
Şampiyonlar Ligi 8 50 13 9 27 46 102
Şampiyonlar Ligi Elemeleri 8 21 11 6 4 30 18
Şampiyon Kulüpler Kupası 9 18 3 4 11 13 33
UEFA Kupası/UEFA Avrupa Ligi 10 89 32 19 39 124 134
UEFA Kupası/UEFA Avrupa Ligi

Elemeleri

10 32 21 5 6 65 21
UEFA Kupa Galipleri Kupası 7 20 4 4 12 21 38
Toplam 52 230 84 47 99 299 346

*: Rakiplerin maça çıkmadığı 1957-58 sezonundaki Olympiakos ve 1986-87 sezonundaki APOEL eşleşmeleri dahil değildir.

Şampiyon Kulüpler Kupası ve UEFA Şampiyonlar Ligi

UEFA Kupası

UEFA Kupa Galipleri Kupası

Takımların çıkardığı gol kralları

[16][17][18][19]

Ana madde : İstanbul ligleri gol krallığı18 Ocak 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Millî Küme Gol krallığı Süper Lig gol krallığı Türkiye Kupası gol krallığı

Gol Krallığı Türkiye'de 1929 yılından itibaren hesaplanmaya başlanmıştır. Bu süreçte İstanbul ligi, Millî Küme, Süper lig ve Türkiye kupasında gol krallığı uygulanmıştır.

İstanbul ligi Millî Küme Süper Lig Türkiye Kupası Toplam
Fenerbahçe 16 3 15 9 43
Beşiktaş 14 6 4 12 36
Galatasaray 9 1 17 8 35

En çok gol kralı olan futbolcu Metin Oktay. Süper ligde 6, İstanbul liginde 4 ve Türkiye Kupasında 2 kez olmakla 12 kez gol kralı olmuştur. Üst-üste en çok gol kralı olan oyuncu yine Metin Oktay. 1955-1959 sezonları arasında üs üste 4 kez(1955-56, 1956-57, 1957-58, 1958-59 sezonlarında İstanbul liginde) gol kralı olmuştur. Üst-üste en çok gol kralı çıkartan takımı ise 1948-1953 yılları arasında İstanbul ligi gol kralı çıkaran Beşiktaş'tır. En çok gol kralı olan Beşiktaşlı ise 6 kez gol kralı olan(3 kez Millî Küme, 3 kez İstanbul ligi) Hakkı Yetendir. Hakkı Yeteni 5 unvanla Şükrü Gülesin takip etmekte( 4İstanbul ligi, 1 kez Millî Küme). Fenerbahçe adına en çok gol kralı olan futbolcular 4 kez olan Zeki Rıza Sporel(4-ü de İstanbul liginde), Melih Kotanca(3-ü Millî Küme, 1-i İstanbul ligi) ve Cemil Turandır(3-ü süper lig, 1-i Türkiye Kupası) Galatasaray'da Metin Oktay'ı takip eden isimler ise 4 unvanla Hakan Şükür(3 Süper lig, 1 Türkiye Kupası) ve 3 unvanla Cemil Erlertürk'dür.(2 İstanbul ligi, 1 Millî Küme)

Ayrıca Bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 6 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 23 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 6 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  5. ^ "Arşivlenmiş kopya". 13 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  6. ^ "Beşiktaş +2 fazla şampiyonluk". 19 Ağustos 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2022. 
  7. ^ "Fenerbahçe-Galatasaray rekabetinde 395. randevu". www.aa.com.tr. 27 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2022. 
  8. ^ "Beşiktaş-Fenerbahçe rekabetinde 355. randevu". www.aa.com.tr. 27 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2022. 
  9. ^ "Beşiktaş-Galatasaray rekabetinde 351. randevu". www.aa.com.tr. 27 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2022. 
  10. ^ "Galatasaray, Avrupa'da 302. randevuda". www.aa.com.tr. 12 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2022. 
  11. ^ "Fenerbahçe, Avrupa'da 241. maçına çıkıyor | Mackolik.com". www.mackolik.com. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2022. 
  12. ^ "Beşiktaş Avrupa'da 230. mücadelesine çıkacak | STAR". Star.com.tr. 6 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2022. 
  13. ^ "Galatasaray, Avrupa'da 302. randevuda". www.aa.com.tr. 12 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2022. 
  14. ^ fanatik. "Fenerbahçe - Dinamo Kiev | Kanarya, Avrupa kupalarında 242. sınavında". Fanatik. 4 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2022. 
  15. ^ "Beşiktaş Avrupa'da 230. mücadelesine çıkacak | STAR". Star.com.tr. 6 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2022. 
  16. ^ "Arşivlenmiş kopya". 8 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Aralık 2020. 
  17. ^ "Arşivlenmiş kopya". 13 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  18. ^ "Arşivlenmiş kopya". 21 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  19. ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020.